ەسكە سالساق, 2021 جىلعى 2 قاڭتاردا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكولوگيالىق كودەكسكە قول قويعان بولاتىن. قۇجات ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا ماڭىز بەرە وتىرىپ, قولايلى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن قامتاماسىز ەتۋدى, بيزنەستىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى قىزمەتىن رەتتەۋدى كوزدەيدى.
«بيىل قابىلدانعان جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس ءوندىرىسى تىڭ دامىعان اقتوبە ءوڭىرى ءۇشىن دە نەگىزگى قاجەتتى قۇجاتتىڭ ءبىرى ەكەنى ءسوزسىز. سوندىقتان دا, وندا كورسەتىلگەن تالاپتاردى ىسكە اسىرۋ, تابيعات پايدالانۋشىلاردىڭ جانە جالپى جۇرتشىلىقتىڭ نەگىزگى مىندەتى», دەدى جيىن باسىندا ءوڭىر باسشىسى وڭداسىن ورازالين.
مينيستر ماعزۇم مىرزاعاليەۆ كودەكس تابيعات لاستاۋشىلاردى جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە, جۇرتشىلىقتىڭ پىكىرىمەن ساناسۋعا ماجبۇرلەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىندە اقتوبە اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيى جوعارى قالالاردىڭ قاتارىندا. قابىلدانعان جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس قازاقستانداعى, سونداي-اق اقتوبە وبلىسىنداعى ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋدىڭ نەگىزگى قۇرالىنا اينالادى. كودەكستىڭ نەگىزگى ماقساتى – 50-60-شى جىلدارداعى ىسكە قوسىلعان ءىرى كاسىپورىنداردى ەكولوگيالاندىرۋ, ەڭ وزىق قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ. بۇرىنعى زاڭ جوباسى كاسىپورىندارعا قورشاعان ورتاعا زالال كەلتىرۋگە جانە ول ءۇشىن ايىپپۇل تولەپ قۇتىلۋعا مۇمكىندىك بەرسە, جاڭا كودەكس بويىنشا تابيعاتتى لاستاۋ تىم قىمباتقا جانە ءتيىمسىز بولادى», دەدى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ جيىن باسىندا.
ەكولوگيالىق رەتتەۋ جانە باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى زۇلفۇحار جولداسوۆ كودەكستىڭ بارلىق نەگىزگى بولىمدەرىن تولىق ءتۇسىندىرىپ شىقتى.
«كودەكستىڭ نەگىزگى باعىتتارى «لاستاۋشى تولەيدى جانە تۇزەتەدى» قاعيداتىن ىسكە اسىرۋ, ەڭ وزىق قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, تابيعات قورعاۋ ءىس-شارالارىنا بيۋدجەت قاراجاتىن ماقساتتى جۇمساۋ, ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبە نەگىزىندە ەكولوگيالىق تالاپتاردى قاتاڭداتۋ, مونيتورينگتىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە ءوندىرىس پەن تۇتىنۋ قالدىقتارىن باسقارۋدى جەتىلدىرۋ, ونىڭ ىشىندە «waste to Energy» ەنگىزۋ جانە ت. ب. بولىپ تابىلادى», دەدى ول.
حالىقارالىق انتيادرولىق «نەۆەدا-سەمەي» قوزعالىسى قر باتىس قازاقستان ايماعى فيليالىنىڭ ديرەكتورى ىزىمعالي كۋبەنوۆ بيۋدجەتكە تۇسكەن ەكولوگيالىق تولەمدەردىڭ تۇگەلدەي تابيعات قورعاۋ شارالارىنا جۇمسالاتىنىنا توقتالدى.
«وبلىس كولەمىندە جيناقتالعان ەكولوگيالىق تولەمدەر تۇگەلدەي ءوز ماقساتىنا جۇمسالسا, بۇل دا ءبىر وبلىس كولەمىندەگى شەشىلمەي جۇرگەن ەكولوگيالىق ماسەلەلەردىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە سەبەپ بولار ەدى. بارلىق تابيعات پايدالانۋشىلاردى, ونىڭ ىشىندە ءىرى كاسىپورىنداردى وسى جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس تارتىپكە شاقىرادى دەگەن سەنىمدەمىز, سوندىقتان دا, جاڭا ەنگىزىلىپ وتىرعان ەكولوگيالىق كودەكستى تولىقتاي قولدايمىز. سونىمەن بىرگە قورشاعان ورتانى لاستاۋ تولەمدەرىنىڭ ورنىنا ەڭ وزىق قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ مەحانيزىمىنىڭ قولدانىلۋىن ەرەكشە اتاپ وتەر ەدىم», دەدى كۋبەنوۆ.
قالاداعى بارلىق ستاتسيونارلىق كوزدەردەن بولىنەتىن شىعارىندىلاردىڭ 50%-ى تيەسىلى «كاحروم» تۇق» اق-نا قاراستى اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتى دا كودەكسكە سايكەس ەڭ وزىق قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ جاتىر. «كازحروم» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى ارمان ەسەنجولوۆ وسى باعىتتاعى جۇمىستارمەن تانىستىردى.
ء«بىز رەسەي مەن ەۋروپا تاجىريبەلەرىن ەنگىزە وتىرىپ 2030 جىلعا دەيىن ەڭ وزىق قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ باعدارلاماسىن قابىلدادىق. ونى جۇزەگە اسىرۋعا 47 ملرد تەڭگە باعىتتالدى. وسىلايشا اقسۋ فەرروقورىتپا زاۋىتىنداعى شىعارىندىلار كولەمىن 8 مىڭ تونناعا دەيىن, اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتىندا 3,8 مىڭ تونناعا دەيىن ازايتپاقپىز. قازىرگى ۋاقىتتا ءبىز ەلىمىزدەگى قوعامدىق ۇيىمدارمەن بايلانىس ورناتىپ, جاستاردىڭ بويىندا ەكو-سانا قالىپتاستىرۋمەن دە اينالىسىپ جاتىرمىز. قىزمەتكەرلەرىمىز قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرىنە, قالانى جاسىلداندىرۋ جۇمىستارىنا بەلسەندى قاتىسادى», دەدى ا. ەسەنجولوۆ.
«اقتوبە – ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ جەتەكشىسى اقىلجان تەلەۋوۆ ەكولوگيالىق كودەكستىڭ جۇزەگە اسۋىن اشىق باقىلاۋ ءۇشىن اقپاراتتىق ينتەراكتيۆتى كارتا قۇرۋدى ۇسىندى.
«اقتوبە وبلىسىندا مۇنداي ينتەراكتيۆتى كارتا جاساۋ ءوڭىردىڭ بارلىق ەكولوگيالىق پروبلەمالارى جەكە-جەكە توپتاسقان اقپاراتتى بىرىكتىرىپ, كەز كەلگەن ادامعا تىركەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مالىمەتتتەردىڭ جينالۋىنا سۋرەت, ۆيدەو, تاعى باسقا اقپاراتتار جىبەرۋ ارقىلى حالىق تا ءوز ۇلەسىن قوسا الادى. بۇل كارتاعا جانۋارلار مەن وسىمدىكتەر الەمى تۋرالى مالىمەتتەردى دە بىرىكتىرىپ, عىلىمي بازا قالىپتاستىرا الامىز», دەدى تەلەۋوۆ.
جينالىستا سونىمەن قاتار وڭىردەگى بىرقاتار ەكولوگيالىق پروبلەمالار تالقىعا ءتۇستى. شالقار كولىنىڭ, كوكجيدە تۇششى سۋ كەن ورنىنىڭ جاعدايى تۋرالى ايتىلدى.
