- دىبىس پەن تاڭبا قۇشاعىنداعى تۇسىنىك
قايسىسى وزىق, ونى XX جۇزجىلدىق شەشتى. فەرديناند دە سوسسيۋر ء(تىلتانۋدا لينگۆيستيكالىق رەۆوليۋتسيا جاسادى, XIX عاسىر), چارلز پيرس ءتىل ماسەلەسىنە ءبارى بىرگە, قاتار, ءبىر ۋاقىتتا كەلدى, اركىم ءوز جولىمەن ءجۇرىپ جەتتى.
ياعني فونەتيكا ما, گرامماتيكا ما, قايسىسى العاشقى, مەنىڭشە, جاۋاپ ايقىن. ءتىل ماسەلەسى XIX عاسىردا كۇن تارتىبىنە كوتەرىلدى, XX عاسىردا شىرقاۋ بيىگىنەن كورىندى. ءتىل قۇرىلىمى, قىزمەتى جانە ونىڭ قابىلەتى جاڭا تەوريالار سومداۋعا, بولجامدار جاساۋعا, جاسىرىپ جاتقان سىرىن اشۋعا تۇرتكى بولدى. الەم (بەيسانا) ءتىل ۇلگىسىندە قۇرىلعان, دەپ جازدى ارداقتى جان لاكان.
بۇرىن ءتىل دەپ ءسوزدى ءتۇسىندى. ءاربىر ءسوزدىڭ دىبىستالۋى راس, تابيعي دۇنيە, قۇبىلىستار دىبىستارىمەن ۇناسىم, ۇيلەسىم تاپتى, سەبەبى ادام سىرتقى دۇنيە ۇنىنە ەلىكتەدى, دەلىندى.
«ەلىكتەۋىش», سولقىلداق تەوريا XIX عاسىرعا دەيىن ۇستەمدىك قۇردى. سوسىن XXI عاسىرعا دەيىن جالعاستى. بىراق سوسسيۋر, شامامەن ەكى عاسىر بۇرىن, لينگۆيستيكالىق توڭكەرىس جاسادى.
ەجەلدەن بەلگىلى, ادامزات ەسىن جيعالى ءتىل تابيعاتى جانە ونىڭ شىعۋ تەگى جايلى تاقىرىپتا ويلانىپ-تولعانىپ, تالاسىپ-تارتىسىپ كەلە جاتىر. كۇرەس ءبىر ءسات توقتاعان جوق, كەرىسىنشە, كۇشەيە, ۇدەي ءتۇستى. ءار تۇسىنىكتى (كولەمىن) ءبىر-ءبىر بەلگىمەن ولشەدى. ءسويتىپ تۇسىنىك بەلگىنىڭ (تاڭبانىڭ) بويىنا قۇيىلدى (مازمۇنىنا اينالدى). بەلگىنىڭ ءمانى – تۇسىنىك.
ەگەر بەلگىنى ءتىلدىڭ ءتۇپ ءمانى دەپ انىقتاساق, وندا قاينار كوزىن, باستاۋىن, گەنەزيسىن سويلەۋ قابىلەتى مەن فونەتيكالىق جۇيەدەن ەمەس, سول بەلگىلەردىڭ وزىنەن ىزدەگەنىمىز ءجون.
بەلگى (سيمۆول) وزىنە ەمەس, وزگە زاتقا سىلتەپ تۇرادى. (ەسىڭىزدە ساقتاڭىز, قادىرلى وقىرمان, كۇردەلى ماسەلەگە كوڭىل قويىپ, سەرگەك تىڭداڭىز). قۇلاق ءتۇرىڭىز. بەلگىنىڭ (سيمۆول) جاعدايى ءتىلدىڭ نەگىزگى ەكى فورماسىن: اۋىز ەكى ءتىل مەن جازبانىڭ اراقاتىناسىن قايتا قاراستىرۋعا ءماجبۇر ەتەدى.
القيسسا, سەميوتيكادا حاتتىق فورما الدىڭعى ورىنعا شىقتى. فونولوگيا بىرتىندەپ ۇستەمدىگىن جوعالتادى. بەلگىلەر, تاڭبالار جۇيەسى تىلگە اينالدى, دىبىستى بەينەلەۋگە قاتىسقان, سوزگە قىزمەت ەتكەن قارىپ «عارىپ», «بودان» كۇنىنەن بوسايدى, كىرىپتارلىقتان ادا بولدى.
- ءماتىن اياسى (كونتەكست)
پوستمودەرنيستىك زاماندا, ءماتىن كومبيناتسيالارى, سان جاعىنان تىلگە تەڭ. تاڭبالار جۇيەسى – ءتىل. ۆيتگەنشتەين ءتىلدىڭ بويىندا كۇللى زاتتىڭ (قۇبىلىس) انىقتاماسى بار ەكەندىگىن العا تارتادى. ءتىلدىڭ بولشەگى – تاڭبا. ءار اكۋستيكالىق (دىبىستىق) وبراز بىرنەشە تاڭبادان تۇرادى: مىسالى, اعاش, تەمىر, سۋ...
تاڭبادا تۇسىنىكتەر توعىسادى. ءبىر سويلەمدە بەلگىلى ءبىر مولشەردە تۇسىنىكتەر (تاڭبالار) بەرىلەدى. ەملە ەرەجە بويىنشا قۇراستىرىلسا, وندا ماعىنا تۋادى. ءتارتىپسىز تۇزىلگەن جيناقتا, تۇسىنىكتەر ۇيلەسپەگەندىكتەن, ءمان جوق.
كونتەكست – قورشاعان ورتا. كەيىپكەردىڭ ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان اياسى. ايادان سۋىرىپ السا, بايلانىستار ۇزىلەدى, جاراسىمدىلىق كەتەدى, تۇسىنىك السىرەيدى.
تۇندە كۇندى ىزدەگەنمەن بىردەي.
- اۆتور
ءماتىن يەسى. كوپ جازۋشى تۋىندى قولدان شىققان سوڭ, ىڭعايىنا كونبەي, ەركىنە باعىنباي كەتەدى دەگەن پىكىر ايتادى. راس, بىراق اۆتور ورناتقان زاڭ, زاڭدىلىق شىعارمانى ءبىر فورمادا, ءبىر مازمۇندا ۇستاپ تۇرادى.
كلاسسيكالىق فيلوسوفيادا اۆتور – شىعارما جاساۋشى, تۋىندى جاراتۋشى, مارتەبەلى (اۆتوريتەت).
شىعارمادا كورسەتىلگەن نۇسقادان (نۇسقالاردان) باسقا مازمۇن جوق, قوسىلمايدى, قوسىلسا ءماتىندى سايكەسسىزدىك جايلايدى, دەمەك اۆتور ۇنەمى شىعارماسىن قاداعالاعىسى كەلەدى, بىراق ءبولىنىپ شىققان «مازمۇن ءومىرى» ەندى – وقشاۋ, بولەك, دەربەس.
قانداي شارت قويدىڭىز – قايدا جۇرسە دە تۇراقتى. الايدا ينتەرپرەتاتسيا سيپاتتاماسى نە انىقتاماسى وقىرماندى اداستىرۋى مۇمكىن.
تەگى, كلاسسيكالىق اۆتور – تۋىندى سومداۋشى. ادەبي, مۋزىكالىق, كوركەم ۇلگىلەر جاساعان يەسى.
اۆتوردان باس تارتىپ, شىعارمانى العا جىبەرۋدى ويلاعان, مىسالى, قالامگەر ۋيليام فولكنەر ءبىر سۇحباتىندا رولان بارت ويىن قايتالايدى: كىتاپ جازىلىپ بىتكەن سوڭ, اۆتورىن سىزىپ تاستاعان ءجون, دەگەن ۇسىنىس ايتادى.
ءوزىنىڭ اتاقتى ەسسە جانرىنداعى ەڭبەگىندە («اۆتوردىڭ ءولىمى») رولان بارت وقۋ امالى مەن سىن مەتودىن تەزگە سالادى. ەكەۋى دە اۆتور تۇلعاسىنا كوپ كوڭىل بولەتىندىگىن اڭعارتادى.
ءماتىن تاقىرىبىن, ءمان-ماعىناسىن اشۋ ءۇشىن اۆتوردىڭ ساياسي, دەربەس كوزقاراسىنا, تاريحي اياعا (كونتەكست), ءدىني سالتىنا, ءجون-جورالعىلارىنا, ەتنوستىق سويى-تەگىنە, پسيحولوگياسىنا, باسقا دا بيوگرافيالىق جانە جەكە تۇلعالىق قاسيەتتەرىنە نازار اۋدارادى, دەپ جازدى.
بۇل سىني ءادىس-ءتاسىل بويىنشا, اۆتور ويىنا, ومىرلىك تاجىريبەسىنە, كوزقاراسىنا سۇيەنە وتىرىپ ساراپتاما جاساۋ ءماتىندى ءتۇسىندىرۋدىڭ باستى مەتودىنا اينالادى.
- «اۆتوردىڭ ءولىمى»
ارينە, كەلتىرىلگەن تۇسىنىك – ءماتىندى وقۋ مەتودى تۇرعىسىندا – ءدال ءارى قولايلى. بىراق ءماتىن اۆتورىن بەلگىلەۋ, ءبىر ينتەرپرەتاتسياعا باعىندىرۋ – تەكستى شەكتەۋ ەكەندىگىن ەستەن شىعارماعانىمىز ءجون.
وقىرماندار ادەبي شىعارمانى اۆتورىنان بولەك قاراستىرۋلارى كەرەك, سوندا ءماتىن تۇسىنىكتەمەلەر قياناتىنان قۇتىلادى.
«تەكست – تكان يز تسيتات». ءتۇرلى مادەني ورتالىقتار اسەرىنەن, ۇلگىسىنەن جاساقتالعان تەكست «ەكى اياعى سالبىراپ اسپاننان تۇسكەن جوق».
ءماتىن ماعىناسى جازۋشى تالعامىنان ەمەس, وقىرماننىڭ تەكستەن العان اسەرىنەن قالىپتاسادى. ءارى ءماتىن قالىپتاستىرۋعا قالامگەر تاجىريبەسى عانا ەمەس, كۇللى مادەني كونتەكست قاتىسادى.
اۆتور ەمەس, جازۋشى.
جازۋشى ماتىنمەن بىرگە تۋادى, بىرگە ولەدى. جازعانعا دەيىنگى نەمەسە جازعاننان كەيىنگى ۋاقىتتا جوق, بولمىستا ءومىر سۇرمەيدى.
ەندى اۆتور – سۋبەكت ەمەس.
ءار كىتاپ «تۋرا وسى جەردە, تاپ قازىر» جازىلۋى ءتيىس. بارت جازۋشى نە جازعانىن, قانداي ءمان-ماعىنا جاسىرعانىن ايقىنداۋ بىزگە قيىنعا سوعادى دەگەن پىكىر بىلدىرەدى.
ەسسە ەپيگرافىن ونورە دە بالزاكتىڭ بەلگىسىزدەۋ «ساراتسين» اتتى نوۆەللاسىنان العان ەكەن: باس قاھارمان ءبىر سۇلۋ انشىگە عاشىق بولادى, بىراق ءانشى جالعان ايەل ەكەندىگى تۋرالى ايتقانىڭدا, بارت ەلگە, جالپى, وقىرمان قاۋىمعا كۇتپەگەن جەردەن كولدەنەڭ سۇراق قويادى: اتالعان ۋاقيعانى ءۇشىنشى جاقتان ناقىشىنا كەلتىرىپ, ادەمىلەپ اڭگىمەلەپ بەرىپ جاتقان كىم ءارى شىعارما نە تۋرالى؟ بالزاك-اۆتور نەنى مەڭزەپ تۇر؟ (ايەل تابيعاتىنىڭ نازىكتىگىنە, قورعانسىزدىعىنا قوعام نازارىن اۋدارۋ ما) ونەرپازدىڭ بارىنە بىردەي تالاپ-تىلەگىن, پارىز-مىندەتىن كۇن تارتىبىنە قويۋ ما؟ رومانتيزم پسيحولوگياسىن زەرتتەۋ مە؟ ء«بىز بۇل جايتتاردى ەشقاشان بىلە المايمىز».
تاسقا باسىلۋى, «كەز كەلگەن باسقا داۋىستى تۇنشىقتىرۋى» ءبىر ەمەس, بىرنەشە تۇسىنىكتەمەنى نە پەرسپەكتيۆانى قاجەت ەتەدى.
بۇل يدەيانى باسقا دا ويشىلدار ەڭبەكتەرىنەن كەزدەستىرە الامىز. بارت ەڭبەگى سترۋكتۋراليستەردىڭ مانيفەست-ماتىنىنە اينالدى. ەۋروپالىق كونتينەنتتىك فيلوسوفياعا قاتتى اسەر ەتتى.
رولان بارت شاعىن شىعارماسىن: «تەپەر مى زناەم, چتوبى وبەسپەچيت پيسمۋ بۋدۋششنوست, نۋجنو وپروكينۋت ميف و نەم – روجدەنيە چيتاتەليا پريحوديتسيا وپلاچيۆات سمەرتيۋ اۆتورا», – دەگەن ويمەن اياقتايدى.
- ءتىل
ءتىل – ىرگەلى تانىم جولى. كۇللى ادامي نارسەنىڭ ءبارى ءتىلدىڭ ارقاسىندا دۇنيەگە كەلەدى, ءتىلدىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسادى.
ءداستۇرلى فيلوسوفيادا ءتىل دەگەنىمىز ءومىردى, يدەيانى, ءتۇپ ءماندى, اقىل-ويدى, ماعىنانى بىلدىرەتىن, جەتكىزەتىن, ادام مەن ادام ەمەس اراسىنداعى قۇرال ەدى. ال تىلدىك مادەنيەت اياسىندا اتالعان ۇعىم-تۇسىنىكتەردىڭ ءوزى ءتىلدىڭ ءونىمى, ناتيجەسى, تابىسى سانالادى.
ءتىل تۋرالى كەزىندە فريدريح نيتسشە, ەدمۋند گۋسسەرل, زيگمۋند فرەيد, ەرنست كاسسيرەر, مارتين حايدەگگەر, ليۋدۆيگ ۆيتگەنشتەين قالام تارتتى.
بىراق ءتىل پروبلەمالارىن باستى زەرتتەۋ ءپانى ەسەپتەيتىن ءبىر عىلىم سالاسى بار: ول – لينگۆيستيكا. فيلولوگيا ناقتى ءبىر ءتىلدى وقشاۋلاپ, جەكە, جۇيەلى تانۋ جولى. سترۋكتۋراليزم – مادەنيەت تىلىنە اناليز جاسايتىن سالا. تابيعي ءتىل ماسەلەسىمەن قۇرىلىمدىق لينگۆيستيكا شۇعىلدانادى. بىراق سيمۆولدىق تىلمەن قاتار ول دا سترۋكتۋراليستىك اعىم اياسىندا قاراستىرىلادى.
ءماتىن – ءتىل تۋىندىسى. ءتىل – تاڭبالار جۇيەسى دەپ ايقىندادىق. دەمەك كەز كەلگەن تاڭبالار جۇيەسى – ءتىل. ستيلدىك بەلگىلەر (ەرەكشەلىكتەر) دە تاڭبالار.
قورىتىندى: ارحيتەكتۋرالىق مەكتەپتەردىڭ ەستەتيكالىق ايىرما-بەلگىلەرى دە جۇيە قۇرايدى, ياعني ولار دا ءتىل.
ءتىل تۇرلەرى كوبەيدى. ءتىل كومبيناتسيالارى, لەكسيكالىق قور, تىنىس بەلگىلەرى, جالپى ەملە-ەرەجەلەر ءماتىن شەكسىزدىگىن اڭعارتتى. ءسويتىپ الەم ماتىنگە اينالدى.
ونەر ءتىلى (كينو, تەاتر, سۇڭعات, مۋزىكا, پوەزيا), عىلىم ءتىلى (ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا), دۇنيە ءتىلى (تابيعات, لاندشافت, پەيزاج) اشىلدى.
كينو ءتىلى دەگەنىمىز كادر بەلگىلەرىنەن تۋىندايدى.
ادەبي ءتاسىل, جازۋ مانەرى, ستيل, ءبارى-ءبارى – ءتىل. ءتىپتى, جۇيەلەنگەن ءتىل.
قازىر ءجيى كوتەرىلىپ جۇرگەن تاقىرىپ – ادەبي ءتىل ەسكىردى دەگەن ماسەلەگە كەلگەندە, ايتارىمىز: ءبىز, شىن مانىندە, ءتىلدىڭ توزىعى جەتتى, كوپ ءسوز كونەردى, جاڭا سوزدەرمەن جازۋ قاجەت دەگەن ويدى ايتىپ تۇرعان جوقپىز, بۇل تۇستا – جازۋ مانەرى وزگەردى, ءتۇرلى ستيلدىك جاڭالىقتار ەنگىزىلدى, ءتىلدىڭ, سويلەمنىڭ, ءسوزدىڭ قولدانىسى جاڭالاندى دەگەندى العا تارتىپ تۇرمىز: وعان ابزاتس كوپتىگى, ماتەريال ىقشامدىلىعى, سويلەم قىسقالىعى, تۇسىنىكتەمەلەر ازايۋى, ۇزاق جازۋدى توقتاتۋىمىز, كەيىپكەردى جاقتاپ, نە داتتاپ, ياعني ماتىنگە ارالاسۋدى دوعارۋىمىز جاتادى...
الەن روب-گريەنىڭ: «يا ۆلادەيۋ ۆسەگو ليش مانەروي پيسما» دەگەن ءسوزى بار. ءدال.
- گەرمەنەۆت جانە كىتاپ
ءسوزدىڭ كوركەم تابيعاتى اشىلعالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان ماڭگىلىك ءبىر ماسەلە بار, ول – كىتاپتى قالاي وقۋ ماسەلەسى.
كانتتىڭ اقيقاتى, حايدەگگەردىڭ بولمىسى ءتارىزدى كىتاپ سىرى دا بىزگە اشىلا ما دەگەن سۇراق ءبارىمىزدى ءجيى مازالايدى.
جابىق ماتىن/اشىق ءماتىن قاراما-قارسىلىعى مەن بىرلىگى بۇل كۇرەستىڭ ۇستىمىزدەگى عاسىردا دا وڭ شەشىمىن تاپپايتىنىن كورسەتەدى. كەز كەلگەن ءماتىن جابىق بولسا دا اشىق. ق ۇلىپتاۋلى قاقپالاردىڭ كىلتى كىتاپ ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ايادا, كونتەكستە.
تەكست كونتەكستە عانا اقيقات. كونتەكستەن تىس اقيقات (تەكست) – جالعان, جارتىلاي شىندىق تۇتاس كۇيىندە, ءبارىبىر وتىرىك.
تەكستىڭ كىلتى كونتەكستە. كىلتتى العان سوڭ, ەكىنشى قادام جاسايمىز, ول – وقۋ. جالپى, وقىرمان كىتاپقا ۇڭىلگەندە ەكى كونتەكست بار: ءبىرى كىشىسى – كىتاپتاعى ءماتىن اينالاسى, ەكىنشىسى, ۇلكەن كونتەكست, ول ءسىزدىڭ ءبىلىمىڭىز, تاجىريبەڭىز, كەلەشەگىڭىز.
وقۋعا – ەرىك-جىگەر كەرەك. قىزىققان جەرىمىزگە دەيىن جۇيتكىپ وقيمىز دا ورتاسىنان اسىپ قۇلاعاندا, قىزىعى كەتكەندەي, باياۋلاي, سايابىرسي باستايمىز. تاپ وسى جەردە قايرات كورسەتكەن ابزال. كىتاپتىڭ ورتاسىنا جەتپەي توقتاساڭىز ءبىر ءجون. جارتىسىنان اسقان دۇنيە اقىرىنا دەيىن وقىلۋى ءتيىس.
كىتاپتى باستاپ, قالدىرا بەرۋگە بولادى. ول دا ءبىلىم.
شولىپ شىققاندا دا ايىپ جوق.
كىتاپ قيىن وقىلسا, الدىن الا دايىندالۋ قاجەت: ءبىر-ەكى سىني ماتەريال, قىسقاشا مازمۇنىن تاۋىپ تانىسۋ قاجەت. جۇرتتان پىكىر سۇراسا دا بولادى. سودان كىتاپتى قولعا الاسىز.
گەرمەنەۆت فيلوسوفيالىق تانىم ۇلگىسىنە جۇگىنەدى. لەنين ءسپيرالى ءتارىزدى. شەكسىز, بىراق اينالىپ قايتىپ كەلىپ وتىرادى. بىراق ەڭ كۇشتى قاسيەتى تومەندەگىدەي فورمۋلادا: ءبۇتىندى بولشەكتەن تانيمىز, بولشەكتى بۇتىننەن كورەمىز.
بۇل جەردە احمەت بايتۇرسىن ۇلى تۋرالى جازعان «مەملەكەت نەگىزدەرى» اتتى پالساپالىق ەڭبەگىمنەن ءۇزىندى كەلتىرە كەتكەندى ءجون ساناپ وتىرمىن: «گەرمەنەۆتيكاعا ورالايىق. ف.شلەيەرماحەر, ءتىلتانۋ تەورياسى مەن فيلوسوفياعا, ءبۇتىن مەن بولشەكتىڭ ديالەكتيكالىق قارىم-قاتىناسىن بەينەلەيتىن گەرمەنەۆتيكالىق شەڭبەر دەگەن ۇعىم ەنگىزەدى.
ياعني مايدا (ميكرو) كونتەكستەر قارىم-قاتىناسىنان ءبۇتىن جارالادى. بىراق تەكستىڭ ءوزىن كونتەكستە قاراستىرادى.
تۇسىنىك شەكسىز. گەرمەنەۆتيكالىق شەڭبەر بويىن جاعالاعان ماعىنا مەن ونى ءتۇسىنۋ پروتسەسى ءار اينالىم سايىن تولىسىپ, كوبەيىپ وتىرادى.
جالپى, گەرمەنەۆتيكا – ادەبي ماتىندەردى ءتۇسىندىرۋ نەگىزىندە قالىپتاسقان فيلوسوفيالىق اعىم.ءتاپسىر ونەرى, تۇسىنە ءبىلۋ, ءتۇسىندىرۋ تەورياسى. بابىل, فيلوسوفيا, فيلولوگيا جازبالارىن تاپسىرلەيتىن ادامدى گەرمەنەۆت دەپ اتايمىز.
گەرمەنەۆتيكالىق شەڭبەر – تۇسىنە ءبىلۋ مەن ينتەرپرەتاتسيا ەكەۋى اراسىنداعى بايلانىستىلىقتى, ءبىر-ءبىرىنىڭ قالىپتاسۋىنا قاتىستى ءوزارا ىقپالداستىقتى بەينەلەيتىن مەتافورا».
- مەن قالاي وقيمىن
كىتاپ-ءماتىندى بولشەكتەمەس بۇرىن, شىعارما اتاۋىنا كوڭىل بولەمىز, بوس ۋاقىتىمىزدى كىتاپ وقۋعا ارنادىق دەپ ىشتەي دۇعامىزدى وقىپ, جانىمىزعا تىنىشتىق شاقىرىپ, سابىرعا كوشەمىز, بىزگە ەشتەڭە كەدەرگى كەلتىرمەۋى ءتيىس, ەلەڭدەتەتىن, الاڭداتاتىن نارسەلەردى تەگىس ۇمىتامىز, جايلانىپ, قامدانىپ, سانامىزدى بوس كۇيىندە, تازا قالپىندا ۇستاپ, كىتاپقا جان سارايىمىزدى اشامىز, دۇنيەدە ەكەۋمىزدەن باسقا ەشكىم جوق, تىلەگىمىزگە قابىل بولسىن ايتىپ, وقۋعا كىرىسەمىز.
كۇردەلى كىتاپتىڭ بەتىن اشۋعا ءوزىمىزدى كوندىرۋىمىز قاجەت, كوندىرسەك, باسىنان باستاپ, نازار سالىپ وقيمىز (فيكساتسيا/كونتسەنتراتسيا): كۇنىنە ءۇش بەت (بەس بەت نەمەسە جەتى بەت).
كۇن سايىن بەت سانىن كوبەيتە بەرەمىز. بۇگىن بەسەۋ, ەرتەڭ – التاۋ. مۇمكىندىگىنشە, ءتۇرتىپ, جازىپ وقۋ كەرەك: كەيبىر تسيتاتالاردى داپتەرگە كوشىرىپ قويعان ءجون. جازىپ وقىعاندا, جاد ەسەلەنەدى. كىتاپ وقۋ قاجەت ەدى دەپ ەشقاشان ۋايىمداماڭىز, نيەت-پەيىل بۇزىلادى, العان بەتىڭىزدەن قايتپاڭىز, وقىپ-سىزۋعا بىردەن كىرىسكەن ابزال.
قولايلى بەت سانىنا جەتكەن سوڭ, سول مەجەدە قالامىز: مىسالى, كۇنىنە جيىرما بەت نەمەسە وتىز بەت, تىم شىعانداپ كەتۋ كەرەك ەمەس, شەگىنۋگە تاعى بولمايدى, سوندىقتان اسا كوپ بەتتى نىسانالاۋ – قاتە.
جىگەرگە سالىپ وقيتىن ءماتىن بەينەتىن قۋانىشتى ساتكە اينالدىرۋعا تالپىنعانىمىز ابزال.
كىتاپتى وقىعان سايىن بويىڭىزدا سەنىمدىلىك كۇشەيەدى. سوزدىك قورىڭىز كوبەيەدى, ويىڭىزدى انىق ءارى ءدال جەتكىزۋگە ۇيرەنەسىز: ويتكەنى كىتاپتاعى دايىن ۇلگىلەر كوز الدىڭىزدا نە جادىڭىزدا جاڭعىرىپ تۇرادى. ويلاۋ جۇيەڭىز كەڭەيەدى, كوركەم سويلەپ داعدىلاناسىز, مادەنيەت پايدا بولادى, اگرەسسيا ازايىپ, جاناشىرلىق مولايادى. ەرىك-جىگەرىڭىزدى تاربيەلەيسىز, قايراتىڭىزدى جانىپ, تاباندىلىعىڭىزدى ارتتىراسىز, شىنىعاسىز, ءومىرىڭىز, ءىس-ارەكەتىڭىز, جوسپارىڭىز جۇيەلەنە تۇسەدى.
جاس كەزىڭىزدە كوپ وقىڭىز, كەيىن ۋاقىت تار, جۇمىس تىعىز, جان باعىپ كەتەسىز.
ستۋدەنت شاعىڭىزدا قول ۇزبەي وقىڭىز, بويعا, ويعا جەڭىل سىڭەدى ءارى جاقسى/جامان, بار كىتاپتى وقىڭىز, جىلدار وتە كەلە ءوزى ىرىكتەلە باستايدى, سورەلەرىڭىزدە ەڭ قاجەتتى كىتاپتار عانا قالادى.
كوپ وقىعان ادامنىڭ بويىندا ماگنيت بولادى, جۇرتتى قاسىنا تارتىپ, توڭىرەگىنە جيناپ, اينالاسىنا ءيىرىپ, شوقتاي جيىپ الادى.
مادەنيەت, سابىر, نيەت وقۋمەن كەلەدى. جازۋدى ۇيرەنەسىز. شەشەن سويلەۋدى مەڭگەرەسىز.
وقىعان ايەل زاتى – ادەمى كەلەدى, وقىعان ەركەك – باقىتتى بولادى.
