تەحنولوگيا • 17 مامىر، 2021

تسيفرلى پلاتفورمادا قۇقىعىمىز قورعالسا يگى

108 رەت كورسەتىلدى

پاندەميانىڭ سالدارىنان كۇشەيتىلگەن كارانتين جاعدايىندا ەلەكتروندى ساۋدا مەن ونلاين قىزمەتتەر ەرەكشە قارقىن العانى بەلگىلى. الايدا وسى تسيفرلى ترانسفورماتسيا كەزەڭىندە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى ءجيى بۇزىلا باستاعانى دا جاسىرىن ەمەس.

13 ملن تەڭگەدەن اسا قاراجات قايتارىلدى

ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى بەرگەن مالىمەتكە جۇگىنسەك، تەك بىل­تىر­دىڭ وزىندە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇ­قىعىن قورعاۋ كوميتەتىنە ينتەرنەت-دۇكەندەردىڭ ءىس-ارەكەتتەرى مەن ساپاسىز ونلاين قىزمەتكە بايلانىستى 689 ادامنان شاعىم ءتۇستى. ءتيىستى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە تۇتىنۋشىلارعا 13 ملن تەڭگەدەن اسا قاراجات قايتارىلدى. وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا كوميتەتتىڭ كومەگىنە 265 ازامات جۇگىنىپ، ولارعا شامامەن 800 مىڭ تەڭگە قايتارىلدى.

«مىسالى، شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇرعىنى بانك قوسىمشاسى ارقىلى نە­سيە­گە العان تاۋاردىڭ ساپاسىنا شا­عىم­دانىپ، سونىڭ نەگىزىندە اقشالاي قاراجات يەسىنە قايتارىلدى»، دەدى تۇ­تىنۋ­شىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كو­ميتەتىنىڭ تالداۋ جانە مونيتورينگ باس­قارماسىنىڭ باسشىسى ءاليحان شاكەنوۆ.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي مىسالدار جەتەرلىك جانە كوپ جاعدايدا كەلەڭسىز فاكتىلەردىڭ ورىن الۋى­نا ازاماتتار وزدەرى جول بەرەدى. ويت­كەنى كوبىنىڭ قۇقىقتىق ساۋاتى تو­مەن بولعان سوڭ، داۋلى جاعدايلاردا مۇنى قىزمەت ۇسىنۋشىلار ۇتىمدى پاي­دالا­ناتىن كورىنەدى. ايتالىق، ادەتتە تۇتىنۋشىلار تاۋارلاردى ايىرباس­تاۋ نەمەسە قايتارۋ مۇمكىندىگىنىڭ جوق­تىعىنا شاعىمدانادى. سەبەبى تاپسى­رىس­تىڭ دەنى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى بەرىلەدى.

 

قۇقىقتىق ساۋات تومەن

سول سەكىلدى قازاقستاندىقتاردىڭ تاراپىنان تاۋار ساپاسىنىڭ تومەندىگى مەن ءونىمدى تولىق تولەمگە دەيىن تەكسەرۋ مۇمكىندىگىنىڭ جوقتىعىنا قاتىستى شاعىمدارى از ەمەس.

«وكىنىشكە قاراي ساتۋشىلاردىڭ مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىندا تىركەۋدەن قاساقانا جالتارۋ فاكتىلەرى بار. مۇنداي كاسىپكەرلەردەن تاۋاردى ساتىپ الۋ كەزىندە اقشانى جوعالتۋ تاۋەكەلى جوعارى. كوبىنەسە ءدال وسىنداي ساتۋشىلار سايكەستىك سەرتيفيكاتى جانە ءوندىرۋشى تۋرالى اقپاراتسىز، سونداي-اق باسقا دا ماڭىزدى قۇجاتتى ەسكەرمەي تالاپقا سايكەس كەلمەيتىن تاۋاردى ساتادى»، دەدى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ وكىلى.

بۇعان قوسا تۇتىنۋشىلار الاياق­تاردىڭ قاقپانىنا ءجيى تۇسەدى. زاڭ بۇزۋشىلار كولەڭكەلى كاسىبىن الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جۇرگىزۋدى جەتىك مەڭ­گەرسە كەرەك. نەگە دەسەڭىز، ونلاين مەس­سەند­جەرلەر كونتراباندالىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى ۇسىنۋدا تاپتىرماس قۇرال. وكىنىشتىسى سول، عالامتور پاراقشالارىندا مەنمۇندالاعان جارناما ارقىلى ادامداردى الداۋ كۇندەلىكتى كورىنىسكە اينالىپ بارادى.

 

ينتەرنەت الاياقتارىنا تۇساۋ بولماي تۇر

ءىس جۇزىنە كەلگەندە الاياقتاردىڭ الداۋ جۇيەسى قاراپايىم. ماسەلەن، ولار ازاماتتاردان الدىن الا تولەم جاساۋدى سۇراپ، اقشا قولدارىنا تيگەن بويدا تەلەفون نومىرلەرىن سوندىرەدى. سالدارىنان ازاماتتار وزدەرىنە تيەسىلى تاۋاردان نەمەسە قىزمەتتەن قاعىلىپ جاتادى.

«كوسمەتولوگيا قىزمەتىنە بايلانىس­تى الداۋ فاكتىلەرى از ەمەس. ءىرى سوماعا قاراماستان (200 مىڭ تەڭگەدەن باستاپ) وتانداستارىمىز نەسيە راسىمدەۋدەن قورىقپاي شارتقا قول قويىپ جاتادى. ونىڭ ناتيجەسىندە قىزمەتتەر ءبىر-ەكى مارتە كورسەتىلىپ، ارتىنان مۇلدەم ۇسىنىلمايدى. وسىعان ۇقساس جۇيەمەن جيھاز جاساۋ سالاسىندا دا جوسىقسىز كاسىپكەرلەر جۇمىس ىستەيدى»، دەدى ءا.شاكەنوۆ.

وسى رەتتە جاۋاپتى ۆەدومستۆو ينتەرنەتتە تاۋاردى ساتىپ الۋ جانە قىزمەتتەرگە تاپسىرىس بەرۋ كەزىندە كەلەسى ۇسى­نىستاردى ەسكەرۋدى سۇرايدى. اتاپ ايتقاندا، ەگەر دە نارىقتىق باعا­دان ەداۋىر ارزان تاۋار ۇسىنسا، وندا ءونىم (سايكەستىك سەرتيفيكاتى، كۋالىكتەر) جانە ساتۋشى (كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى رەتىندە مەملەكەتتىك تىركەۋ جانە ت.ب.) تۋرالى اقپارات بەرىلۋى ءتيىس. تاۋاردى تەك رەسمي دۇكەندەردىڭ سايتتارىنان ساتىپ العان ابزال. سونىمەن قوسا كورسە­تىلمەگەن قىزمەتتەرگە نەمەسە الىنباعان تاۋار­لارعا الدىن الا تولەم جاساۋدان ساق بولعان ءجون. تۇتىنۋشىلار ساتۋشىدان تاۋارلىق جانە فيسكالدى چەكتى تالاپ ەتۋگە قۇقىلى.

ماماندار ينتەرنەتتەن ساتۋشى تۋرالى قوسىمشا اقپاراتتى، سونداي-اق كليەنتتەردىڭ پىكىرلەرىن ىزدەپ، ساراپ­تاۋعا كەڭەس بەرەدى. ەگەر دە تەك جاعىمدى پىكىرلەرگە عانا جازىلسا، بۇعان كۇمانمەن قاراعان دۇرىس. بۇعان بىردەن يلانۋدان ساق بولعان ءجون دەدى ساراپشىلار. ويتكەنى ونىڭ دەنى تاپسىرىسپەن جازىلۋى نەمەسە جالعان بولۋى دا مۇمكىن.

«بۇل ورايدا ازاماتتارعا ساقتىق شارالارىن مەيلىنشە ۇستانۋعا كەڭەس بەرەمىز. كۇماندى سايتتاردان تاۋار الۋدان ساق بولىپ، الدىن الا قاراجات اۋدار­ماعان ءجون. قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا دەن قويعان ابزال»، دەدى كوميتەت ماماندارى.

قازىر اتالعان كوميتەت تۇتىنۋشى­لاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ باعىتىنداعى زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسى ازىرلەنىپ، وندا ناقتى ەلەكتروندى ساۋدا پلاتفورمالارىنداعى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كوزدەيتىن تە­تىكتەر قاراستىرىلادى. وسى ورايدا ۆە­دومستۆو ءتيىستى زاڭ جوباسىن تال­قىلاۋعا ازاماتتاردى شاقىرىپ وتىر. اتالعان تۇجىرىمدامانىڭ جوبا­سىمەن تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قور­عاۋ كو­مي­تەتىنىڭ سايتىندا تانىسۋعا بولادى. ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ دەرە­گىنە سايكەس ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ينتەر­نەت الاياق­تىقپەن باي­لانىستى قىلمىس­تاردىڭ سانى 139%-عا وسكەن.

«الاياقتىققا بايلانىستى قىلمىس سانى ازايار ەمەس. ونىڭ ۇلەسى 27%-دى قۇ­رايدى. ەلىمىزدە قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋ­شىلىقتىڭ تىركەلۋى 20%-عا تومەن­دەگەنىنە قاراماستان، الاياقتىقتىڭ، اسى­رەسە ينتەرنەت الاياقتىقتىڭ سانى ازايماي تۇر. ونىڭ كورسەتكىشى – 139%»، دەگەن ەدى ناۋرىز ايىندا وتكەن بريفينگ­تە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تەرگەۋ دەپار­تامەنتىنىڭ باسشىسى سانجار ءادىلوۆ.

تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى الاياقتار ءجيى قولداناتىن ادىستەردىڭ قاتارىندا جالعان ينتەرنەت-حابارلاندىرۋلار ارقىلى جوق تاۋارلاردى نەمەسە قىزمەتتەردى ساتىپ الۋ جۇيەسى كەڭىنەن تاراعانىن جەتكىزدى. بۇعان دەيىن قارجى مينيسترلىگى ونلاين اۋدارىمدار ارقىلى جوسىقسىز كاسىپكەرلەر كاسسالىق چەكتى بەرمەي، تيىسىنشە سالىق ەسەپتىلىك اينالىمدارى كورسەتىلمەيتىنىن العا تارتقان ەدى. سالدارىنان اۋدارىمدار تاۋارلاردى وتكىزۋ نەمەسە قىزمەتتەردى كورسەتۋگە قاتىسى جوق ءۇشىنشى تۇلعالاردىڭ اتىنا تۇسەتىن كورىنەدى. وسىنى رەتتەۋ ءۇشىن جوعارىداعى مينيسترلىك ءموبيلدى اۋدارىمداردى جەكە جانە كاسىپكەرلىك اۋدارىمدارعا ءبولىپ، كاسىپكەرلىك ءۇشىن جەكە شوتتى پايدالانۋدى ۇسىندى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قانت ءوندىرىسىنىڭ قاۋقارى قانداي؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 08:51

ىندەتپەن كۇرەستە ىركىلمەگەن مامان

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:34

ارمانىنا جەتكەن جان

رۋحانيات • بۇگىن، 08:30

وتانشىلدىق – تاۋەلسىزدىك تىرەگى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:16

العىس ارقالاعان جاناشىر جاندار

مەديتسينا • بۇگىن، 08:01

حەم اعاي

ادەبيەت • كەشە

نەسيە كورسەتكىشى ارتتى

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار