«ۇرى» اڭگىمەسى الىبەك-الەكس اتتى امەريكالىق وتباسى اسىراپ العان بالا تۋرالى. قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ سولت-لەيك-سيتي قالاسىندا وتكىزگەن كورمەسىنە كەلگەن بالانىڭ قىلىقتارى وقىرماندى بەي-جاي قالدىرمايدى. ء«جۇرىس-تۇرىسى نىق. ىنجىقتىق اتاۋلىدان ادا. «ەكسپوناتتاردى قولمەن ۇستاماڭىز» دەگەن ەسكەرتپەڭىزگە ءپىشتۋ دەيتىندەي ەمەس. كەشە دە, بۇگىن دە سولاي. كەرەگە باسىنا ىلىنگەن قاسقىر ىشىكتىڭ قىرتىسىن جازىپ, بىرازعا دەيىن ءۇن-ءتۇنسىز قاراپ تۇردى. تۇلكى تىماقتى بىردەن باسىنا كيەدى-اۋ دەگەم, جوق, الدىمەن باۋىرىنا باستى, سوسىن تاناۋىنا تاقادى. قايران قازاقى قان, تايبۋرىلداي تەپسىنىپ, ويقاستاپ شىقتى-اۋ اقىرى!». تۇلكى تىماقتىڭ تەر سىڭگەن ءيىسىن يىسكەپ, تەرىس قاراپ جىلاپ تۇرعان بالانىڭ جاي-كۇيىن جازۋشى تەبىرەنە سۋرەتتەيدى. بالانىڭ گۇلگە قونعان شىقتاي تازا بولمىسى مەن مۇحيت اسقان سوڭ سىڭىرگەن قىلىقتارىن پاراللەل ءورىپ وتىرادى. بالا ءوزىن تۋ سىرتىنان باقىلاپ جۇرگەن دەلەگاتسيا وكىلىنە العاشقىدا وتىرىك ايتادى. وتباسىمەن ەميگراتسيادا جۇرگەن جاپون بالاسىمىن دەپ الدايدى. بىراق جازۋشىنىڭ كوزىمەن قاراعاندا, اۋىر تاعدىرى ەرتە ەسەيتىپ جىبەرگەن بالاعا ونىڭ ءوزى جاراسىمدى سياقتى. بالا بولسا دا, ءوزىن الدەكىمنىڭ اياپ, مۇسىركەي قاراعانىن ۇناتپايدى. ال دەلەگاتسيا وكىلى ونىڭ قازاق ەكەنىن تانىسپاي تۇرىپ, الگى تۇلكى تىماقتى باۋىرىنا باسىپ, جىلاپ تۇرعان كەزىندە-اق ءبىلىپ قويعان ەدى. جازۋشى مۇحيت اسقان اسىراندى, جەتىم بالانىڭ پسيحولوگياسىن وسىلايشا شىنايى بەينەلەۋ ارقىلى اڭگىمەنىڭ اسەرىن كۇشەيتۋدى ويعا العان.
اڭگىمەدەگى ەڭ شەشۋشى ءسات – الىبەك-الەكستىڭ «ۇرى» اتانۋى. كورمەنى اياقتاپ, ەلگە قايتۋعا جينالعان قازاقستاندىقتار ءبىر ءتۇننىڭ ىشىندە ابىگەرلەنىپ قالادى. «كورمەگە ۇرى ءتۇستى» دەگەن دابىلدان سوڭ ءبارى كورمە زاتتارى تۇرعان جەرگە جينالادى. «ىشكە الدىمەن يتتەرىن ابالاتىپ, ەكى-ءۇش پوليتسيا كىردى. سوڭدارىنان ءبىز لاپ قويدىق. ادام-اۋ, سەنەيىن بە, سەنبەيىن بە؟! تۋرا جۇرەگىم توقتاپ قالعانداي بولدى. پوليتسيا قىزمەتكەرى ءبىر قولىمەن الىبەكتى موينىنان مىتا قىسىپ, ەكىنشى قولىمەن اق تۋشانىڭ تەرىسىن سۇيرەتىپ, ءبىر بۇرىشتان بىزگە قاراي بۇرىلىپ كەلە جاتتى». سوندا بالا بولسا دا, ەرتە ەسەيگەن الىبەك-الەكس وزىنە ەرەكشە نازار اۋدارعان دەلەگاتسيا وكىلى امانجولعا امەريكاعا كەلگەلى تۇڭعىش رەت راقاتتانىپ ۇيىقتاعانىن, اق تۋشادان جۇپار ءيىسى شىعاتىنىن ايتادى. ون ءۇش جاستاعى بالانى قامايتىن زاڭ جوق ەكەنىن, تەك ايىپپۇلمەن قۇتىلاتىنىن دا جەتكىزەدى. سوڭىندا سول اق تۋشانى, دۇرىسى, تۋلاقتى تاستاپ كەتۋىن وتىنەدى. بىراق قازاقستاندىقتار تۋلاقتى تاستاپ كەتە المايدى, ويتكەنى وعان زاڭ رۇقسات بەرمەيدى. باستاپقىدا اڭگىمەنىڭ تاقىرىبى دۇرىس قويىلماعان سياقتى اسەر ەتكەن. اڭگىمەنى وقىپ شىققان سوڭ, ۇرىنىڭ كىمدەر ەكەنىن تۇسىندىك... بولمىسىمەن, تۇرىمەن, تىلىمەن قازاق الىبەكتىڭ جات ەلدە ءومىر بويى قازاقىلىقتىڭ ءيىسىن ساعىنىپ, اڭساپ وتۋىنە سەبەپكەر بولعانداردىڭ, ياعني ونىڭ تاعدىرىن, بولاشاعىن, ارمان-ماقساتىن بالتالاپ, بىت-شىتىن شىعارعانداردىڭ ءبارى ۇرى. جازۋشى مۇنى كوركەم شىندىقپەن جىمداستىرىپ, شەبەر جەتكىزە بىلەدى.
«مىلقاۋ» اڭگىمەسىندە دە نەگىزگى كەيىپكەر جاس, وقۋشى بالا. بالشايىم اتتى سىنىپتاسىنىڭ كوزىنە تۇسكىسى كەپ, مەكتەپتە تۋرنيككە تارتىلىپ, ءتۇرلى جاتتىعۋلار جاساۋدى ادەتكە اينالدىرعان شىمبەرگەن قىزدىڭ ەمەس, اۋىلعا كەلىپ, تۇسىرەتىن وبەكتىسىن باقىلاپ جۇرگەن رەجيسسەردىڭ كوزىنە تۇسەدى. ول بۇعان ءوزى تۇسىرۋگە دايىندالىپ جۇرگەن فيلمدە مىلقاۋ بالانىڭ ءرولىن ويناۋدى ۇسىنادى. ءارى قاراي وقيعا قويۋلانا بەرەدى. شىمبەرگەن سول رولگە ەنۋ ءۇشىن بارىن سالادى. ستسەناريدەگى وزىنە ءتيىستى جەرلەردى جاتتايدى. مىلقاۋ بولعان سوڭ بۇل ايتاتىن ءسوز جوق ەكەنى دە بەلگىلى. سول ءۇشىن مىلقاۋ بالا بارلىق ايتار ويىن قيمىل-ارەكەتپەن, ىم-يشارامەن, بەت-ءجۇزىن, اياق-قولىن, دەنەسىن «قاتىستىرىپ» جەتكىزۋ كەرەك. بۇل سويلەگەننەن الدەقايدا قيىن ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ نانىمدى شىعۋى تاعى ءبىر بولەك. شىمبەرگەن مەكتەپتەگى وقۋىن جيىستىرىپ قويىپ, رولگە شىنداپ دايىندالادى. «قالاشىقتاعىلاردىڭ قىلىعىن جاقتىرماعانداي ءتىلىن شىعارىپ, كوزىن ويناقشىتىپ, قۇلاعىن بۇراپ, ادام شوشىرلىق مىلقاۋدىڭ قارسىلىق كەيپىنە كوشەدى. ويحوي, ارعى جاعىن ەجىكتەيتىن نەسى بار, مىلقاۋ بالا باستى گەرويعا تولىقتاي اينالىپ ۇلگەرەدى مۇنان بىلايعى جەردە. ەكى قول, ون ساۋساق, بۇتكىل دەنە قوزعالىسقا تۇسەدى. باياعى كەۋدەنى ۇرعىلاعانى ۇرعىلاعان با, مىلقاۋ بالانىڭ شىبىن جانى كوزىنە كورىنىپ, قولدى-اياققا تۇرماي بەبەۋلەي تۇسەدى.ادامدارعا ارىز ايتادى. تۋعان جەردى تۋلاقتاي توزدىرىپ, جۇماق ولكەلەر ىزدەپ, باستارىڭنىڭ اۋعان جاعىنا لاعىپ كەتتىڭدەر دەيدى. مۇنداي ساتقىندىقتارىڭ ءۇشىن نە ىستەرىمدى بىلمەيمىن دەپ, كونەتوز جەيدەسىنىڭ ءوڭىرىن قاق ايىرادى دا, توپىراققا اۋناي كەتەدى. كىلت بۇرىلىپ, ەكرانعا جاقىنداپ كەلىپ, سۇق ساۋساعىن شوشايتادى. مۇمكىن ادامدارعا ايتقان وكپە-نازى, الدە لاعىنەتى شىعار...». مىنە, جازۋشىنىڭ كەيىپكەرى وسى مىلقاۋ بالانىڭ ءرولىن وزىنە ءسىڭىرىپ العانى سونداي, كينو ءتۇسىرۋ اياقتالىپ, شىعارماشىلىق توپ, اساي-مۇسەيىن اسىنىپ, قالاعا كەتىپ قالعان سوڭ دا سول رولدەن شىعا الماي قالادى. ول ەندى باياعى شىمبەرگەن ەمەس. جەرلەستەرىمەن ەمەن-جارقىن سويلەسپەيدى, سويلەسكىسى دە كەلمەيدى. تەك وڭاشا جولىعا قالعان كەزدە بالشايىممەن عانا ازىن-اۋلاق سويلەسەدى, ونىڭ وزىندە قىز قالاپ تۇرسا. جازۋشى مىلقاۋ بالا ءرولىنىڭ شىمبەرگەندى قاتتى ەسەيتىپ جىبەرگەنىن وسىلاي بەينەلەيدى.
ەكولوگيا, تۋعان جەر تاقىرىبىن وزەك ەتىپ العان «مىلقاۋ» اڭگىمەسى ارقىلى جازۋشى شىنايىلىقتىڭ وتە باعالى قاسيەت ەكەنىنە نازار اۋدارتادى. ادام ءوزىنىڭ بارلىق سەزىمدەرىن, نيەتىن شىنايىلىقپەن جەتكىزسە, وزگەنىڭ جان دۇنيەسىنە اسەر ەتە الاتىنىنا مەڭزەيدى. ەكىنشى جاعىنان, مىلقاۋدىڭ وبرازىنان شىعا الماي, مۇڭعا باتقان, ءسويتىپ پسيحولوگيالىق پورترەتىن قالىپتاستىرىپ ۇلگەرگەن شىمبەرگەن بەينەسىنىڭ ەرەكشەلىگى دە وقىرماندى قىزىقتىرا تۇسەدى.
جالپى العاندا, جازۋشىنىڭ ەكى اڭگىمەسى دە يدەيالىق-كوركەمدىك شەشىمىنىڭ كۇشتىلىگىمەن ەرەكشە.
