قازاقستاندا 1 مامىر 1996 جىلدان باستاپ تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى مەرەكەسى دەپ اتالادى. بۇل كۇندى حالقىمىز ەلىمىزدە تۇراتىن بارلىق ەتنوستىق توپتاردىڭ تەڭدىك, دوستىق جانە بىرلىك كۇنى رەتىندە مەرەكەلەيدى. ءاربىر ەتنوس وكىلدەرى وسى كۇنى باسقالاردى وزدەرىنىڭ مادەنيەتىمەن, تىلىمەن, سالت-داستۇرىمەن تانىستىرادى. ءسويتىپ, بۇل كۇن بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ بىرلىگىن, بەيبىت ءومىرى مەن كەلىسىمىن پاش ەتەدى. بۇل مەرەكەنىڭ ەلىمىزدە تۇراتىن بارلىق ەتنوستىق توپتار مەن كونفەسسيالار وكىلدەرىنىڭ قازاقستاندى ورتاق ءۇيى ەكەنىن كەزەكتى رەت كورسەتۋدەگى ماڭىزى زور.
ءوزىنىڭ قۇرىلعان ءساتى –1995 جىلعى 1 ناۋرىزدان بەرى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حالىقتى بىرلەستىرۋ جانە ونىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىن جيناقتاي وتىرىپ, حالىقتىق دەموكراتيا ينستيتۋتى دامۋىنىڭ ۇلكەن جولىنان ءوتىپ كەلەدى. ول – ەلىمىزدىڭ اۋماعىنداعى 100-دەن استام ەتنوس وكىلدەرىنىڭ اراسىنداعى تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىقتى ساقتاۋداعى ءرولى اسا زور بىرەگەي ينستيتۋت. قوعامداعى وزگەرىستەرمەن بىرگە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلىمى جەتىلدىرىلىپ كەلەدى, ول ءوز ءىس-ارەكەتىندە جاڭا باعىتتار مەن فورمالار الىپ وتىراتىن ءتىرى اعزا دەپ ايتۋعا بولادى.
2013 جىلدان باستاپ ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنىڭ نەگىزىندە رەسپۋبليكاداعى بارلىق جوعارى وقۋ ورنىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسى اشىلدى. بۇگىنگى تاڭدا ونىڭ سانى 28-گە جەتتى. بۇل كافەدرالاردا جاستاردى ۇلتتىق بىرتەكتىلىكتى, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك پەن قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋ جولىنداعى كوپۆەكتورلى جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلەدى.
م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىندە ول العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قۇرىلدى. قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى قارساڭىندا بىزدە «جاستار جانە پوليەتنوستىق قوعامنىڭ قۇندىلىقتارى» تاقىرىبىندا فوكۋس-توپتار فورماسىندا تەرەڭدەتىلگەن سۇحبات وتكىزىلدى. ونداعى «جاستاردىڭ بولاشاقتا قانداي بولۋى كەرەكتىگىن اتاپ وتەر ەدىڭىز؟» دەگەن سۇراققا وسى الەۋمەتتىك توپتىڭ جاقسى سيپاتتارى قاتارىندا قارىمدىلىق, قايىرىمدىلىق, كوممۋنيكابەلدىلىك, جاڭا ءبىلىم الۋعا دەگەن ۇمتىلىس جانە ونى قابىلداۋ, ۇتقىرلىق, باتىلدىق, تاپتاۋرىندىلىقتان ارىلۋ, ۆولونتەرلىك ىستەرگە قاتىسۋ, سپورتتاعى جەتىستىك سياقتى قاسيەتتەر اتالدى. ال بۇرىس سيپاتتار قاتارىندا تاجىريبەسىزدىك, جەڭىلتەكتىك, جامان ادەتتەرگە قۇمارلىق, ينتەرنەتكە بايلانىپ قالۋ, ومىرگە جاۋاپسىزدىقپەن قاراۋ سياقتى كەمشىلىكتەر اتالدى.
ال «پوليەتنوستىق قوعام بولعانى جاقسىلىق پا, الدە جامانشىلىق پا؟» دەگەن ساۋالعا ستۋدەنتتەر ءبىراۋىزدان ونىڭ ارتىقشىلىعىن اتادى. جانە مۇنداي قوعامنىڭ قاسيەتتەرى قاتارىندا توزىمدىلىك, دوستىققا بەيىمدىلىك, ادامدارعا دەگەن قۇرمەت, كوممۋنيكابەلدىلىك, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك سياقتى قاسيەتتەر اتالدى.
سونىمەن بىرگە فوكۋس-توپتارعا قاتىسۋشىلار قازاقستانداعى قوعامدىق كەلىسىم مەن بىرلىكتىڭ ساقتالۋىندا جاستاردىڭ قاتىسى قانداي بولماق دەگەن ساۋالعا ءبىراۋىزدان «وتە ماڭىزدى, ويتكەنى جاستار ەلدىڭ بولاشاعى, قوعامنىڭ قانداي بولماعى جاستاردىڭ ءىس-ارەكەتىنە تىكەلەي بايلانىستى», دەپ جاۋاپ بەردى.
ۇجىمدىق كوزقاراستى ساراپتاي وتىرىپ, جاستاردىڭ پوليەتنوستىق قوعامنىڭ قۇندىلىقتارىن جوعارى باعالايتىندىعىنا جانە ولاردى ساقتاۋعا دايىن ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدىك. سونىمەن بىرگە جاستاردىڭ قوعامدىق كەلىسىم مەن قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن ساقتاۋدا جاۋاپتى ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك.
مادەني الۋاندىق – قوعام بايلىعى. ەتنوستار ءبىر-ءبىرىن مادەني بايىتۋ ارقىلى رۋحاني جاعىنان بايىتادى جانە ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتىن وياتادى. ويتكەنى قازاقستانعا ءوز ەركىنەن تىس كەلگەندەر دە ەلدىڭ ادامي جانە ماتەريالدىق بايلىعىن دامىتۋعا جانە ونى وركەندەتۋگە كۇش-جىگەرلەرىن ارنادى.
ءبىز ءبىر-بىرىمىزگە قۇرمەتپەن جانە تۇسىنىستىكپەن قاراپ, ۇزاق جىلدار بويى قالىپتاسقان ادامي قۇندىلىقتارىمىزدىڭ ساقتالۋىن جانە دامۋىن قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. ءبىزدى وتكەن ۋاقىت قانا ەمەس, بولاشاق تا بايلانىستىراتىندىعىنا سەنەمىن.
ليۋدميلا گريۆەننايا,
م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
