بورحەس, ءوزىنىڭ شەكسىز فانتازياسى, تەرەڭ ينتەللەكتۋالدىعى جانە الابوتەن ميستيتسيزمىمەن وسى داڭق پەن داقپىرتتىڭ كولەڭكەسىندە قالعان اۆتور. ەسەسىنە, ول ءاربىر «اقىنداردىڭ اقىنى» سەكىلدى – قالامگەرلەر ءۇشىن سارقىلماس قازىناعا اينالدى. ونىڭ ءبىر عانا قىسقا فانتازيالىق اڭگىمەسىنىڭ ءوزى بىرنەشە روماننىڭ جازىلۋىنا شابىت سىيلاپ جاتادى. ەگەر بورحەس نوبەل سىيلىعىن العاندا, ول دا اسا تانىمال ءارى ءساندى بولار ما ەدى, بىراق جەتى رەت نومينانت بولسا دا, جەڭىس تۇعىرىنان كورىنە المادى, شۆەد اكادەمياسىنىڭ زالىندا «قيتىعىپ» سويلەي المادى. ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا شۆەيتساريادا تۇردى, سونداعى «پاتشالار زيراتىنا» قويىلدى. ايتپاقشى, «سەرۆانتەس» سىيلىعىن الدى, بۇل – ءيسپانتىلدى اۆتورلار اراسىنداعى ەڭ بەدەلدى سىيلىق, اعىلشىنتىلدى اۆتورلاردىڭ «بۋكەرى» سەكىلدى.
ادەبيەتشىلەر قاۋىمىندا مىناداي ءبىر اڭسار بار: «شىركىن, كىتاپحانادا قىزمەت ەتەر مە ەدى؟!». بۇل اڭساردىڭ ارعى جاعىندا «ماڭگىلىك پاراساتتىڭ ەڭ بيىك, ەڭ كيەلى عيماراتى» اتالاتىن كىتاپحانادا, مىڭجىلدىقتاردى مىسالداپ بەرگەن ۇلى ميلاردىڭ اراسىندا, ءبىر سوزبەن ءبىر ءداۋىردى ايشىقتاپ, ءبىر ويمەن ءبىر ۇلتتىڭ بەينەسىن سومداعان دانىشپانداردىڭ جانىندا, ء«بىر ولەڭى ءبىر ەلدىڭ مۇراسىنداي» اقىنداردىڭ قاسىندا, شۋ مەن ايقايدان الىس, تالاس پەن تارتىستان جىراق, كولگىرسۋ مەن كونبىستىكتەن بيىك, ماداق پەن عايباتتان ازات جان تىنىشتىعىن جامىراي شۋلاعان كىتاپ پاراقتارىنان تاپقىسى كەلەتىن اسا مارتەبەلى وڭاشالىق جاتىر. سونى ءاربىر قالامگەر ارمان ەتەدى. بىراق كىتاپحاناعا قىزمەتكە باراتىنى سيرەك. تەك كىتاپتارى عانا بارادى. ۋاقىتقا قىزمەت ەتۋگە.
سول ارمانعا جەتكەن جاننىڭ ءبىرى, ءتىپتى بىرەگەيى رەتىندە مىسال ەتىپ ارگەنتينالىق جازۋشى حورحە لۋيس بورحەستى اتايمىز. بورحەس شىن مانىندە كىتاپحانادا قىزمەت ەتتى, ون جىل بويى ون مىڭداعان كىتاپتار اراسىندا ومالىپ وتىردى, كوزىنىڭ مايىن تاۋىسىپ كىتاپ وقىدى, سول وقىعانىن ءوزى تالماپ جۇتا بەرمەي, جۇرتقا دا جۇعىنىق ەتىپ ورەسى بيىك ءارى ومىرشەڭ شىعارمالار جازدى, دۇنيە حالىقتارىنىڭ ەرەكشە اڭىزدارىن, اڭىز كەيىپكەرلەرىن جينادى, نە كەرەك, ساياسي سەبەپتەرگە بايلانىستى كىتاپحانادان قۋىلىپ تىندى. سول بورحەسىڭىز, ارمانىنا جەتكەن بورحەسىمىز «مەنىڭ كىتاپحانادا وتكەن جىلدارىم – ەڭ باقىتسىز جىلدارىم» دەپ اعىنان جارىلا جاريا ەتتى.
بورحەستىڭ «بابىل كىتاپحاناسى» دەگەن بايانداۋى جوق, ەسسە-فيكتسيا جانرىندا جازىلعان شىعارماسى بار. جالپى, ەسسەنى ءبىز ويلانۋعا ۇيرەتەتىن جانر دەپ اتايمىز عوي, ال فيكتسيامىز – ءسوز يلليۋزياسى. مىنە, وسى جەردەن بورحەس فانتازياسى كورىنەدى. بۇل – بورحەسشە قيالداۋدىڭ انىق ۇلگىسى. جاي قيال ەمەس, ادامزات بالاسىن ارقاشان العا سۇيرەگەن پروگرەسشىل قيال. ياعني ءبىزدىڭ بۇگىن قولدانىستا جۇرگەن بارلىق تەحنولوگياداعى جەتىستىكتەرىمىز اۋەلى ادەبي شىعارمالارداعى پروگرەسشىل قيال بولاتىن. سوندىقتان دا, ادامزات بالاسى ءاردايىم ارمانشىلدارعا قارىزدار. عىلىم مەن تەحنولوگياداعى توڭكەرىستەردى كىتاپ وقيتىندار جاساعان. كوركەم شىعارمالار – ءبىزدىڭ فيلوسوفيالىق تاسىمىز.
ءبىز ادەتتە «الەم – كىتاپ», ياعني اشىلماعان كىتاپ دەگەن ويدى ايتامىز. ال بورحەسشە «عالام – كىتاپحانا». ون سەگىز مىڭ عالام – كىتاپحانا. بۇل كىتاپحانا شەكسىز التى قىرلى گالەرەيالاردان تۇرادى, ونىڭ اربىرىندە جيىرما كىتاپ سورەسى بار, ءار سورەدە ءبىر پىشىندەگى وتىز ەكى كىتاپتان بار, ءار كىتاپتا ءتورت ءجۇز ون بەت بار, ءار بەتتە قىرىق جول بار, ءار جولدا سەكسەن ءارىپ بار, سونداي-اق جيىرما بەس ورفوگرافيالىق تاڭبا: جيىرما ەكى ءارىپ, نۇكتە, ءۇتىر جانە بوس ارالىق. جانە بولمەلەردىڭ اراسىن ۇزىن دالىزدەر جالعاپ تۇرادى. دالىزدەرگە اينا قويىلعان. بۇل اينالار كىتاپتاردى ەكى ەسەلەندىرىپ, شەكسىز ەكەنىن سەزىندىرەدى.
ال بۇل كىتاپتاردا نە جازىلعان؟ بورحەس ويىنىڭ جۇلگەسىمەن جۇرەر بولساق, كىتاپتار الەمدە بار جانە جوق, بولۋى مۇمكىن جانە بولماۋى دا مۇمكىن تىلدەردە جازىلعان. اينا قاتەسىز ءبىرىن-ءبىرى قايتالايتىن قوس كىتاپ جوق. كىتاپتاردا بولاشاقتىڭ ەگجەي-تەگجەيلى تاريحى, پەرىشتەلەردىڭ اۆتوبيوگرافياسى, كىتاپحانانىڭ سەنىمدى كاتالوگى, مىڭداعان جالعان كاتالوگتار, سەنىمدى كاتالوگتاردىڭ جالعان ەكەنىن دالەلدەيتىن كاتالوگتار, قاسيەتتى كىتاپتارعا تۇسىنىكتەمەلەر, تۇسىنىكتەمەلەرگە تۇسىنىكتەمەلەر, سەنىڭ ءولىمىڭ جايلى شىنايى اڭگىمە, ءار كىتاپتىڭ بارلىق تىلدەرگە اۋدارماسى, ءار كىتاپتىڭ ءمانى جايلى جازىلعان كىتاپ, جازىلۋى مۇمكىن, بىراق جازىلماعان تراكتاتتار, ءتاتسيتتىڭ جوعالعان تۋىندىلارى سەكىلدى قيساپسىز تاقىرىپتاعى ەسەپسىز كىتاپتار. بۇل كىتاپتاردان ادامزات بالاسى ءوزىنىڭ اقتالۋىن ىزدەيدى. بارلىق نارسەلەر ءۇشىن اقتالۋدى. قۇدايدان بەزگەن ءبىر توپ بۇكىل كىتاپتارداعى ارىپتەر مەن تاڭبالاردى ساپىرىلىستىرىپ جىبەرەيىك, سوندا ەڭ باستى كانوندىق كىتاپ ءوزى جازىلىپ شىعادى دەگەندى ايتتى. ال ءبىر توپ بولسا, بارلىق قاجەتسىز كىتاپتى جويۋعا شاقىردى. بىراق ولار ءبىر نارسەنى ۇمىتىپ كەتتى, دەيدى بورحەس, ول – كىتاپتاردىڭ ءاربىرى قايتالانبايتىنىن. بىراق سولاي بولا تۇرا ءبىر كىتاپتىڭ ءبىر كىتاپتان ايىرماشىلىعى ءبىر تاڭبادا عانا بولۋى مۇمكىن, سوندىقتان ونى جويىپ جىبەرۋ ءتىپتى مۇمكىن ەمەس.
سونىمەن قاتار قانداي دا ءبىر سورەدە قانداي دا ءبىر كىتاپ تۇر, ول كىتاپ – وسىنداعى بارلىق كىتاپتىڭ مازمۇنىن وزىنە ساقتاعان. بىراق سول كىتاپ قايدا؟
ول كىتاپتى ا دەپ بەلگىلەسەك, ونىڭ قايدا ەكەنى ب دەگەن كىتاپتا تۇر, ال ب كىتابىنىڭ قايدا تۇرعانى س كىتابىندا. ول وسىلايشا, شەكسىز گەومەتريالىق پروگرەسسيامەن كەتە بەرەدى. دەمەك ول كىتاپتى تابۋ مۇمكىن ەمەس. جازىلعان جانە جازىلماعان دۇنيەلەردىڭ ءبارى دە وسى كىتاپحانادا تۇرعاندىقتان, جازۋدا قانداي ءمان بار؟ وسى تۇستا بورحەس: «دۇنيەنىڭ ءبىر شەتىندە جاستاردىڭ كىتاپتى ءپىر تۇتاتىنىن جانە ونىڭ ءبىر ءارپىن تۇسىنبەسە دە وقۋعا تىرىساتىنىن بىلەمىن» دەيدى.
ياعني وقۋ, ءاربىر وقۋ – جوق كىتاپتى ىزدەۋ.
