مايدانگەر اقىن قاسىم امانجولوۆتىڭ «سولداتتىڭ ەتىگىندەي جانىم ءسىرى» دەپ جىرلاعانىنداي, راسىندا دا ناعىز جانى ءسىرى ۇرپاقتىڭ وكىلدەرى ەدى ولار: بالالىق شاقتارى اشتىق پەن جالاڭاشتىققا تاپ كەلىپ, ءبىر ۋىس بيداي ءۇشىن كۇرەسكەن, جاستىق شاعىن زۇلمات سوعىس ءورتى جالماپ, قان كەشۋ قاساپ زاماننان امان شىققان, ونان كەيىنگى جىلدارى سوعىس زارداپتارىن جويىپ, شارۋاشىلىقتاردى كوتەرۋگە ارنالىپ, ات ۇستىنەن تۇسپەگەن, دەمالىس دەگەننىڭ نە ەكەنىن بىلمەگەن, جۇمىسقا ۇيىنەن تاڭمەن تالاسا شىعىپ, قاس قارايعان كەزدە ورالعان, بالكىم سول ءبىر سۇراپىل زاماننىڭ, قيىن ءومىردىڭ تاربيەسى مە ەكەن, ومىردە بوركەمىك, جاسىق سوعىس ارداگەرىن كورگەن ەمەسپىن. وت پەن سۋدان قايمىقپاس ناعىز تاسقاينات جاندار ەدى شەتىنەن.
جەڭىس كۇنگى مەرەكە مەن سالتانات, سونان كەيىن اي سايىن بەرىلەتىن 3 كيلو سارى ماي, 5-6 كيلو ەت, 5-6 پاشكى ءۇندى شايى اشتىق پەن جالاڭاشتىقتى ابدەن كورگەن, وق پەن وتتىڭ استىندا ءجۇرىپ, كەرزى ەتىكپەن ەۋروپاعا دەيىن جەتكەن, زامان قيىندىعىن قايىسپاي كوتەرگەن وسى قايسار جانداردىڭ ەرلىك پەن ەڭبەككە تولى ومىرلەرىنىڭ وتەۋىنە بەرىلگەن تام-تۇم نارسەلەر ەدى. سول سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ ءبىرى مەنىڭ اكەم فايزولدا ءالىپباي ۇلى ەدى. ولار سونى قاناعات تۇتىپ ومىردەن ءوتتى.
ءيا, سوعىس ارداگەرلەرى تۋرالى ەندى وتكەن شاقپەن سويلەۋگە تۋرا كەلەتىندەي. ويتكەنى ادام رۋحىنىڭ مىزعىماس مىقتىلىعىنىڭ بەلگىسىندەي بولعان اڭىز ادامداردىڭ ءومىر سۇرگەن ءداۋىرى باسىمىزدان ءوتىپ بارادى. ولاردىڭ ەرلىكتەرى تۋرالى ايتىلار ءتىرى كۋاگەرى جوق اڭگىمەلەر ەندى باستالىپ كەلەدى.
وسىدان التى جىل بۇرىن جەڭىس مەرەكەسى تۇسىندا «سوعىستىڭ سوڭعى سولداتتارى» دەگەن ماقالا جازدىم. ماقالانى جازۋىما جاڭاعى 23 سوعىس ارداگەرىنەن ءبىزدىڭ كورشىمىز مولداقان سادىقوۆتىڭ عانا قالۋى تۇرتكى بولدى. اقساقالدىڭ تەلەفونىن تاۋىپ الىپ, وزىمەن سويلەستىم, جەڭىس مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادىم. ول كىسى ءبىزدىڭ اۋىلىمىز قارابۇلاقتا ەمەس, ەندى زايسان قالاسىندا تۇرىپ جاتىر ەكەن. اۋدان اكىمدىگى قالادان جاڭا پاتەر بەرىپتى. كەنجە ۇلى مەن كەلىنىن قولىنا الىپ, سول پاتەرىندە ەكەن. سوعان بالاداي ءماز.
دەگەنمەن سول جولى اۋىلىمىزدىڭ مولداحان اعادان باسقا تاعى ءبىر كوزى ءتىرى ارداگەرى تابىلىپ قالار ما ەكەن دەگەن نيەتپەن ماقالا تاقىرىبىن «سوعىستىڭ سوڭعى سولداتتارى» دەپ كوپشە تۇردە قويدىم. سول ماقالانى وسى جولى ينتەرنەتتەن ىزدەپ كورىپ ەدىم, تابا المادىم. ونىڭ ورنىنا «سوعىستىڭ سوڭعى سولداتى» دەگەن تاقىرىپپەن ءار جەردەن جازىلعان باسقا ماقالالار قاپتاپ كەتىپتى. سودان بەرگى ۋاقىتتا مولداحان اعا دا توقساننان اسىپ بارىپ دۇنيەدەن ءوتىپ كەتتى. بىلتىرعى جەڭىس مەرەكەسىنە ەندى بۇكىل زايسان اۋدانىنان ءتورت-اق سوعىس ارداگەرى ءتىرى جەتكەن ەكەن. ال بيىل اۋدان بويىنشا جالعىز سوعىس ارداگەرى زاكەن قۇرمانقوجانوۆ قانا قالىپتى. «9 مامىر – ۇلى جەڭىس كۇنىنە وراي اۋدان اكىمى اۋدانىمىزداعى جالعىز ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى زاكەن قۇرمانقوجانوۆتى مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ, تىلدەسىپ قايتتى. زاكەن اتا 1923 جىلى زايسان اۋدانى, سارىجىرا اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ءوزىنىڭ سانالى عۇمىرىندا كوپتى كورگەن اقساقال بيىل 98 جاسقا كەلدى» دەپتى بۇل جايىندا الەۋمەتتىك جەلىدەگى زايسان اۋدانى اكىمدىگىنىڭ پاراقشاسىندا.
زايسان اۋدانى بويىنشا سوعىستىڭ سوڭعى سولداتى زاكەن قۇرمانقوجانوۆتىڭ ءومىر دەرەكتەرىنە ينتەرنەت ارقىلى ءبىراز ءۇڭىلدىم. موگيكاننىڭ سوڭعى تۇياعى سەكىلدى شىنىمەن دە اڭىز ادام ەكەن. مايدانعا نەبارى 17 جاسىندا ءوزى سۇرانىپ اتتانعان. العاش ۇرىسقا كىرگەن كۇنى يىعىنان جارالانعان. نەۆەل قالاسىنداعى سۇراپىل شايقاستا قازاقتىڭ قاھارمان قىزى مانشۇك مامەتوۆامەن كەزدەسكەن. سوعىستا سەگىز رەت ولىمنەن قالعان. ءبىر وق ءالى كۇنگە دەيىن دەنەسىندە ءجۇر. «سارجىرا, لەنين كولحوزدارىندا ۇزاق جىلدار بويى اعاش شەبەرى بولىپ ەڭبەك ەتتى. 10 بالالى وتاعاسى 28 نەمەرەدەن 32 شوبەرە, 1 شوپشەك ءسۇيىپ وتىر» دەلىنگەن وسىدان ءتورت جىل بۇرىنعى مالىمەتتە.
قولىمىزداعى دەرەكتەر بويىنشا زايسان اۋدانىنان سوعىسقا 6 559 ادام اتتانسا, ولاردىڭ 3 927-ءسى ءتىرى كەلگەن, 2 632-ءسى مايدان دالاسىنان ورالماعان. سول 4 مىڭعا تارتا سوعىس ارداگەرىنەن بۇل كۇندە تەك زاكەن قۇرمانقوجانوۆ قانا قالدى. …سوعىستىڭ سوڭعى سولداتى.
