كەڭەس ازاماتتىق قوعام مەن مەملەكەتتىك باسقارۋدى دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەنەتىن بىرەگەي الاڭ بولىپ سانالادى. ونىڭ مىندەتتەرى – پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا, جول كارتاسى ينديكاتورلارىنىڭ ورىندالۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ جانە باقىلاۋ, سونداي-اق ساياسي ديالوگ مادەنيەتىن دامىتۋعا جانە ازاماتتىق باستامالاردى ىلگەرىلەتۋگە جاردەمدەسۋ.
اۋىل اكىمدەرىنىڭ تىكەلەي سايلاۋىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوزىنىڭ بىلتىرعى جولداۋىندا اتاپ ايتقان بولاتىن. ال اۋداندىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ, اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ, كەنتتەر مەن اۋىلداردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋدى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2012 جىلعى جولداۋىندا العاش رەت ۇسىنعانى بەلگىلى.
كەڭەس توراعاسى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ايدوس سارىمنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا اۋىلدا حالىقتىڭ 41پايىزى تۇرادى, بۇل ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 4 پايىزىن عانا قامتاماسىز ەتەدى.
«اۋىلدىق جەرلەردە كولەڭكەلى ەكونوميكا باسىم. اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن كوتەرمەي, ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنى بارشاعا ءمالىم. وسىنىڭ بارىمەن كۇرەسۋدىڭ ءبىر جولى – بيلىك تەتىكتەرىن حالىقتىڭ قولىنا بەرۋ. سوندا عانا تۇرعىندار ءوز اۋىلدارىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە ارالاسىپ, ماسەلەلەردى شەشە الادى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
Nur Otan پارتياسىنىڭ حاتشىسى الىبەك الدەنەي اتاپ وتكەندەي, 2025 جىلعا دەيىنگى سايلاۋالدى باعدارلامادا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋدىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ كوزدەلگەن.
«باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى جول كارتاسىندا ءاربىر تارماق ناقتىلاندى. ولاردىڭ ءبىرى – دەموكراتيالىق رەفورمالاردى تەرەڭدەتۋ, حالىقپەن كەرى بايلانىس قۇرالدارىن جەتىلدىرۋ, بيلىكتى ودان ءارى ورتالىقسىزداندىرۋ ءۇشىن ماڭىزدى تۇرتكى بولاتىن اۋىل اكىمدەرىنىڭ الداعى سايلاۋى. جىل سوڭىنا دەيىن 1 ملن 250 مىڭ سايلاۋشىنىڭ قاتىسۋىمەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 800-گە جۋىق اكىمى سايلانادى دەپ كۇتىلۋدە», دەدى الىبەك الدەنەي.
سەنات دەپۋتاتى ءلاززات سۇلەيمەن زاڭ جوباسىنىڭ جاڭالىعىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, كانديداتتار 3 تاسىلمەن: ساياسي پارتيالار مۇشەلەرىنىڭ قاتارىنان, ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ تارتىبىمەن, بۇدان باسقا, ەگەر ۇسىنۋ مەرزىمىنىڭ سوڭىنا دەيىن ەكىدەن كەم ۇمىتكەر ۇسىنىلسا, اۋدان (وبلىستىق ماڭىزى بار قالا) اكىمىنىڭ كانديداتتارى ۇسىنىلادى.
وتىرىستا تالقىلانعان ماسەلەلەردىڭ ماڭىزدىلىعى مەن وزەكتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, باسقا ساياسي پارتيالاردىڭ وكىلدەرى, ساياساتتانۋشىلار, قوعام قايراتكەرلەرى دە ءسوز سويلەدى. ماسەلەن, «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پاتريوتتىق پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تولەۋتاي راحىمبەكوۆ اكىم جۇمىسى تيىمدىلىگىنىڭ ساندىق ينديكاتورىن ەنگىزۋدى ۇسىندى.
جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتيانىڭ توراعاسى اسحات راحىمجانوۆتىڭ پىكىرىنشە, اكىم اتقارۋشى بيلىكتىڭ بەل ورتاسىنان شىعىپ, مەنەدجەر بولۋى ءتيىس. سونداي-اق ول سايلاۋ پروتسەسىنىڭ اشىقتىعىن, ايقىندىعىن جانە زاڭدىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن سايلاۋ كۇنى داۋىس بەرۋ كەزىندە ونلاين ترانسلياتسيا وتكىزۋدى ۇسىندى.
سونىمەن قاتار پارلامەنت ماجىلىسىندەگى «اق جول» قدپ دەپۋتاتتىق فراكتسياسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, دەپۋتات بەرىك دۇيسەمبينوۆ حالقىنىڭ سانى كەيبىر اۋداندار تۇرعىندارىنىڭ سانىنان اساتىن ءىرى اۋىلداردىڭ ماسەلەسىن كوتەردى. ء«ىرى اۋىلداردىڭ اكىمدەرى ءۇشىن قوسىمشا مەحانيزم قاجەت. ويتكەنى اباتتاندىرۋ, ينفراقۇرىلىم جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى ەسكەرسەك, ولاردىڭ جۇكتەمەلەرى كوبىرەك», دەدى ول.
كەڭەس مۇشەسى مايرا ايسينا وسى قىزمەتتەردە ءتيىستى تاجىريبەسى جوق جاس ۇمىتكەرلەردى وقىتۋ ءۇشىن تالىمگەرلىك ينستيتۋتىن ەنگىزۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى. كەڭەس مۇشەسى راسۋل جۇمالى جوسپارلانىپ وتىرعان جاڭاشىلدىقتارعا قاتىستى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋگە شاقىردى.
ءوزىن ءوزى باسقارۋ سالاسىنداعى رەفورمالاردى تالقىلاۋ اياسىندا ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى الىشەر ابدىقادىروۆ وڭىرلەردىڭ دەربەستىگىن ارتتىرۋ قازاقستاننىڭ ساپالى اۋماقتىق دامۋىنا ىقپال ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى ءتيىمدى دامىتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ دەڭگەيلەرى اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردىڭ اراجىگىن اجىراتۋدى قامتيتىن جەكە زاڭ شىعارۋ قاجەت.
قازىرگى ۋاقىتتا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ نەگىزگى ورگاندارىنىڭ ءبىرى جەرگىلىكتى قوعامداستىق جينالىسى بولىپ تابىلادى. الداعى 10 جىلعا ارنالعان جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسىندا جەرگىلىكتى قوعامداستىق جينالىسىن قايتا قۇرۋ جولىمەن اۋىلدىق دەڭگەيدە وكىلدى ورگان – «كەڭەس» قۇرۋ كوزدەلگەن.
ءوز كەزەگىندە ساياساتتانۋشى, كەڭەس مۇشەسى اندرەي چەبوتارەۆ تۇجىرىمدامانىڭ ءالسىز جاقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار مەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەر اكىمدەرىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋ پروتسەسىنىڭ ۇندەسپەيتىندىگىن اتادى. ماسەلەن, بيىل وسى دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ جالپى سانىنىڭ ۇشتەن ءبىرى عانا سايلانادى. بۇل الشاقتىق جالپى سايلاۋ پروتسەسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق, تەحنيكالىق جانە قارجىلىق اسپەكتىلەرىنە تەرىس اسەر ەتۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار ا.چەبوتارەۆ جوعارى بىلىمگە قاتىستى شەكتەۋدى الىپ تاستاۋدى ۇسىندى.
«كانديداتتارعا قويىلاتىن تالاپتاردى ءبىراز تومەندەتۋ قاجەت. سەبەبى قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارىنىڭ عىلىمي دارەجەسى, قانداي دا ءبىر باسقارۋشى قۇرىلىمداردا, جەكە نەمەسە مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇمىس تاجىريبەسى بولماعانىمەن, بىراق ولار اۋىلدىڭ دەڭگەيىن قالاي كوتەرۋ كەرەكتىگىن بىلەتىن ساۋاتتى ادامدار بولۋى مۇمكىن», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
كەڭەس وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىس ازىرلەندى. سونىڭ ىشىندە ءتيىستى جۇمىس تاجىريبەسى جوق, تىكەلەي سايلانعان اۋىل اكىمدەرىن وقىتۋ ءۇشىن تالىمگەرلىك ينستيتۋتىن ەنگىزۋ دە بار.
جيىندى قورىتىندىلاعان كەڭەس توراعاسى ايدوس سارىم بيىل كۇزدە اۋىل, كەنت, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالعاننان كەيىن وسى ماسەلە بويىنشا تاعى ءبىر وتىرىس وتكىزۋدى ۇسىندى.
