مەديتسينا • 20 ءساۋىر، 2021

مۋتاتسيالانعان ۆيرۋس

47 رەت كورسەتىلدى

دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى COVID-19-دىڭ الەمگە تاراۋ قارقىنىنىڭ قاۋىپتىلىگىنە الاڭداپ، ازاماتتارعا مەيلىنشە ساقتانۋ قاجەتتىگىن، ال مەملەكەتتەردىڭ جاعدايعا قاراپ شەكتەۋ شارالارىن قاتتى قاداعالاپ وتىرۋىن ۇسىنادى.

تۇماندى البيوننىڭ 77 تۇرعىنىنان تاعى دا SARS-CoV-2-ءنىڭ بۇعان دەيىن بولماعان مۋتاتسيالانۋىنىڭ ەكى ەسەلەنگەن جاڭا ءتۇرى تىركەلدى. Sky News تەلەكانالى وسىنداي حابار تاراتىپ، ونىڭ ءبىر ءتۇرىنىڭ العاش ءۇندىستاندا جانە شوتلانديادا كەزدەسكەنىن ايتتى. سونداي-اق ونىڭ جۇعۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ۇلىبريتانيا شىعىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى پوپ حانتەر جاڭا شتامنىڭ برازيليالىق جانە وڭتۇستىك افريكالىق تۇرلەرىنە قاراعاندا ۆاكتسيناعا دەگەن توزىمدىلىگى جوعارى بولۋى مۇمكىن دەگەن قاۋپىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا، شتامنىڭ ەكى قايتارا مۋتاتسياعا ۇشىراۋىنىڭ ءوزى ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى.

ءيا، جىلدان اسقالى الەمدى قاۋىزىنا جيىپ، بيلىگىن جۇرگىزگەن ۆيرۋس تۇرلەنۋىن توقتاتار ەمەس. وسىعان دەيىن بريتاندىق، برازيليالىق، كولۋمبيالىق، وڭتۇستىك افريكالىق دەگەن ايدار تاعىلىپ، تارالىمى، جۇقپالىلىعى جونىنەن SARS-CoV-2-نى جولدا قالدىرىپ، جىلدام الەم ارالاپ كەتكەن مۋتانتتىڭ ءبىزدىڭ ەلگە دە جەتكەنى ءمالىم. «قىزىل ايماققا» ەنىپ، اۋرۋدىڭ بولدىرماي تۇرعانىن ماماندار وسى مۋتاتسيالانعان جاڭا شتاممەن بايلانىستىرادى. ال افريكاداعى ەفيوپيا، انگولا جانە ۇلىبريتانيا مەن برازيليا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ عالىمدارى انگولا اۋەجايىندا تانزانيادان كەلگەن تۋريستەردەن الىنعان تەستتەردەن 34 ءتۇرلى مۋتاتسياعا ۇشىراعان SARS-CoV-2-ءنى انىقتادى. بۇلايشا وتە كوپ وزگەرىسكە ۇشىراۋ نەگە الىپ كەلۋى مۇمكىن؟ ول جايىندا عالىمدار ءتۇرلى پىكىرلەر ايتادى. كەيبىرى ول اعزانىڭ قورعانۋ جۇيەسىن السىرەتىپ، جۇعۋ جونىنەن بۇعان دەيىنگى جىلدامدىقتى ارتقا تاستاۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپ ايتسا، كەيبىرى ەۆوليۋتسيالىق تۇرعىدا ول ۆيرۋسقا قانشالىقتى «پايدالى» بولادى، اقىر اياعىندا ەلەۋلى تۇردە اسەر ەتىپ، ونى وزگەرتۋى عاجاپ ەمەس دەگەن دە پىكىر بىلدىرەدى. عالىمدار اقۋىزدىڭ ىشكى ەمەس، سىرتقى قاباتىندا مۋتاتسيانىڭ كوبەيۋى تابيعي جولمەن جانە ۆاكتسينالاۋدان سوڭ پايدا بولعان انتيدەنەگە ىلىگىپ، بايلانىسۋىن تومەندەتەدى دەپ ەسەپتەيدى. زەرتتەۋشىلەر، نەگىزى اقۋىزدىڭ سىرتقى قاباتىنداعى تۇرلەنۋلەر العاشقى ۋحاندىق ۆيرۋستان قانشالىقتى وزگەردى، سول ايىرماشىلىققا قاراي اعزانىڭ انتيدەنەلىك جاۋابى قالىپتاساتىن بولادى دەگەن وي ايتادى. «ۆيرۋس اعزادا نەعۇرلىم ۇزاق ۋاقىت بولعان سايىن بەيىمدەلۋىن ۇشتاي بەرەدى، ال بۇل مۋتاتسيانىڭ كوبەيۋى دەگەن ءسوز، وعان ەش تاڭدانۋعا بولمايدى»، دەيدى رەسەي ىرگەلى مەديتسينا جانە بيولوگيا ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى، پروفەسسور البەرت ريزۆانوۆ.

كوزگە كورىنبەس توزاڭداي ۆيرۋستىڭ جاڭا شتامدارىنىڭ پايدا بولۋىنىڭ سەبەبى نەدە دەگەن ساۋالعا عالىم «جاڭا تۇرلەر، يممۋندىق جۇيەسى السىرەگەن، COVID-19-دى جۇقتىرىپ، ونىمەن ۇزاق ۋاقىت اۋىرعان ادامداردىڭ بويىندا تۇزىلەدى. وسى مەرزىم ىشىندە ۆيرۋستا اعزاعا بەيىمدەلگەن اداپتاتسيا ءجۇرىپ، جاڭا قاسيەتتەرگە يە بولادى»، دەپ ۆاكتسينا جاساۋدىڭ پايداسىنا توقتالادى. ۆاكتسينانىڭ تۇرلەنگەن شتامعا بەلسەندىلىگى تومەن دەگەننىڭ وزىندە ۆاكتسينالاۋدان وتكەن جان كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ اۋىر تۇرىنەن قورعالاتىنى انىق. سوندىقتان دا ۆاكتسينالاۋدىڭ ءتيىمدى كۇرەس قۇرالى ەكەنىن تۇسىنگەن ابزال.

ءيا، ۆيرۋس كەيىپى بۇرىنعىداي ەمەس. قارا قۇرلىقتا تىركەلگەن ءتۇر وزگەرىسى عالامات A.VOI.V2 دەگەن اتاۋدى يەلەنگەن شتامنىڭ گەنومدارى بىردەي، تەك تۇقىم قۋالاۋشىلىققا جاۋاپ بەرەتىن ا تىزبەگى عانا وزەگەرىسكە ۇشىراعان كورىنەدى. افريكا وسىلايشا دۇرلىگىپ جاتقاندا گانكونگتا دا جاڭا شتامم تابىلدى. بريتاندىق جانە وڭتۇستىكافريكالىق مۋتانتقا ۇقساستىعى بولعانىمەن N501Y دەگەن جەكە اتاۋدى يەلەنگەن ۆيرۋس جايىندا South China Morning Post حابارلاپ، قالانىڭ 80 تۇرعىنى 3 اپتالىق كارانتينگە شەكتەلگەنىن جازادى. 19 ناۋرىزدا دۋبايدان كەلگەن گونكوگتىقپەن كورشىلىكتى بۇيىرتقان كوپ قاباتتى ءۇيدىڭ تۇرعىندارى ەندى كۇن ساناۋمەن قاتار، اۋرۋ جۇقپاسا ەكەن دەپ قاۋىپتەنىپ وتىرعانى انىق. گونكونگ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ جاۋاپتى مامانى مۇنداي شاراعا وزگەلەردى ساقتاۋ ماقساتىندا ءارى ۆيرۋستىڭ جۇعۋ جىلدامدىعىنا بايلانىستى بارىپ وتىرعانىن ايتقان.

يزرايلدە دە ۆيرۋستىڭ سىرتقى اقۋىزىنىڭ ايتارلىقتاي مۋتاتسياعا ۇشىراعان ءتۇرى انىقتالدى. P681H شتامى پاتسيەنتتەر اعزاسىنان سىرتقا شىققان بيولوگيالىق قالدىقتاردى تالدامادان وتكىزۋ بارىسىندا انىقتالعان كورىنەدى. سوندىقتان عالىمدار كارىز جۇيەسىنەن اققان سۇيىقتىقتارعا دا ساراپتاۋ جۇرگىزىپ، ۆيرۋس رنك-لارىنىڭ ۇزىندىلەرىن تابادى. ەلدىڭ ءتۇرلى قالالارىندا پايدالانىلعان سۋعا جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەر ونىڭ بارلىعىندا ورتاقتىق بار ەكەنىن انىقتاپ، وعان P681H دەگەن اتاۋ بەرگەن ەكەن.

ادامزات بالاسىنىڭ نازارىن وزىنە اۋدارىپ، الەم عالىمدارىنىڭ بارلىعىن ءتۇرلى ويعا شومدىرىپ، تىنباي ىزدەنىستەرگە باستاعان COVID-19-دىڭ تۇرلەنۋى مۇنىمەن توقتامايتىن سىڭايلى.

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • 14 مامىر، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار