ماۋلەن اشىمباەۆ جاھاندانۋ جاعدايىندا وزىمىزگە پايدالى الەمدىك ۇردىستەردى ءتول مازمۇنمەن بايىتۋ كەرەكتىگىنە, بۇل رەتتە «جاقسىدان ۇيرەنىپ, جاماننان جيرەنۋدىڭ» ماڭىزى زور ەكەنىنە نازار اۋداردى.
سونداي-اق, ول جاھاندانۋ ءوزىمىزدىڭ جاقسى تۇستارىمىزدى الەمگە تانىتۋعا زور مۇمكىندىك تۋعىزاتىنىن اتاپ ءوتتى.
«جاھاندانۋ پروتسەسىنە ءتۇرلى ۇردىستەرگە ىلەسۋ عانا ەمەس, ءوزىمىزدىڭ وزىق قاسيەتتەرىمىزدى جانە جەتىستىكتەرىمىزدى الەمگە تانىتۋ مۇمكىندىگى دەپ قاراۋىمىز كەرەك. حالقىمىز عاسىرلار بويى ءوزىنىڭ قايتالانباس مادەنيەتىن, ونەرىن, سالت-ءداستۇرىن قالىپتاستىردى. ءبىز ولاردى ساقتاپ قانا قويماي, الەمدىك مادەنيەتتىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىنە اينالدىرۋىمىز كەرەك. ەلباسى باستاماسىمەن قولعا الىنعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى دا وسىنداي يدەيالارعا تابان تىرەيدى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سەنات توراعاسى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ اياسى كەڭ ەكەنىن, قاستەرلى تاۋەلسىزدىك پەن قاسيەتتى جەرىمىز سولاردىڭ ەڭ باستىسى سانالاتىنىن دا تىلگە تيەك ەتتى. ءتىلىمىز, مادەنيەتىمىز بەن سالت-ءداستۇرىمىز قايتالانباس ەرەكشەلىكتەرىمىز ەكەنىن ايتقان ماۋلەن اشىمباەۆ ادامي قۇندىلىقتارعا, حاكىم ابايدىڭ وسيەتىنە كەڭىرەك توقتالدى. سونىڭ ىشىندە اقىننىڭ «تولىق ادام» تۇجىرىمداماسىنداعى نۇرلى اقىل, جىلى جۇرەك جانە ىستىق قايراتقا تابان تىرەي وتىرىپ, قوعامدا دۇرىس قۇندىلىقتار قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى.
«تولىق ادام» تۋرالى پرەزيدەنتىمىز «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىندا ايتقانى بەلگىلى. شىن مانىندە, ءبىز نۇرلى اقىل اياسىندا قوعامدا ءبىلىم كۋلتىن قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت. سونىڭ ىشىندە ءومىر بويى ءبىلىم الۋ داعدىسىن نەگىزگى قاعيداتقا اينالدىرعانىمىز ءجون. سونداي-اق, ءوزارا سەنىم, جاناشىرلىق پەن جاۋاپكەرشىلىك سياقتى قۇندىلىقتاردى كەڭىنەن دارىپتەگەن ابزال. ونىڭ ءبارى اباي ايتقان جىلى جۇرەكتەن باستاۋ الادى. قوعامدا سەنىم بولعان جەردە ادامي قارىم-قاتىناستىڭ نىعايۋىمەن قاتار, ەكونوميكا دا داميدى دەگەن زاڭدىلىق بار. اقىن وسيەت ەتكەن ىستىق قايراتقا تالاپ پەن ەڭبەكقورلىق سەكىلدى قاسيەتتەر جاتادى. مۇنىڭ ءبارى جاڭا زاماندا ۇلتتىق ۇستانىمعا, ومىرلىك ماقساتقا اينالۋى قاجەت», دەگەن سەنات توراعاسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭعىرۋ باعدارىن كەشەندى ءارى جۇيەلى تۇردە ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وسىنداي يدەولوگيالىق قۇندىلىقتاردى نىعايتىپ الۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
پالاتا سپيكەرى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دۇرىس دارىپتەۋ اسا ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋدارىپ, بۇل رەتتە نەگىزگى سالماق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا تۇسەتىنىن جەتكىزدى. سوعان سايكەس, بالا ادامدىق الىپپەسىن اتا-اناسىمەن قاتار مەكتەپتەن دە ۇيرەنىپ, ءبىلىم مەكەمەلەرى جاناشىر, ادال, جاۋاپتى, ەڭبەكقور بولۋدى ەرتە جاستان بالانىڭ بويىنا سىڭىرۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ول ءۇشىن وقۋ باعدارلاماسىنا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ ساباقتارىن قوسىپ, ونى جاڭاشا جاساقتاۋ ماسەلەسىن قاراعان ءجون بولار ەدى. سونداي-اق, بۇل ماسەلەدە ينتەلليگەنتسيانىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. الدىڭعى اعا بۋىن وسى باعىتتاعى ميسسياسىنا ادالدىق تانىتىپ, ءاردايىم ۇلتىمىزدىڭ ءۇنى, قورعاۋشىسى بولىپ كەلەدى. ەندىگى كەزەكتە, ەلىمىزدە زيالى قاۋىمنىڭ جاڭا بۋىنىن قالىپتاستىرۋدى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى دەپ ەسەپتەيمىز. ولار ءححى عاسىردا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋشى جانە ناسيحاتتاۋشى بولۋى كەرەك», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار سەنات دەپۋتاتى باقىتجان جۇماعۇلوۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ومىرزاق وزعانباەۆ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى ۇلىقبەك ەسداۋلەت, «تۇران» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى راحمان الشانوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» رگ» اق باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالى, ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى انار فازىلجانوۆا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مايا بەكباەۆا جانە تاعى باسقا ازاماتتار ءسوز سويلەپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن كەڭىرەك باياندادى.
تىڭداۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ارنايى ۇسىنىمداردىڭ جوباسى دايىندالدى. سوعان سايكەس سەناتورلار ءتىل ساياساتى جونىندەگى قولدانىستاعى باعدارلامالىق قۇجاتتارعا تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى ۇسىنىپ وتىر. سونىڭ اياسىندا مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك ورگاندار مەن مەكەمەلەردە جانە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم وردالارىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى تولىققاندى قولدانۋ ۇسىنىلعان.
ودان بولەك, ۇسىنىمداردا شەكارالىق ايماقتاردى وركەندەتۋ ءۇشىن ىشكى كوشى-قون ماسەلەسىن رەتتەيتىن جانە وسى ايماقتارعا قانداستاردىڭ قونىستانۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ارنايى باعدارلاما ازىرلەۋ, ءتول ادەبيەتىمىزدى دامىتۋ ماقساتىمەن قولدانىستاعى «مادەنيەت تۋرالى» زاڭعا ادەبيەتتى, ونىڭ ىشىندە بالالار ادەبيەتىن قولداۋعا ارنالعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ, ينتەرنەتتەگى ادام ساناسىن ۋلايتىن زورلىق-زومبىلىق, رۋحاني قۇلدىراۋعا دارىپتەيتىن اقپاراتتارعا توسقاۋىل قويۋدىڭ وزىق تەحنولوگيالارى مەن مەحانيزمدەرىن, سونداي-اق, كيبەربۋللينگتەن قورعاۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى زەردەلەۋدى, وسى باعىتتا ارنايى تەتىكتەر دايىنداۋ, وتباسى ينستيتۋتىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ سياقتى بىرقاتار ناقتى ۇسىنىستار قامتىلعان.
اتالعان ۇسىنىمدار بارلىق قاتىسۋشىنىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرى نەگىزىندە تاعى دا تولىقتىرىلىپ, ۇكىمەتكە جانە ءتيىستى مينيسترلىكتەرگە جىبەرىلەدى.
ءىس-شاراعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ, مينيسترلىكتەر مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, عالىمدار جانە زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. سونداي-اق, وڭىرلەردەن بىرقاتار قوعام قايراتكەرى بەينە بايلانىس ارقىلى قوسىلدى.
پارلامەنتتىك تىڭداۋدى سەناتتىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ناريمان تورەعاليەۆ جۇرگىزدى.
