ەكولوگيا • 18 مامىر، 2021

قورشاعان ورتادا قاۋىپ كوپ

414 رەت كورسەتىلدى

كوكتەم جانە جاز مەزگىلدەرىندە ادامدارعا ءتۇرلى جاندىكتەن، مال مەن وزگە دە جانۋارلاردان كەلەتىن قاۋىپ ارتا تۇسەدى. سەبەبى بۇل ۋاقىتتا زيانكەس جاندىكتەردىڭ جەر بەتىنە شىعۋى كوبەيەدى. سونداي-اق ءتۇرلى جانۋارلاردىڭ بويىنداعى ەشكىمگە بىلىنبەيتىن كەسەلدەردىڭ دە ادامدارعا كەسىرىن تيگىزۋى مۇمكىن. بۇل ورايدا، ادامداردىڭ ءوزى دە بارىنشا ساقتانىپ جۇرگەنى دۇرىس.

ماسەلەن، سوڭعى ۋاقىتتا جامبىل وبلىسىندا كەنەدەن زارداپ شەككەندەردىڭ قاتارى كوبەيگەن. ايتالىق، ايماقتا 48 ەلدى مەكەن كونگو-قىرىم گەمورراگيالىق قىزباسىنىڭ تابيعي وشاعى بولىپ ەسەپتەلەدى. جىل باسىنان بەرى وڭىردە 34 ادامدى كەنە شاعىپ، ولار مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنگەن. ۋلى جاندىكتەن زارداپ شەگۋشىلەردىڭ اراسىندا 15 بالا بار. اتالعان جاعدايلار تاراز قالاسىنىڭ اۋماعىنان جانە بايزاق، جامبىل، قورداي، مەركى، شۋ، ت.رىسقۇلوۆ، مويىنقۇم، سارىسۋ اۋداندارىنان انىقتالىپ وتىر. بۇل ادام ومىرىنە قاۋىپ توندىرەتىن جاعدايدىڭ ءبىر ءتۇرى.

ەپيزووتيالىق جاعدايدىڭ تۇراقتىلىعى قاي كەزدە دە ماڭىزدى. تەك زيانكەس جاندىكتەردەن عانا ەمەس، مالدان دا ادامعا ءتۇرلى اۋرۋلار جۇعىپ جاتاتىنىن كۇندەلىكتى ومىردە كورىپ-ءبىلىپ ءجۇرمىز. بۇل اسىرەسە ورىسكە مالىن ورگىزىپ، نەسىبەسىن سودان ايىرىپ وتىرعان اۋىل تۇرعىندارىنا كوبىرەك قاتىستى. مەزگىلى كەلگەندە جىل سايىن بۇل دا كۇردەلى ماسەلەنىڭ ءبىرى بولىپ الدىمىزدان شىعادى. دەي تۇرعانمەن، جامبىل وبلىستىق ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەربول جيەنقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا، وڭىردە مال اۋرۋلارى بويىنشا احۋال تۇراقتى ەكەن. ول جوسپار بويىنشا بارلىق اۋداندا ەپيزووتياعا قارسى شارالار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. «برۋتسەللەز اۋرۋىمەن كۇرەس جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە. ەگەر ينفەكتسيا زەرتحانالىق تۇردە راستالاتىن بولسا، وندا ول اۋماققا شۇعىل تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ، ەپيزووتيالىق وشاقتىڭ شەكارالارى ايقىندالادى. وسىلايشا، اۋرۋدىڭ تارالۋىنا جول بەرىلمەيدى. اۋرۋ جانۋارلار سانيتارلىق سويۋعا جىبەرىلەدى»، دەيدى باسقارما باسشىسى. بىراق جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا قاراماستان، اعىمداعى جىلدىڭ ءتورت ايىندا ايماقتا 11 تۇرعىن برۋتسەللەز اۋرۋىن جۇقتىرعان. دەسە دە بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسۋدا. ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ۆەتەريناريالىق باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ كوميتەتىنىڭ وڭىرلىك ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى جاندار كوكەەۆ وبلىس بويىنشا بۇگىندە 234 391 باس ءىرى قارا جانە 1 ملن-نان استام ۇساق مالدىڭ تەكسەرىلگەنىن ايتتى. الداعى ۋاقىتتا وڭىردە مال وسىرۋشىلەرگە دەر كەزىندە ۆەتەرينارلىق كومەك كورسەتۋ، مال اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋ جانە دياگنوستيكالاۋ جۇمىستارىنىڭ جالعاسۋى ماڭىزدى.

بۇدان بولەك، تاعى ءبىر ماسەلە – بۇگىندە قاڭعىباس يتتەر مەن مىسىقتاردىڭ كوبەيىپ كەتۋى بولىپ وتىر. اسىرەسە تاراز قالاسىنداعى شاعىن اۋدانداردا يەسىز جۇرگەن يتتەر مەن مىسىقتار كوپ. ولار كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ جەرتولەلەرىنەن ءورىپ، قالا ءىشىن قاپتاپ بارادى. قالانىڭ قاي تۇكپىرىنە بارساق تا مۇنداي جاعداي ءجيى كەزدەسەدى. مۇنىڭ تۇرعىندارعا، اسىرەسە بالالارعا قاۋىپ توندىرەتىنى تاعى بار. سونداي-اق اسىرەسە كەشكى سەرۋەن كەزىندە قالا كوشەلەرىنەن يت پەن مىسىق جەتەكتەگەن تۇرعىنداردى ءجيى كەزدەستىرۋگە بولادى. بىراق ولاردىڭ دا ادامدار ءۇشىن قاۋىپسىز ەكەندىگىنە كوز جەتكىزۋ قيىن. بۇل ورايدا، باسقارما باسشىسى ە.جيەنقۇلوۆ وبلىستىق ءماسليحات شەشىمىمەن وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا يتتەر مەن مىسىقتاردى اسىراۋ جانە سەرۋەندەتۋ، قاڭعىباس يتتەر مەن مىسىقتاردى اۋلاۋ قاعيدالارىنىڭ قابىلدانعانىن، تاراز قالاسىندا ءۇش بريگادا جانە 10 اۋداندىق بريگادا قاڭعىباس يتتەر مەن مىسىقتاردى اۋلاۋمەن اينالىساتىنىن ايتىپ وتىر. بىراق جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر دەگەنمەن بۇل ماسەلە ءالى دە تولىعىمەن شەشىلمەي كەلەدى. قازىرگى كەزدە الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جەرگىلىكتى تۇرعىندار قاڭعىباس جانۋارلاردى ۇستاۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلمەي وتىرعانىنا ءجيى شاعىمدانۋدا. بىراق، بۇل بويىنشا دا ءتيىستى مەكەمە شارا قولدانباي وتىر ەكەن. شىنىندا دا قاراۋسىز يتتەر مەن مىسىقتاردىڭ كوبەيگەنى ءوز الدىنا، ونى ۇيىندە اسىراۋشىلار دا كوپ. كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردە دە جەتەرلىك. بىراق ولارعا تەكسەرۋ جۇرگىزىلە ما، جوق پا، بۇل دا كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندەگى كۇردەلى ماسەلە رەتىندە قالۋدا. الايدا قاڭعىباس يتتەر مەن مىسىقتاردى ۇستاۋعا ارنالعان ءۇي-جاي سالۋعا قارجى قاراستىرىلماعان بولىپ شىقتى. بۇل رەتتە بىرقاتار قيىندىق تۋىنداپ وتىر ەكەن. ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى اتالعان ماسەلەگە بەيجاي قاراي المايتىن تۇرعىنداردىڭ كومەگى كەرەگىن ايتىپ، ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ السىزدىگىن جانە قۇرال-جابدىقتاردىڭ ەسكىرگەنىن، سونداي-اق، اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ بارلىعى بىردەي ۆەتەريناريالىق پۋنكتتەرمەن قامتىلماعانىن جەتكىزدى. اتالعان ماسەلەلەر شەشىلمەي، تولعاقتى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋ دا مۇمكىن ەمەس.

قاي كەزدە دە ادام دەنساۋلىعى ءبىرىنشى ورىندا. قورشاعان ورتانىڭ قاۋىپسىزدىگىن قالىپتاستىرۋ دا، قاۋىپتى قۇبىلىستان ساقتانۋ دا كەرەك. وسىنىڭ ءبارى دە ءبىر قاراعاندا ەلەۋسىز كورىنگەنىمەن، مۇنداي كورىنىستەردەن كۇنىنە تالاي ادام زيان شەگۋدە. الداعى ۋاقىتتا اتالعان كەمشىلىكتەر جويىلىپ، ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا جاڭارتىلىپ، ءتيىستى قاراجات بولىنسە، كوپتىڭ دە كوكەيىندەگى كۇردەلى ماسەلە شەشىلەر ەدى...

 

جامبىل وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ارمانىنا جەتكەن جان

رۋحانيات • بۇگىن، 08:30

وتانشىلدىق – تاۋەلسىزدىك تىرەگى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:16

العىس ارقالاعان جاناشىر جاندار

مەديتسينا • بۇگىن، 08:01

حەم اعاي

ادەبيەت • كەشە

نەسيە كورسەتكىشى ارتتى

ەكونوميكا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار