سوعىسقا اتتانعان 417 قارسى بارلاۋشىنىڭ 203-ءى عانا امان ورالدى. ال بۇگىندە ولاردىڭ ۇشەۋى عانا ورتامىزدا ءجۇر.
ابدىعالي قايمولدين, وتستاۆكاداعى پولكوۆنيك, 1921 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىندا تۋعان. 1941 جىلى مايدانعا اتتانعان. حاركوۆتى ازات ەتۋ ۇرىستارىنا قاتىستى. ءبىرىنشى ۋكراينا, ءۇشىنشى بەلارۋس, بالتىق ماڭى مايداندارى قۇرامىندا سوعىستى. مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىندا 15 جىلدان استام ۋاقىت قىزمەت ەتتى.
ابدىعالي قايمولدين ءۇشىن سوعىس ستالينگراد تۇبىندەگى قاندى شايقاستان باستالدى. ول 1942 جىلعى قىركۇيەكتە اۋىر جاراقات الدى. ءۇش اي بويى مايداندىق گوسپيتالدا جاتتى. سوعىستا ءتورت رەت جارالانعانىنا قاراماستان, اياعىنا تۇرىسىمەن, قايتادان مايدانعا سۇراندى. وندا جاياۋ اسكەردىڭ الدىنداعى ەڭ قيىن ۋچاسكەلەرگە جىبەرىلەتىن بۇزىپ ءوتۋ ديۆيزياسىندا قىزمەت ەتتى. تانككە قارسى 76-ميلليمەترلىك ارتيللەريانىڭ كوزدەۋشىسى جانە وقتاۋشىسى بولىپ باستاپ, زەڭبىرەك كومانديرىنە دەيىن قىزمەت ەتتى.
ايتا كەتەيىك, ارداگەردىڭ ناگرادالارىن ساۋساقپەن ساناپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. ولار – قىزىل جۇلدىز وردەنى, وتان سوعىسى وردەنى, «جاۋىنگەرلىك ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالى, بىرقاتار مەرەيتويلىق جانە ەڭبەك مەدالدارى. بارلىعى – 37 ناگرادا.
بەيبىت ۋاقىتتا ابدىعالي قايمولديننىڭ قىزمەتى سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنداعى قارسى بارلاۋ بولىمىندە جالعاستى.
بۇگىن ابدىعالي قايمولدين جاستارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, ەستەلىكتەرى مەن ومىرلىك تاجىريبەسىن ورتاعا سالىپ وتىرادى. جۇبايىمەن بىرگە ءتورت بالا تاربيەلەپ ءوسىردى. ول – نەمەرەلەرى مەن شوبەرەلەرى ءۇشىن ەرلىكتىڭ, باتىلدىق پەن ەرجۇرەكتىكتىڭ ۇلگىسى.
پاۆەل ۆاسيلەۆيچ داتسەنكو, وتستاۆكاداعى پولكوۆنيك. 1925 جىلى قوستاناي وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1943 جىلى مايدانعا شاقىرىلدى. رۋمىنيا, ۆەنگريا, اۋستريا جانە چەحوسلوۆاكيانى ازات ەتۋ شايقاستارىنا قاتىستى. مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىندا 29 جىل قىزمەت ەتتى.
پاۆەل ۆاسيلەۆيچ ارتيللەريالىق ۋچيليششەدەگى كۋرستا ۇزاق وقىماي, 1943 جىلى ون سەگىز جاسىندا سوعىسقا اتتاندى. مايداندا العاشقى كۇندەرى-اق كۋرسك دوعاسىنا ءتۇسىپ, وندا ستراتەگيالىق ماڭىزدى شايقاستارعا قاتىستى.
«شايقاستاردىڭ بىرىندە مەن باسىمنان جارالاندىم. سودان كەيىن تولقىعاننان با, شارشاعاننان با – مەنىڭ تامىرىمنىڭ سوعىسى سەزىلمەي, ءولدى دەپ ساناپ, ۇيىمە «قارا قاعاز» جىبەرىپتى. ول ءالى كۇنگە دەيىن ارحيۆىمدە شاڭ باسىپ جاتىر. ايتەۋىر, مەنىڭ قولىمداعى ساعاتتى شەشكەندە تامىرىم سوعىپ, ءتىرى قالىپپىن», دەپ ەسكە الادى پاۆەل ۆاسيلەۆيچ.
گوسپيتالدا جاراقاتتان كەيىن جىرتىلعان كيىمىندە تەك اكەسىنەن كەلگەن حاتتار جانە ءبىر تانكيستىڭ حاتى قالعان, سونىڭ ارقاسىندا پاۆەل ۆاسيلەۆيچتى «ولىلەر» الەمىنەن شىعارىپ العان. «قىمباتتى جەرلەسىم, وسى ساعاتتى ساقتاپ, سەنە ءبىل, ول سەنى قۇتقارادى. جەرلەسىڭ – سيراحيتدينوۆ فاريد, ترويتسك», دەپ جازىلعان ەكەن حاتتا.
كوپ ۇزاماي ارداگەر تاعى دا ساپقا تۇردى. الدا ونى بۋداپەشت, ۆەنا, پراگا جانە بۋحارەستتى بوساتۋ, وتانىنا ورالۋ جانە مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىندا 30 جىلعا جۋىق قىزمەت ەتۋ كۇتىپ تۇردى.
پاۆەل ۆاسيلەۆيچ 2-ءشى دارەجەلى «وتان سوعىسى» وردەنىمەن, «ەرلىگى ءۇشىن», «بۋداپەشتتى العانى ءۇشىن», «گەرمانيانى جەڭگەنى ءۇشىن» مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان. سوعىس تۋرالى 3 كىتاپتىڭ اۆتورى, ولاردىڭ ءبىرى «مادەني مۇرا» نوميناتسياسىندا مەتسەناتتار كلۋبىنىڭ سىيلىعىمەن ماراپاتتالعان, ال ەكىنشىسى رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتينگە سىيعا تارتىلعان.
يۆان الەكساندروۆيچ كۋروچكين, وتستاۆكاداعى پولكوۆنيك. ول 1927 جىلى رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1944 جىلدىڭ قاراشا ايىندا كەڭەس ارمياسى قاتارىنا شاقىرىلدى. مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ورگاندارىندا 25 جىل قىزمەت ەتتى.
الكينو قالاسىنداعى (باشقۇرتستان) العاشقى اسكەري دايىندىقتان كەيىن ۆلاديۆوستوكقا جىبەرىلدى. ودان مايدانعا, رۋسسكي ارالىنا اتتاندىرىلدى.
جاس قىزىل فلوتشى كۋرسىنان وتكەننەن كەيىن ول بايلانىس مەكتەبىنە جىبەرىلىپ, وندا گيدرواكۋستيك جانە راديست ماماندىعى بويىنشا وقىتىلدى. فاشيستىك گەرمانياعا قارسى سوعىس اياقتالعانىمەن, ەلدىڭ شىعىسىندا جاپونيامەن سوعىسقا دايىندىق ءجۇرىپ جاتتى.
«1945 جىلعى 8 تامىزدا جاپون سوعىسى جاريالانىپ, مەن 1-ءشى سۇڭگۋىر قايىق بريگاداسىنا گيدرواكۋستيك بولىپ جىبەرىلدىم. جاۋ كەمەلەرىن ءبىزدىڭ اۋماقتىق سۋلارىمىزعا جىبەرمەۋ مىندەتى قويىلدى. باقىتىمىزعا وراي, جاپونيامەن سوعىس تەز جانە از شىعىنمەن اياقتالدى», دەپ ەسكە الادى يۆان الەكساندروۆيچ.
ول فلوتتا 7 جىل قىزمەت ەتىپ, 1951 جىلى ۇيىنە ورالدى. 1957-1982 جىلدارى اقتوبە وبلىسى بويىنشا مقك باسقارماسىندا جۇمىس ىستەدى. وتستاۆكاداعى پولكوۆنيكتىڭ ءتورت ۇلى جانە كوپتەگەن نەمەرەلەرى بار.
ءبىزدىڭ اعا بۋىن ارداگەرلەرىمىز وتە قاۋىپتى دە اۋىر ءومىر جولىنان ءوتتى. بىراق ءبارى دە وفيتسەر ابىرويىن, پاتريوتتىق جانە ازاماتتىق قادىر-قاسيەتىن قاستەرلەي ءبىلدى
اركەن ابدۋعالي,
ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ رەسمي وكىلى
