ۇكىمەت بەكىتكەن «نۇرلى كوش» باعدارلاماسى اياسىندا 2010 جىلى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قىزىلجار اۋدانىندا جاڭادان بايتەرەك اۋىلى بوي كوتەرىپ, وعان شەت مەملەكەتتەردەن كوشىپ كەلگەن قانداستار قونىستاندىرىلدى. مۇنداعى 140 ۇيدەن شىققان 320 وقۋشىنى ءۇش شاقىرىمداي جەردەگى اۋدان ورتالىعى – بەسكول اۋىلىنداعى مەكتەپتەرگە اۆتوبۋسپەن تاسىمالداپ وقىتۋ ۇيىمداستىرىلدى. بىراق مۇنىڭ ءوزى دە قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ قاتتى ايازدى كۇندەرىندە بۇعاناسى بەكىمەگەن بالدىرعانداردىڭ دەنساۋلىعىنا تەرىس اسەرىن تيگىزبەي قويماسى انىق ەدى. سول سەبەپتى اتا-انالار بايتەرەكتە ورتا مەكتەپ سالۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, اۋدان مەن وبلىس باسشىلارىنا تالاي رەت شاعىنعان. الايدا ولار جەرگىلىكتى بيۋدجەتتە قارجى جەتىسپەيتىندىگىنە بايلانىستى ماسەلەنى ەل قازىناسى ەسەبىنەن شەشۋگە ۋادە بەرگەنىمەن, ءىس جۇزىندە دارمەنسىزدىك تانىتقان.
ارادا وتكەن بەس جىل ىشىندە ءوڭىردىڭ ەكى اكىمى اۋىسىپ, ءۇشىنشىسى بولىپ ەرىك سۇلتانوۆ (قازىر پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى) كەلگەن-ءدى. بايتەرەكتىكتەر ءوز مۇقتاجدىعىن وعان دا جەتكىزگەن. ول دا اۋەلى ماسەلەنى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن شەشۋگە كۇش سالىپ كورگەنىمەن, ونىسىنان ەش ناتيجە شىقپاعان سوڭ, ويلانا كەلە, 300 وقۋشىعا ارنالعان ورتا مەكتەپتى وبلىستىق بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن سالۋدى ۇيعاردى. ءسويتىپ سۋبۆەنتسيالىق ءوڭىردىڭ ءار سالاعا بولىنگەن ساناۋلى قارجىسىن بارىنشا وڭتايلاندىرۋ ارقىلى 900 ميلليون تەڭگەدەي قارجى تاۋىپ, باس-اياعى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بايتەرەكتىك وقۋشىلارعا تاماشا ءبىلىم ورداسىن سالعىزىپ بەردى.
وسىعان ۇقساس جايت قىزىلوردا وبلىسىندا بولدى. ارال اۋدانىنىڭ سەكسەۋىل كەنتىندەگى ءۇش مەكتەپتىڭ ۇشەۋى دە تەمىر جول قاق جارىپ وتەتىن وسى ەلدى مەكەننىڭ ءبىر-اق جاعىندا ورنالاسقاندىقتان, ەكىنشى جاعىندا تۇراتىن 360 وقۋشى ساباققا بارۋ ءۇشىن كۇن سايىن باستارىن بايگەگە تىگىپ, پويىزدار ءارلى-بەرلى جۇيتكىپ جۇرگەن 13 رەلستى باسىپ وتەدى ەكەن. اتا-انالاردىڭ وسىعان الاڭداۋشىلىعىن ەسكەرگەن
اۋدان باسشىلارى كەنتتىڭ ەكىنشى بولىگىندە تۇراتىن وقۋشىلارعا ارناپ 300 ورىندىق مەكتەپ سالۋ ءۇشىن قاجەتتى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى دايىنداتقان. بىراق ونى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن شەشۋ سوزباققا سالىنعان. ءتىپتى سەكسەۋىلدىك سايلاۋشىلاردىڭ وتىنىشىنە قاراي پارلامەنت دەپۋتاتتارى ءوڭىر باسشىسىنا جازعان حاتقا «سەكسەۋىل كەنتىندە جاڭا مەكتەپ سالۋ ماسەلەسى الداعى ۋاقىتتا وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىگىنە قاراي قاراستىرىلادى» دەگەن «سىرعىتپا» جاۋاپ قايتارىلعان. تەك سەكسەۋىلدىكتەردىڭ جانايقايى جايلى «Egemen Qazaqstan» رەسپۋبليكالىق گازەتىندە جاريالانعان سىني ماقالاعا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ نازار اۋدارىپ, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمىنە ءتيىستى تاپسىرما بەرگەن سوڭ عانا ماسەلە وڭ شەشىمىن تاپتى.
تاعى ءبىر مىسال: ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى شەكارا ماڭىنداعى كوپتەگەن ەلدى مەكەن تۇرعىندارى قازاق راديوسىنىڭ حابارلارىن تىڭداي الماي, كورشىلەس ەلدەردىڭ راديوارنالارىنا قۇلاق تۇرۋگە ءماجبۇر ەكەندىكتەرىن ايتىپ, شاعىمدانىپ كەلدى. وسى جونىندە پارلامەنت دەپۋتاتتارى ۇكىمەت پەن ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانعا تالاي مارتە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعانى دا ءمالىم. ولارعا بەرىلگەن جاۋاپتاردىڭ توقەتەرى مىناداي ەدى: «قورعانىس ۆەدومستۆوسى قازاق راديوسىنىڭ حابار تاراتۋ اۋماعىن كەڭەيتۋ ءۇشىن بوس راديوجيىلىك جوقتىعىن مالىمدەۋىنە بايلانىستى بۇل ماسەلەنى شەشۋ ازىرگە مۇمكىن ەمەس». ال وسى, ەلىمىزدىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى پروبلەماعا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا ايرىقشا ءمان بەرىپ, تاباندىلىقپەن اينالىسقاندىقتان, «جوق» دەلىنىپ كەلگەن راديوجيىلىكتەر اياق استىنان «تابىلعان» بولىپ شىقتى. ناتيجەسىندە, بيىلدان باستاپ 2024 جىلعا دەيىن تۇركىستان, جامبىل جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ شەكارا ماڭىنداعى 400-دەن استام ەلدى مەكەنىندە تۇراتىن 630 مىڭنان استام ادام وتاندىق راديوارنالاردىڭ حابارلارىن تىڭداۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر.
وسىنداي مىسالدارعا قاراپ: «كەز كەلگەن ازاماتتى بيىك لاۋازىمعا تاعايىنداعاندا ەڭ الدىمەن ونىڭ بويىندا حالىققا شىنايى جاناشىرلىق بار-جوعىن ءبىلۋ قاجەت-اۋ», دەگەن وي تۇيەسىڭ. جالپى, مەملەكەتتىك قىزمەتشى اتاۋلىعا قويىلاتىن باستى تالاپ تا وسى بولۋعا ءتيىس-اۋ. ويتكەنى, ونداي ادامي قاسيەت دارىماعان شەنەۋنىك وزىنە جۇرت اماناتتاعان ماسەلەنى شەشۋدە تاباندىلىق تانىتىپ جارىتپاسى انىق. مەملەكەتتىك ورگاندارداعى بيۋروكراتتىق بەزبۇيرەكتىك «دەرتىنىڭ» ءتۇپ-تامىرى دا وسىندا شىعار.
