بىلتىرعىداي ەمەس, شىمكەنت قالاسىندا ەگىس اۋماعى ارتا تۇسكەن. بيىل 29,3 مىڭ گەكتار جەرگە ەگىن ەگۋ جوسپارلانعان. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا (2020 جىلى – 27,9 مىڭ گەكتار) 1,4 مىڭ گەكتارعا ارتىق. ونىڭ ىشىندە ءداندى داقىلدار (بيداي, ارپا, جۇگەرى) – 12,9 گا, مايلى داقىلدار (ماقسارى, كۇنباعىس) – 3,8 گا, كوكونىس پەن باقشا – 3 گا, كارتوپ – 0,7 گا, مال ازىقتىق داقىلدار – 8,9 گا اۋماققا ەگىلەدى, – دەيدى سالا ساراپشىلارى.
كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 1 مىڭ توننا جانار-جاعارماي ءبولىنىپ, وپەراتور انىقتالىپ قويعان. بۇل قالاداعى ءىرى 60 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردىڭ ەگىن ەگۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە تولىعىمەن جەتەدى. اگروقۇرىلىمدارعا جەتكىزىپ بەرۋدى قوسا العانداعى جەتكىزۋ قۇنى ليترىنە 157 تەڭگە بولىپ بەكىتىلدى (نارىقتاعى باعاسى – 183-185 تەڭگە).
كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا تراكتور, تۇقىم سەپكىشتەر, جەر قوپسىتقىشتار, توپىراق وڭدەيتىن اگرەگات سەكىلدى تەحنيكالاردىڭ سانى جەتكىلىكتى. بۇگىندە ولار 93,2 پايىزعا دايىن.
سونىمەن قاتار شاھاردا وسى جىلعا مينەرالدى تىڭايتقىشتاردىڭ قۇنىن سۋبسيديالاۋعا 122 ملن 146 مىڭ تەڭگە, تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى سۋبسيديالاۋعا 5 ملن 885 مىڭ تەڭگە, پەستيتسيدتەردىڭ, بيواگەنتتەردiڭ قۇنىن سۋبسيديالاۋعا 600 مىڭ تەڭگە ءبولىندى.
سونداي-اق بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا شاھارداعى جىلىجاي كەشەنىنىڭ اۋماعى دا ارتا تۇسكەن. وعان سەبەپ, قالادا جىلىجاي كەشەندەرىنە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلە باستادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى ەكەنى بەلگىلى. تۇرعىنداردى ساپالى ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا شىمكەنت قالاسىندا جىلىجاي كەشەندەرىنىڭ سانى مەن وعان كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قولداۋ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى.
شىمكەنتتەگى مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, كاسىبىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان وندىرىستىك جىلىجاي كەشەندەرىنىڭ ءبىرى – «يلياەۆ» جك. قاراتاۋ اۋدانى مارتوبە تۇرعىن الابىندا ورنالاسقان. جالپى اۋماعى 2,2 گەكتاردى قۇرايدى. ءوز جۇمىسىن 2018 جىلى باستاعان. سول جىلى كەشەن قۇرىلىسىنا «اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىسى ينۆەستيتسيالىق سالىنىمدار كەزىندە جۇمساعان شىعىستاردىڭ ءبىر بولىگىنىڭ ورنىن تولتىرۋ بويىنشا سۋبسيديالاۋ» باعدارلاماسى اياسىندا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلگەن. جىلىجاي كەشەنى تۇركيالىق ستاندارتقا ساي كەلەتىن جانە جاڭا ۇلگىدەگى قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالىپ قانا قويماي, يننوۆاتسيالىق جۇيەدەگى زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن قامتىلعان. جىلىنا 600 تونناعا دەيىن قىزاناقتىڭ «مەرليس» جانە «پەمبە» سۇرىپتارىن وندىرەدى. وندىرىلگەن تاۋارلار ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرى مەن بازارلارىندا ساتىلىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا جىلىجاي كەشەنىندە 30 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. ايتا كەتەيىك, بۇل جەردە وسىرىلەتىن كوكونىستەر تەك ەكولوگيالىق تازا ونىمدەردەن قۇرالادى. ولاردى وسىرۋدە قولدانىلاتىن تەحنولوگيا سۋ مەن تىڭايتقىشتاردى جانە باسقا دا رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قولداۋلار ناتيجەسىندە كاسىپكەر, شارۋاشىلىق يەسى بەرىك يلياەۆ 2022 جىلى قوسىمشا جىلىجاي اۋماعىن 4 گەكتارعا ۇلعايتىپ, ءونىم كولەمىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ودان وزگە, شىمكەنت قالاسىن عانا قامتىپ قويماي, ەكسپورتقا شىعارۋدى كوزدەپ وتىر.
جالپى, شىمكەنت قالاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى, ونىڭ ىشىندە ەگىن شارۋاشىلىعىنا ەرەكشە دەم بەرىلۋدە. سونىڭ ءبىرى قاراتاۋ اۋدانىنا قاراستى بوزارىق تۇرعىن الابىندا ورنالاسقان قىزاناق, قيار ونىمدەرىن وسىرۋمەن اينالىساتىن جىلىجاي كەشەندەرىنىڭ ءبىرى – «زاۋرە» شارۋا قوجالىعى.
جالپى اۋماعى 3 گەكتاردى قۇرايتىن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەدە جۇمىس ىستەيتىن ونەركاسىپتىك جىلىجاي كەشەنى ءوز جۇمىسىن 2019 جىلى باستاعان. سول جىلى وندىرىستىك جىلىجاي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىنا «اگروونەركاسىپتىك كەشەن سۋبەكتىسى ينۆەستيتسيالىق سالىنىمدار كەزىندە جۇمسالعان شىعىستاردىڭ ءبىر بولىگىنىڭ ورنىن تولتىرۋ بويىنشا سۋبسيديالاۋ» باعدارلاماسى اياسىندا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ العان.
قازىرگى تاڭدا جىلىنا 900 تونناعا جۋىق كوكونىس ونىمدەرىن وندىرە الاتىن كەشەندە 45 ادام تۇراقتى جۇمىس ىستەپ, قالا تۇرعىندارىن ساپالى كوكونىس ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋدە. زاماناۋي تۇركيالىق تەحنولوگيالارمەن قامتىلعان جىلىجاي كەشەنى تامشىلاتىپ سۋارۋدان باستاپ, جىلۋ ەنەرگياسىنىڭ اۆتونومدى كوزدەرىمەن, تەرمواككۋمۋلياتور, جىلىتۋ جانە كليماتتىق باقىلاۋ جۇيەسى, اۋانى اۆتوماتتى ىلعالداندىرۋ, جارىق بەرۋ, كومىر قىشقىل گازىن ءوندىرۋ, پەردەلەۋ جۇيەلەرىمەن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەدە جۇمىس ىستەيدى.
الداعى ۋاقىتتا شارۋاشىلىق يەسى جىلىجاي كەشەنىنىڭ اۋماعىن كەڭەيتىپ, كوكونىس ونىمدەرىن ارتتىرۋدى جانە شاھار تۇرعىندارىن ساپالى ءارى تازا ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سوڭعى جىلدارى شىمكەنتتە جەمىس-جيدەك ءوندىرىسى قارقىن الۋدا. ماسەلەن, «اقتاس – 2» شاعىن اۋدانىنداعى باۋ-باقشا جۇمىسى سونىڭ دالەلى. رابات تاس جولى بويىندا ورنالاسقان الما باۋىنىڭ جالپى اۋماعى – 100 گەكتار. 4 ءتۇرلى الما سورتىنان 250 مىڭ ءتۇپ الما اعاشى وتىرعىزىلعان. 2020 جىلى سۋ تاپشىلىعىنان ءونىم بەرۋ كورسەتكىشى تومەندەپ, جاز مەزگىلىندە 100 توننا, كۇز مەزگىلىندە 8 توننا ءونىم جينالعان.
بيىل الما اعاشتارىن بۇتاۋ جانە دارىلەۋ جۇمىستارىنا قوسىمشا قارجى ءبولىنىپ, جوسپار بويىنشا وسى جىلى 500-1000 توننا كولەمىندە ءونىم الۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار, قوسىمشا 12 500 ءتۇپ الما اعاشىن وتىرعىزۋ جوسپارلانۋدا.
جالپى وسى اتقارىلعان جۇمىستار ناتيجەسىندە جانە سۋ تاپشىلىعى تولىعىمەن شەشىلگەن جاعدايدا 100 گەكتاردان 3 مىڭ – 5 مىڭ تونناعا دەيىن جەمىس جينايمىز دەيدى شارۋاشىلىق ماماندارى.
شىمكەنت
