سپورت • 31 ناۋرىز، 2021

جەتىستىكتىڭ كىلتى – كوماندالىق رۋحتا

49 رەت كورسەتىلدى

تۇعىرلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلىندا قازاقستاندىق سپورتشىلار جەكەلەي سپورت تۇرىندەگى تالاي الەمدىك دودالاردا باق سىناپ، بايراقتى باسەكەلەردە ەل مەرەيىن اسىرىپ كەلەدى. وسى ورايدا ءبىز جان-جاقتا ويناپ جۇرگەن سپورتشىلارىمىزدان جاساقتالىپ، ەل ءۇشىن، ەلدىڭ نامىسى ءۇشىن ءبىر تۋدىڭ استىنا بىرىگىپ، كوماندالىق رۋحتى قالىپتاستىرعان ۇلتتىق قۇرامالارىمىزدىڭ الەم چەمپيوناتتارىنداعى ناتيجەلەرىنە توقتالعاندى ءجون كوردىك.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­دارىندا سۋ دوبىنان قازاق­ستان­نىڭ ەرلەر مەن ايەلدەر قۇراماسى وزگە سپورت تۇرلەرىمەن سالىستىرعاندا ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت جاھاندىق دودادا ونەر كورسەتتى. 1994 جىلى يتاليانىڭ باس شاھارى – ريمدە جالاۋى جەلبىرەگەن الەم چەمپيوناتىندا ءتورت قۇرلىقتان جينالعان 50-گە جۋىق ەلدىڭ سپورت­­­شىلارى 145 مەدال جيىن­­تىعىن ساراپقا سالدى. جا­رىس قوجايىندارى يتاليا، ما­جار­ستان جانە كانادا سپورتشىلارىمەن بىرگە D توبىنا تۇسكەن قا­زاقستاننىڭ ەرلەر قۇراماسى ءۇش ويىننىڭ تەك بىرەۋىندە عانا جەڭىسكە جەتىپ، توپتا ءۇشىنشى ورىن يەلەندى. يتاليا جانە ما­جارستان قۇرامالارىنا جول بەرگەن جەرلەستەرىمىزدىڭ تەك كا­نادالىقتارعا شاماسى كەل­دى. ەكىنشى تۋردا ۇيەڭكى جا­پىراقتار ەلىنىڭ سپورتشىلارىمەن كەزدەسكەن جىگىتتەرىمىز 10:4 ەسەبىمەن باسىم ءتۇستى. ال 9-12 ورىن ءۇشىن وتكەن ويىن­داردا قازاقستان قۇراماسى اۋس­­تراليا جانە گەرمانيادان جە­ڭىلىپ، سۋ دوبىنان تۇڭعىش الەم چەمپيوناتىن 12-ورىنمەن تۇيىندەدى. بۇل ءتاي-ءتاي باسقان جاس مەملەكەت ءۇشىن وتە جوعارى جەتىستىك بولاتىن. كەيىننەن ەلى­مىز­دىڭ ەرلەر قۇراماسى الەم چەم­­پيوناتتارىنىڭ تۇراقتى قا­تىسۋشىسىنا اينالدى. جەر­لەستەرىمىز بۇگىنگە دەيىن ايتۋلى دودادا جەتى رەت (1998، 2001، 2009، 2011، 2013 جانە 2015 جىلدارى) باق سىنادى.

يتالياداعى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسقان ايەلدەر قۇرا­ماسى دا جاھاندىق باسەكەنى 12-ورىنمەن قورىتىندىلادى. يتا­ليا، اقش، اۋستراليا، گەر­مانيا، جاڭا زەلانديا سەكىلدى مىقتى ۇجىمعا تاپ كەلگەن جەر­لەستەرىمىز 5 ويىننىڭ تور­تەۋىندە جەڭىلىپ، سوڭعى تۋردا گەر­مانيا قۇراماسىمەن (5:5) تەڭ ءتۇستى. قازاقستاننىڭ ايەلدەر كومانداسى دا سۋ سپورتىنان الەم چەمپيوناتتارىندا ءجيى بوي كور­سەتەتىن ۇلتتىق قۇرامانىڭ ءبىرى سانالادى. ماسەلەن، بۇگىنگە دەيىن بۇرىمدىلار الەم چەمپيو­نا­تىنىڭ فينالدىق كەزەڭىنە 8 رەت (1994، 1998، 2001، 2003، 2007، 2009، 2011، 2013) جولداما الدى.

كەيىننەن الەم چەمپيوناتىنا قازاقستاننىڭ شايبالى حوككەي قۇراماسى قوسىلدى. 1998 جىلى شۆەيتساريانىڭ تسيۋريح جانە بازەل قالالارىندا ۇيىمداس­تىرىلعان مۇز ۇستىندەگى باسەكەدە قازاقستان رەسەي، فينليانديا جانە لاتۆيا سەكىلدى حوككەي دەر­جاۆالارىمەن ءبىر توپتا ونەر كورسەتتى. وسكەمەن حوككەي مەك­تە­بىنىڭ تۇلەكتەرىنەن جاساقتالعان ۇلتتىق قۇرامامىز بارلىق ويىندا قارسىلاستارىنا ەسە جىبەرسە دە، تۇڭعىش الەم چەمپيوناتىنان زور تاجىريبە جيناقتاپ قايتتى.

بۇدان كەيىن قازاقستاندىق حوككەيشىلەر الەم چەمپيوناتىنا جەتى مارتە (2004، 2005، 2006، 2010، 2012، 2014 جانە 2016 جىلدارى) قاتىستى. 2005 جىلى اۋستريادا وتكەن جاھاندىق جارىستا ءبىزدىڭ جىگىتتەر 12-ورىنعا تابان تىرەدى. بۇل – الەم چەمپيوناتتارىنداعى ازىرشە ەڭ ۇزدىك ناتيجەمىز. مۇ­زاي­دىن شەبەرلەرى، بالكىم، بۇل كورسەتكىشتى بيىلعى الەم چەمپيوناتىندا جاڭارتىپ قالار. الداعى مامىر ايىنىڭ 21-ءى مەن ماۋسىمنىڭ 6-سى ارالىعىندا لاتۆيا استاناسى ريگادا وتەتىن الەمدىك سايىستا 2019 جىلى جو­­عارى ديۆيزيونعا ورالعان قا­­­زاقستان قۇراماسى كانادا، فين­ليانديا، اقش، گەرمانيا، لات­ۆيا، نورۆەگيا، يتاليا قۇرا­مالارىمەن B توبىندا سىنعا تۇسەدى.

1999 جىلى نيگەريادا وت­كەن فۋتبولدان جاستار اراسىن­داعى الەم بiرiنشiلiگi قازاق فۋت­بولىنىڭ التىن تاريحىنا ەندى. ويتكەنى الا دوپ ونەرىنە اڭ­سارى اۋعان قازاق جاستارى ازيادا تەڭدەسسىز قۇراما اتا­نىپ، افريكا قۇرلىعىندا ۇيىم­داس­تىرىلعان الاماندا تۇڭعىش رەت ونەر كور­سەتتى. سارىقۇرلىقتا قارسى­لاس شاق كەلتىرمەگەن قا­زاقستان الەم چەمپيوناتىندا جاستار اراسىنداعى سوڭعى الەمدىك دو­دانىڭ جەڭiمپازى ارگەنتينا، افريكا چەمپيونى گانا قۇراماسى مەن ەۋروپانىڭ قولا جۇلدەگەرi حورۆاتيا كومانداسىنا تاپ كەلدى. كىل مىقتى قارسىلاسپەن جاسىل الاڭدا جولىققان جەرلەستەرىمىز تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ارگەن­تينادان 1:0 ەسەبىمەن جە­ڭىلسە، ەكىنشى تۋردا حورۆاتياعا 5:1 نا­تي­جەسىمەن جول بەردى. قا­زاق­ستان قۇراماسىنان الەم چەم­پيوناتىنداعى ەڭ ءبىرىنشى جانە ازىرشە ەڭ سوڭعى گولىن ەرلان ورازاەۆ سوققان بولاتىن.

گول سوعىلعان ءساتتى ەرلان ورا­زاەۆ بىلاي بايانداپ بەرگەن ەدى: «ەۋروپالىق قارسىلاسىمىزدىڭ كەزدەسۋگە دايىندىعى وتە كەرەمەت بولاتىن. مەن ويىنعا تەك ەكىنشى تايمدا قوسىلدىم. ول كەزدە ماتچتىڭ ەسەبى 3:0 بولىپ تۇرعان. الاڭعا شىعا سالىپ ەسەپ ايىرماسىن قىسقارتسام دا، قاپتالداعى تورەشi «ويىننان تىس قالدىڭ» دەپ ەسەپتەمەي تاستادى. بiراق ماتچتان كەيىن قايتالاۋدى كورسەم، ەشقانداي دا وفسايد بولماپتى. سونىڭ ارتىنشا ۇجىم بولىپ تاعى شابۋىل ۇيىمداستىردىق. كiم ەكەنi قازiر ەسiمە تۇسپەي تۇر، وڭ قاپتالدان بiر ارiپتەسiم پاس بەردi. دوپ ايا­عىما ءدال كەلگەنىن سەزسەم كەرەك، ەشتەڭەگە قاراماستان جويقىن سوققى جاسادىم. شامامەن 30 مەتر جەردەن باعىتتاعان دوبىم حورۆاتيا قاقپاشىسى ءۇشiن الىنباستاي بولىپتى. دوپ قاقپا تورىندا تۋلاپ جاتتى. وسىلايشا، قازاقستان فۋتبولىنىڭ الەم بi­رiن­شiلiگiندەگi سوعىلعان تۇڭ­عىش، ءالi كۇنگە دەيiن جالعىز بو­لىپ تۇرعان گولى تiركەلگەن. ەندi بار ءۇمiتiم سول گولدىڭ تە­زiرەك جاڭارتىلۋى. بiزدiڭ iنi-باۋىرلارىمىز ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ءالi تالاي گول سالادى دەپ سەنەمiن»، دەپ ەسىنە الدى. بۇگىندە ايگىلى شابۋىل­شى قاراعاندىنىڭ «شاحتەر» كلۋبىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىن اتقارادى.

اراعا جىل سالىپ عاسىرلار توعىسىندا قازاقستاننىڭ فۋتزال قۇراماسى دا تۇڭعىش رەت الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى. 2000 جىلدىڭ كۇزىندە گۆاتەمالا تورىندە ۇي­­ىم­­داستىرىلعان دوپ دوداسىندا جەرلەستەرمىز برازيليا، پور­تۋگاليا جانە الاڭ يەلەرىمەن بىرگە «ا» توبىندا باق سىنادى.

مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندە وت­كەن الەم بىرىنشىلىگىندە ءبىز­دىڭ جىگىتتەر بارلىق قار­سىلا­سى­نان جەڭىلگەنىمەن، قازاقستان قۇراماسى ءۇشىن مۇنداي ءىرى جا­­رىسقا قاتىسۋدىڭ ءوزى – زور مار­تەبە، مول تاجىريبە ەدى. ودان كەيىن قازاقستان ۋەفا قا­ناتىنىڭ استىنا ءوتىپ، قا­زاق­ستان فۋتزالى جاڭا دەڭ­گەي­گە كوتەرىلدى. 2016 جىلى كولۋم­بياداعى الەم چەمپيوناتىنا مىقتى دايىندىقپەن بارعان جەرلەستەرىمىز توپتىق كە­زەڭ­دە ارگەنتيناعا ەسە جىبەر­گە­نىمەن (1:0)، كەيىنگى ماتچتا كوس­­تا-ريكا قۇراماسىنان باسىم ءتۇستى (3:1). ال سوڭعى تۋردا سو­­­لو­مون ارالدارىنىڭ قاق­پا­سىنا جاۋاپسىز 10 گول سوعىپ، ءوز تو­بىندا ەكىنشى ورىن الدى. ءسوي­تىپ قازاقستان تۇڭعىش رەت ماڭىزدى دودانىڭ پلەي-وفف كەزەڭىنە قادام باستى. 1/8 فينالدا الەمنىڭ ەكى دۇركىن چەمپيو­نى يسپانيا قۇراماسىمەن جو­لىققان ءبىزدىڭ جىگىتتەر تارتىستى وتكەن ويىندا 5:2 ەسە­بىمەن جە­ڭىلىپ قال­دى. 30 مي­نۋت بويى يس­پا­نيا­لىقتارعا ازۋ كورسەتىپ، 2:2 ناتيجەسىمەن تەرەزەسى تەڭ ءتۇسىپ تۇرعان ورەن­دەرىمىز ماتچ­تىڭ سوڭعى 10 مينۋتىندا قاقپا­لا­رىنا ءۇش گول وتكىزىپ الىپ، جا­­رىس­تى پلەي-وفف كەزەڭىندە اياقتاۋعا ءماجبۇر بولدى.

سونىمەن قاتار ۆولەيبولدان قازاقستاننىڭ ەرلەر جانە ايەلدەر قۇرامالارى دا الەم چەمپيوناتىندا باق سىنادى. ەرلەر قۇراماسى 2002 جىلى ارگەنتينادا جانە 2006 جىلى جاپونيادا وتكىزىلگەن قۇرلىق بىرىنشىلىگىندە ونەر كورسەتسە، ايەلدەر جاپونيا (2006، 2010، 2018) جانە يتالياداعى (2014) الەم چەمپيوناتتارىندا ويناپ، توپتىق كەزەڭنەن كەرى قايتتى. سونداي-اق گاندبولدان قىزدار قۇراماسى (2007، 2009، 2011، 2015، 2019) مەن كوگالداعى حوككەيدەن قىزدار اراسىنداعى ەلىمىزدىڭ باس قۇراماسى 2011 جانە 2015 جىلدارى اتالعان سپورت تۇرىنەن وتكەن جىلدىڭ باستى باسەكەلەرىنىڭ توپتىق كەزەڭىندە ەل نامىسىن قورعادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

7 ءوڭىر «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • كەشە

كوبەلەكتەر كورمەسى

ايماقتار • كەشە

كوكشەدەگى ونەر سايىسى

ايماقتار • كەشە

"حات قورجىن"

قوعام • كەشە

قوڭىر اۋەن

ونەر • كەشە

بالقاشتان باستاۋ الدى

ايماقتار • كەشە

كوتەرمەاقى كولەمى ءوستى

ايماقتار • كەشە

جىرشىلىق ونەر – جان ازىعى

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

جاڭارعان جولدار – تاۋەلسىزدىك تارتۋى

قازاقستان • 21 قىركۇيەك، 2021

داعدارىس پەن دارمەنسىزدىك

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇلتتى ۇلىقتايتىن سۋرەتكەر

تەاتر • 21 قىركۇيەك، 2021

قازاق شىعارماسى اقش-تا باعالاندى

ادەبيەت • 21 قىركۇيەك، 2021

تاشەنوۆتىڭ قالتا ساعاتى

تاريح • 21 قىركۇيەك، 2021

سيقىرلى ساز

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

دۇنيەجۇزىلىك كورمە – دۋبايدا

وقيعا • 21 قىركۇيەك، 2021

العا باستايتىن باعىت-باعدار ايقىن

ەل جانە ەلباسى • 21 قىركۇيەك، 2021

تۇراقتى ازىق-ت ۇلىك جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

نورۆەگيانىڭ ۇلتتىق مىندەتى

الەم • 21 قىركۇيەك، 2021

اقمولا وبلىسىندا زاڭسىز تسەح انىقتالدى

ايماقتار • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار