ر. ءجۇرسىنوۆ اتاپ وتكەنىندەي, مونوپولياعا قارسى ۆەدومستۆو الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ ء(امات) 19 پوزيتسياسىنا قاتىستى باعانىڭ وسۋىنە باسا نازار اۋدارىپ وتىر. ء«امات باعاسىنىڭ كوتەرىلۋىنە قارسى كۇرەستە بولشەك ساۋدا جەلىلەرىنە قاتىستى قاتاڭ شارالار قولدانىلادى. ءبىز وتكەننەن ساباق الماعان بولىپ تۇرمىز عوي. 80-جىلداردىڭ سوڭىندا باعانى رەتتەۋگە بايلانىستى دۇكەن سورەلەرى بوساپ قالعان بولاتىن. ءيا, ول كەزدە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كۇيرەۋ بولدى. ال بۇگىندە نارىقتىق ەكونوميكا ەمەس پە, باعانى نارىقتىڭ ءوزى رەتتەۋى كەرەك» دەيدى ر. ءجۇرسىنوۆ.
باعانىڭ نەگىزسىز ءوسۋى ازاماتتاردىڭ قالتاسىن قاعارىنا توقتالىپ وتكەن وكىل بىراق باعانىڭ شامادان تىس رەتتەلۋى كەزىندە ءامات تاپشىلىعى پايدا بولاتىنىن ەسكەرتتى. مۇنداي جاعدايدا دۇكەن سورەلەرى 80-جىلدارداعىداي بوساپ قالۋى دا عاجاپ ەمەس. بولشەك ساۋدا ءامات اسسورتيمەنتىنەن باس تارتادى, ويتكەنى ءبىر جاعىنان ولاردى ساتۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدان مۇمكىن ەمەس بولسا, ەكىنشى جاعىنان, شەكتى باعادان اسىپ كەتكەنى ءۇشىن ساۋداگەر قاتاڭ جازالانادى.
«ساۋدا جەلىلەرىنە قاتىستى ناقتى شارالار ولاردىڭ ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ بولشەك ساۋداداعى ۇلەسىنىڭ جوعارى بولماۋىنا بايلانىستى ءتيىمسىز. نەعۇرلىم دامىعان ەلدەردە قازىرگى زامانعى فورماتتاردىڭ ۇلەسى (ساۋدا جەلىسى) بارلىق بولشەك ساۋدا نارىعىنىڭ ورتا ەسەپپەن 80%-ىنا جەتەدى, رەسەيدە بۇل كورسەتكىش 69% - عا, بەلارۋستە - 61%-عا, فرانتسيا مەن كورەيادا - 81-عا, اۆستريادا - 86%-عا جەتتى. قازاقستاندا بۇل دەڭگەي 31%-عا ارەڭ جەتەدى. دەمەك, مەملەكەت ءوزى ۇسىنعان شارالار ارقىلى ءامات-قا شەكتى باعالاردى ساقتاۋ ءىس جۇزىندە مۇمكىن بولمايتىن جانە باقىلانبايتىن بولشەك ساۋدا ءۇشىن باسەكەگە قابىلەتسىز ارتىقشىلىقتار بەرەدى.مەن باعالاردى تەك نارىقتىق ادىستەرمەن رەتتەۋگە بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. ءدال وسى ءۇشىن مونوپولياعا قارسى ورگاندار بار. بولشەك ساۋدانى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ دۇرىس ەمەس», دەيدى ر. ءجۇرسىنوۆ.
ر. ءجۇرسىنوۆ اتاپ وتكەندەي, سۋپەرماركەتتەر جەلىلەرى ءامات باعاسىنىڭ تومەن بولۋىنا وزدەرى مۇددەلى جانە تاۋارلاردىڭ وسى ساناتى باعاسىنىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ بويىنشا كونتراگەنتتەرمەن ءوز بەتىنشە جۇمىس جۇرگىزەدى.
سوندىقتان باعا مونيتورينگىنىڭ پىسىقتالعان تەتىگىن پايدالانا وتىرىپ, ولاردىڭ مونوپولياعا قارسى كومپلاەنس قۇرالدارىن ەنگىزۋ ءتاسىلىن ازىرلەۋ قاجەت.
«مۇنداي مونيتورينگتىڭ قاعيداتتارى - ىنتىماقتاستىق, نەگىزدەلگەن سەنىم, زاڭدىلىق, اشىقتىق, كەڭەيتىلگەن اقپاراتتىق ءوزارا ءىس-قيمىل بولۋى ءتيىس. مونوپولياعا قارسى كومپلاەنستىڭ سىرتقى اكتىسىن كەلىسە وتىرىپ, كاسىپكەرلەر مونوپولياعا قارسى ورگانمەن كەلىسىم جاساسادى – ولار «تاۋار نارىعىنداعى ويىن ەرەجەلەرىن» بەلگىلەيدى. ولاردى ساقتاعان جاعدايدا كاسىپكەرلەر جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلمايدى», دەيدى ر. ءجۋرسىنوۆ.
وسى رەتتە وكىل ء امات بويىنشا ءبىز بەلگىلى ءبىر ۇستەمەاقىنى بەكىتۋدى ۇسىناتىنىن ايتتى. بۇل تاسىمالداۋ, ساقتاۋ جانە ت. ب. شىعىنداردى وتەۋگە ءتيىس. بيزنەس قابىلداعان مىندەتتەمەلەردى باقىلاۋدى 2020 جىلى زاڭنامالىق تۇردە ەنگىزىلگەن باعا مونيتورينگى تەتىگى ارقىلى تۇراقتى نەگىزدە جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. دەرەكتەرمەن, قۇجاتتارمەن الماسۋ قۇرالى سالىق كودەكسىنىڭ ەرەجەلەرىنەن الىنعان. ولار دەڭگەيلەس مونيتورينگ تۋرالى كەلىسىم جاساسقان سالىق تولەۋشىلەرگە قاتىستى قانداي دا ءبىر دەن قويۋ شارالارىنان بوساتۋدى كوزدەيدى (131-ب. – دەڭگەيلەس مونيتورينگ).
«مەن باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى سەرىك جۇمانعارينگە مونوپولياعا قارسى ورگاننىڭ بازاسىندا قاتىسى بار ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىن تارتا وتىرىپ, تالداۋ ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسپەن حات جولدادىم. ورتالىقتىڭ قىزمەتى تاۋار پوزيتسيالارىندا باعالىق تالداۋ جۇرگىزۋگە جانە نارىقتا جاعىمسىز كورىنىستەردىڭ پايدا بولۋ سەبەپتەرىن انىقتاۋعا باعىتتالاتىن بولادى. بۇل مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان جازالاۋ شارالارىن قولدانباي, ءامات باعاسىنىڭ ءوسۋ پروبلەماسىن جۇيەلى تۇردە قاراستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل جەردە كاسىپكەرلەر دە تۇتىنۋشى ءتارىزدى قالىپتاسقان جاعدايدىڭ كەپىلىنە اينالعانىن تۇسىنگەن ءجون», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ر. ءجۇرسىنوۆ.
