بۇل تۋرالى قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مادەنيەت ينستيتۋتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءمالىم ەتتى. عالىمدار ەجەلگى بازاردىڭ كونە قالادا بىرنەشە عاسىر بويى جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن ايتادى.
«XVII-XIX عاسىرلارداعى تۇركىستان تاريحىمەن بايلانىستى جازبا جانە كارتوگرافيالىق دەرەككوزدەردە بىرنەشە عاسىر بويى قالانىڭ الەۋمەتتىك, ساياسي, قارجى-ەكونوميكالىق جانە ءتىپتى مادەني ءومىرىنىڭ ورتالىعى بولعان ۇلكەن تۇركىستان بازارى تۋرالى ايتىلادى. جاقىندا ءبىزدىڭ عالىمدار وسى اتاقتى تۇركىستان بازارىن تاپتى. ارحەولوگيالىق ماتەريالدىڭ بىرەگەيلىگى –قازاقستاندا العاش رەت ورتاعاسىرلىق شىعىس بازارى ۇلكەن اۋقىمدا, جاقسى ساقتالعان كۇيدە, تابىلىپ وتىر», دەيدى قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مادەنيەت ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, فيلوسوفيا دوكتورى اندرەي حازبۋلاتوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ارحەولوگيالىق ولجانىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بالاماسى جوق. سوندىقتان ونى عالىمدار تاشكەنت پەن بۇحاراداعى بازارلارمەن سالىستىرىپ زەرتتەمەكشى.
ء«بىر قىزىعى, بازارعا جاقىن جەردە قىش قۇيىپ, تەمىر سوعاتىن ءارتۇرلى شەبەرحانالار تابىلدى. سول شەبەرحانالاردا جاسالاعان بۇيىمدار ىرگەدەگە بازاردا ساتىلعان بولۋى دا مۇمكىن. بازار كەشەنى ورتا ازياداعى, يران مەن تاياۋ شىعىستاعى ورتاعاسىرلىق ساۋلەت ونەرىن بويىنا بىرگە توعىستىرعان», دەدى عالىم.
ارحەولوگيالىق نىسان شىعىس, ورتالىق جانە باتىس قاناتتاردان تۇرادى. ارحەولوگتار ازىرگە ونداعى وننان استام ءۇي-جايدى ارشىپ, زەرتتەۋگە كىرىسىپ كەتكەن.
ء«ۇي-جايلاردىڭ قۇرىلىسى دا ەرەكشە. ءبىرى ءىرى تاستاردان قالانسا, ەندى ءبىرىنىڭ قۇرىلىسىنا كۇيدىرىلگەن كىرپىشتەن جاسالعان ايۆان باستىرماسى قولدانىلعان. وڭتۇستىك جاعىندا كەڭ الاڭ بولعانعا ۇقسايدى. بازاردىڭ شىعىس قاناتىنا جەتى بولمە كىرەدى. بازاردىڭ ورتالىق بولىگىندە وننان استام دۇكەن بولعان», دەيدى قازاق عىلىمي-زەرتتەۋ مادەنيەت ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسيا جەتەكشىسى ايسۇلۋ ەرجىگىتوۆا.
ارحەولوگتار, سونىمەن قاتار 1,5 مىڭ شارشى مەتر اۋماقتى قامتىپ جاتقان ينفراقۇرىلىمدى اشىپ وتىر. مۇنشا اۋماقتى ارشىپ شىعۋ ءۇشىن ءالى ءبىراز ۋاقىت كەرەك.
بازاردىڭ ءبىر بولىگىنەن وشاقتار مەن ساندالدار, سانيتارلىق قۇرىلىستار ورىن تەپكەن. ونىڭ ءبارى تىكبۇرىشتى جانە شارشى ءپىشىندى كۇيدىرىلگەن كىرپىشتەن جاسالعان.
ينستيتۋتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى بەرگەن مالىمەت بويىنشا شىعىس بازارىنىڭ بارلىق ءۇي-جايلارى باستاپقىدا شيكى كىرپىشتەن سالىنعانىن, بىراق XIX عاسىردا كۇيدىرىلگەن كىرپىشتەن قايتا سالىنعان كورىنەدى.
«بازار اۋماعىنان تابىلعان كەراميكا فراگمەنتتەرىنە, تۇرمىستىق زاتتار مەن ءتۇرلى كەزەڭگە جاتاتىن نۋميزماتيكالىق جادىگەرلەرگە قاراعاندا, XVIII-XIX عاسىرلاردا بازاردا قايناعان تىرشىلىك جالعاسقان. ال العاش جۇمىس ىستەي باستاعان كەزەڭى تىم تەرەڭدە جاتىر», دەپ جازادى ينستيتۋتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
بۇل بازار «كۇلتوبە قالاشىعىنىڭ تاريحي نىساندارىن رەستاۆراتسيالاۋ» عىلىمي جوباسى اياسىندا اۋقىمدى ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسيا كەزىندە تابىلعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ونىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – 30 گەكتاردان استام القاپتا ەجەلگى تۇركىستاننىڭ اۋماعىن زەرتتەۋ.
