ساياسات • 21 ءساۋىر، 2021

سوت ورىنداۋشىلارى شەكتەن شىعىپ جۇرگەن جوق پا؟

2097 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدەگى سوت ورىنداۋشىلارى كەيدە ءوز وكىلەتتەرىن اسىرا پايدالاناتىن سياقتى. ماسەلەن، ولاردىڭ ايىپپۇلدى ءوز ەركىمەن تولەگەن ادامدارعا قوسىمشا ماجبۇرلەۋ شاراسىن قولدانۋىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟ سوت ورىنداۋشىسى، اتى ايتىپ تۇرعانداي، تەك سوتتىڭ شەشىمىن ورىنداتۋى كەرەك ەمەس پە؟

اڭگىمە تۇسىنىكتىرەك بولۋى ءۇشىن ءوز باسىمىزدان كەشكەن ءبىر جايدى ايتىپ بەرەيىك. بىل­تىر ەڭبەك دەمالىسىندا استا­ناعا بارعان ساپارىمدا «سەرگەك» جول باقىلاۋ جۇيەسى مەنىڭ جول قوزعالىسى ەرەجەسىن ساق­تاما­عانىم ءۇشىن 8334 تەڭگە ايىپپۇل سالىپتى. ودان كەيىن، شامامەن 15 كۇندەي ۋاقىت وتكەندە ماشينامدى ساتقان بولاتىنمىن. ساتۋ كەزىندە مامانداندىرىلعان حقو سالىق پەن ايىپپۇلدان قا­رىزىم بار-جوعىن تەكسەرىپ، ەگەر بولسا سول جەر­دە قولما-قول تولەتەدى. تولە­مەسەڭ، ساتۋ قۇجات­تارىن رە­سىم­­­دەمەيدى. دەمەك، مەن سول جو­­لى ءبارىن تولەگەنمىن. ودان كە­يىن، جىلدىڭ اياعىندا جسن-ىم­­­ ارقىلى سالىق نەمەسە باس­قا­ قا­رىزىمنىڭ بار-جوعىن ءوزىم دە تەكسەرگەنمىن. ءسويتىپ ەش­قان­داي قارىزىم جوقتىعىنا كوز جەت­كىزگەنمىن.

ەندى جۋىردا بانكتىك تولەم كارتوچكامنىڭ بۇعاتتالعانىن كورىپ تاڭعالدىم. بانك مەنەدجەرى مەنىڭ كارتوچكامدى «ايىپپۇل تولەمەگەنىم ءۇشىن» استانالىق جەكە سوت ورىنداۋشى دانيار قۇرمانباەۆ بۇعاتتاعانىن ايتىپ، ونىڭ تەلەفون ءنومىرىن تا­ۋىپ بەردى.

سوت ورىنداۋشىسىنا تەلەفون سوعىپ ەدىم، تەلەفوندى كوتەرگەن ءبىر ايەل  مەنىڭ «جەكە سوت ورىنداۋشىنىڭ قىزمەتىن» تولەۋىم كەرەك ەكەنىن ايتتى. مەن سوت ورىنداۋشىعا ەشقاشان ءوتىنىش جاساعان ەمەسپىن، ونىڭ ەشقانداي قىزمەتىن سۇراعان نەمەسە العان ەمەسپىن دەگەن ساۋالىما ول: «سىزگە نۇر-سۇلتان قالالىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ اكىم­شىلىك پوليتسياسى  جول قوزعالىسى ءتارتىبىن بۇزعانىڭىز ءۇشىن ايىپپۇل تولەۋگە №207100033781575 ۇيعارىم جا­ساعان ەكەن، سوت ورىنداۋشى سول بويىنشا جۇمىس ىستەگەن. ەندى ونىڭ قىزمەتى ءۇشىن 2083 تەڭگە تولەيسىز»، دەپ قاراپ تۇر.

«مەن بۇل ايىپپۇلدى ۋاقى­تىندا تولەگەن ەدىم عوي. سوت ورىن­داۋشى بۇل ماسەلەگە نەگە ارا­لاسقان؟ د. قۇرمانباەۆتىڭ مەنىڭ كارتوچكامدى بۇعاتتاۋىنا نەگىز بولعان قۇجاتتى كورسەتىڭىز نەمەسە ايتىڭىز»، دەگەن ەدىم. ء«بىز تەك جوعارىدا اتالعان ۇيعارىمنىڭ نەگىزىندە ءسىزدىڭ كارتوچكاڭىزدى بۇعاتتادىق» دەدى. ول ول ما، «ەندى ءسىز 2083 تەڭگە ەمەس، 4488 تەڭگە تولەيسىز، تولەمەسەڭىز كارتوچكاڭىز بۇعاتتان شىعارىلمايدى»، دەپ قورقىتتى. امال جوق، 4488 تەڭگەنى تولەپ، كارتوچكامىزدى بوساتىپ الدىق. ايتپەسە، ەشقانداي اۋدارىم جاساي الماي قالعان ەدىك.

بۇل نە سوندا؟ اكىمشىلىك ءىس سوتقا بەرىلمەسە، ايىپپۇل تولەۋگە سوت ورىنداۋشىسى نەگە ارالاسادى؟ ادام ايىپ­پۇل­دى وزدىگىنەن تولەسە، سوت ورىن­داۋشىسىنىڭ وعان قانداي قاتى­سى بار؟ وعان جەكە ادامنىڭ تولەم كارتوچكاسىن يەسىنە ايتپاي بۇعاتتاۋعا كىم قۇقىق بەردى؟ بۇل ادامنىڭ قۇقىعىن اياققا باسۋ ەمەس پە؟ 

الدە، بۇل بىرەۋلەردىڭ كول­دەنەڭ تابىس تابۋى ءۇشىن قولدان جاسال­عان سىبايلاستىق پا؟ بۇعان قۇزىر­لى ورگاندار نە ايتار ەكەن؟

 

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • 14 مامىر، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار