ء«سىزدىڭ ەلدە بالالاردىڭ بالالىعى بار شىعار, ال ءبىز وسىلاي كىشكەنتايىمىزدان ەڭبەكپەن جەتىلەمىز», دەپ اڭگىمەسىن باستاعان. سۋلەيمان كاراكاش ادانا ايماعىنداعى كوزان قالاسىندا تۋىپتى, جاسى 32-دە. «مەن شاعىن بولعانىمەن ورتا عاسىرلاردىڭ وزىندە سيس دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى كوزان قالاسىندا قاراپايىم وتباسىندا تۋعانمىن. بالانىڭ ۇلكەنىمىن, مەنەن كەيىن ەكى قارىنداسىم, ءبىر ءىنىم بار. تۇرىكتەردە ەر بالالار ەڭبەك ەتۋدى ەرتە باستايدى. ويتكەنى ەر ادام وتباسىنىڭ تىرەگى, اسىراۋشىسى. سوندىقتان دا ۇلدىڭ اكەسىنە كومەكتەسىپ, تيىن تاپسا دا ۇيىنە جاراتۋى قالىپتى جاعداي سانالادى. 7 جاسىمدا العاش قالاي تيىن تاپقانىم ەستە. قالادا ۇلكەن «ۇيلەنۋ سالونى» بار ەدى. سونىڭ قوجايىنى تويدا شاشىلعان شاشۋدى جيناپ, توي يەسىنە تاپسىرساق, سوسىن دۋمان ۋاقىتىندا اسپانعا اتىلعان گۇلدەردى, ءتۇرلى قيىندى جىلتىر قاعازداردى, شاشىلعان دۇنيەلەردى جيىستىرساق اقشا بەرەتىنىن ايتتى. بىرنەشە دوس ۋادەلەسىپ ايتقاندارىنىڭ ءبارىن ىستەپ العاش رەت تابىس تاپتىق. ەكى تاناۋىم جەلپىلدەپ ۇيگە الىپ كەلدىم. وسىدان كەيىن سول سالونعا ۇزبەي بارىپ ءجۇردىم دە, ودان ءوزىڭىز كورگەن الگى بالاداي اياق كيىم تازالاۋعا شىقتىم. بۇل كادىمگىدەي كاسىپ. كۇندەلىكتى وتىراتىن جەرىڭ, تۇراقتى كليەنتتەرىڭ بار دەگەندەي. مەن عانا ەمەس, دوستارىم دا قاراپ وتىرمايتىن, ءبىرى جانارماي بەكەتىنە كەلگەن كولىكتەردىڭ ەسىك, تەرەزەلەرىن جۋىپ, ءبىرى شاي تاسىپ, اسحانا, دۇڭگىرشەك, دۇكەن ماڭدارىنداعى قوقىستاردى جيناسا دا اقشا تاباتىن.
17 جاسىمدا كوزاننان انكاراعا بارىپ شاعىن دامحاناعا داياشى بولىپ ورنالاستىم. بىرتە-بىرتە داياشىلىقتا جيناعان تاجىريبەممەن استاناداعى اتاقتى مەيرامحانالارعا داياشىلىققا تۇردىم. بىراق 19 جاسىمدا داياشىلىقتىڭ تۇپكىلىكتى ماماندىق ەمەستىگىن ءتۇسىندىم دە, اڭسارىم اسپاز جۇمىسىنا اۋدى. سودان ساعات 16.00-گە دەيىنگى داياشىلىق كەزەگىمدى اتقارعان سوڭ اسپازدىڭ جانىنا بارامىن. ويىم سول ونەردى ۇيرەنۋ. اسپاز ابيگە ء«سىزدىڭ قاسىڭىزدا كومەكتەسىپ جۇرەيىنشى», دەپ ءوتىنىش ايتتىم. ول «جارايدى, بىراق تەگىن كومەكتەسەسىڭ, ەشقانداي اقشا تولەمەيمىن», دەدى. قۋانا كەلىستىم. سودان بىلاي تاڭەرتەڭ 7-8-دەن تۇنگى 1-گە دەيىن مەيرامحانادا جۇرەمىن. كەيدە ءتىپتى ودان دا كەشىگەمىن. ءسويتىپ ءجۇرىپ اسپازدىقتىڭ الىپپەسىن يگەردىم. ءبىراز دۇنيە ۇيرەنگەن سوڭ از جالاقىعا باسقا مەيرامحاناعا اسپازدىڭ كومەكشىسى بولىپ باردىم. ارينە, جالاقى جاعىنان الدىڭعى ورنىم جاقسى ەدى, بىراق وندا تەك داياشى ەدىم. ناناسىز با, سول مەيرامحانادا 7 كۇننىڭ 24 ساعاتىندا تىكەدەن تىك تۇرىپ اس ازىرلەدىم. كەرەمەت اسپاز بولماسام دا ىنتامنىڭ سۇراپىلدىعىن اڭداعان قوجايىن جالاقىمدى كوتەردى. وسىلايشا, ەرىنبەي ەڭبەكتەنۋ ارقىلى ۇلتتىق اسحانامىزدىڭ قىر-سىرىن ابدەن مەڭگەردىم. ەندى مەنى اتاقتى مەيرامحانالار اتتاي قالاپ, جوعارى جالاقىعا جۇمىسقا شاقىراتىن بولدى. جانە «سۋلەيمان ءابي, ءبىزدىڭ اسپازدارىمىزدى دا وقىتىپ بەرسەڭىز» دەپ كۋرس اشىپ, ۇيرەتۋشى اسپاز بولۋىما ويتۇرتكى جاسادى. بۇگىندە مەنىڭ الدىمنان وتكەن جاس جىگىتتەردى تۇركيانىڭ عانا ەمەس, شەتەلدەردەگى مەيرامحانالاردان كەزدەستىرۋگە بولادى. بالكىم, الگىندە كوشەدە اياق كيىم تازالاپ وتىرعان كىشكەنتاي ۇل دا ءبىر جەردەن شىعاتىن بولار. مەن ءسىزدىڭ ەلدەن اتا-انالارىمەن بىرگە كەلىپ تۋريستىك ساپارمەن قىدىرىستاپ جۇرگەن قازاق بالالارىنا قىزىعا قارايمىن. كوپشىلىگى اعىلشىن ءتىلىن دە بىلەدى. جوعارى وقۋ ورىندارىن ءبىتىرىپ, ءبىر-ءبىر ماماندىق يەسى بولىپ شىعادى. ال تۇرىكتىڭ كوپشىلىك بالاسى مەن جۇرگەن ءتارىزدى جولداردان وتەدى, دەدى ول.
جاس تا بولسا ومىردەن تۇيگەنى بار سۋلەيماننىڭ اڭگىمەسىن تىڭداعان سوڭ وعان «راس ايتاسىز, بىزدە بالالار بۋىنى قاتپاي اۋىر ەڭبەكتى جاپپاي ىستەمەيدى. قالادا تۇراتىن بالالاردىڭ تىپتەن اقساۋساق ەكەنى شىندىق, وعان قاراعاندا اۋىل بالالارى ەڭبەكقور كەلەدى. مال جايلايدى, وتىن-سۋ تاسيدى, جازدا ءشوپ شاۋىپ, مالدىڭ كەزەگىنە بارادى, ايتەۋىر قاراپ وتىرمايدى. بالانىڭ ەڭبەكپەن جەتىلگەنى وزىنە دە, اتا-اناسىنا دا جاقسى, ارينە. ءبىر ەسەپتەن ءسىز قىزىققان بالالىق ءومىردىڭ جەتكىنشەكتىڭ بولاشاعىنا بەرەرى قانشالىقتى دەگەن ويعا شومدىرىپ تاستادىڭىز-اۋ», دەپ كۇلدىم.
سۋلەيمان كاراكاشپەن اڭگىمەلەسكەن سوڭ, وسى ويدىڭ نەگىزگى ارقاۋى – ءبىزدىڭ وسىنداي جايتتاردان ۇلت رەتىندە ساباق الار جاعىمىز نە بولماق دەگەن وزىمە ساۋال قويدىم. سوندا ەڭ باستى دۇنيە – ەر بالانىڭ بولاشاق ەل تۇتقاسى ەر بولۋدى بويىنا ءسىڭىرىپ ءوسۋى, تۇبىندە «ەڭبەك ەتسەڭ ەمەرسىڭ» دەگەندەي ەڭبەكپەن جەتىلۋدە جاتقانىندا ما دەدىم. ەر ازامات – اسىراۋشى, ەر جىگىت – ەل قورعانى, وتاعاسى وتباسىنىڭ عانا ەمەس, اۋلەتى مەن قالا بەردى ەلدىڭ تۇتقاسى ەكەنىن بولمىسقا ءسىڭىرۋدىڭ تۇرىكتىك جولىنا وي جۇگىرتكەندە ساناعا سىنالاپ كىرگەن باعىتپەن وزدەرىڭىزبەن بولىسكەندى ءجون كوردىم. ءسىز نە ويلايسىز؟ بالانى ەڭبەككە باۋلۋدان كىم زيان شەگەدى؟ قايتا جەتكىنشەككە قارعادايىنان موينىندا جاۋاپكەرشىلىك بارلىعىن ۇعىندىرعاننان ۇتىلمايتىن سياقتىمىز.
