وقيعا • 30 ناۋرىز, 2021

جاسىل جەلەك جانعا سايا

904 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جالپى, جامبىل ءوڭىرىن, سونداي-اق تاراز شاھارىن جاسىل جەلەكپەن كومكەرۋ, سول ارقىلى ساۋلەتىن ارتتىرۋ كۇن تارتىبىندەگى جوسپاردىڭ ءبىرى. قازىرگى كەزدە قالا كوشەلەرىندە جانە اۋىلدى جەرلەردە تال وتىرعىزۋ داستۇرگە اينالعان. كوكتەم كەلىپ, اينالا تۇرلەنگەن شاقتا بۇل ءۇردىس ءتىپتى جاندانا ءتۇستى. ماسەلەن, «تازا تابيعات» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا وبلىس ورتالىعىنىڭ تولە بي كوشەسىندەگى يندۋستريالى ايماقتا اعاش وتىرعىزۋ اكتسياسى دا بيىل ءوز جالعاسىن تاپتى.

جاسىل جەلەك جانعا سايا

نەگىزىنەن تاراز ەلىمىزدەگى جاسىل جەلەكتى قالانىڭ ءبىرى. قازىرگى كەزدە ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋدە جانە كونە شاھاردىڭ ەلدەگى ەڭ جاسىل قالالاردىڭ ءبىرى رەتىندەگى تانىمالدىلىعىن ساقتاپ قالۋ ماقساتىندا تال ەگۋ جۇمىستارى بەلسەندى تۇردە جۇ­زەگە اسىرىلۋدا. ايتالىق, ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى قارساڭىندا وبلىس بويىنشا 140 مىڭ كوشەت وتىرعىزىلعان. ال تاراز قالا­سىنا قاراستى «بارىسحان», ء«شولدالا», «تايۆان» القاپ­تارىن, سونداي-اق قالانىڭ 13 جانە 15-شاعىن اۋداندارىن دا كوگالداندىرۋ جۇمىستارى ۇيىم­­­داستىرىلدى. تاراز قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسحات ەسەن­اليەۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپى 10 گەكتار اۋماققا 12 مىڭ كوشەت ەگىلەدى دەپ جوسپارلانعان ەكەن. اتالعان جوسپار كوكتەمنىڭ كوكوزەك شا­عىندا لايىقتى جۇزەگە اسۋدا. وڭىردە جاسىل جەلەكتەندىرۋ ءۇر­دىسى «تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىل­دىعىنا – 30 مىڭ اعاش» اكتسيا­سى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا. دەگەنمەن, وسى جىلى تاراز قالاسىندا 46 مىڭ كوشەت وتىرعىزىلادى.

بۇگىنگى تاڭدا وبلىس بويىنشا 276,8 مىڭ ءتۇپ اعاش وتىرعىزىلعان. ونىڭ ىشىندە 88,5 مىڭ ءتۇپ قالالار مەن ەلدى مەكەندەردە ەگىلگەن بولسا, 29,4 مىڭ كوشەت ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا, ال 159 مىڭ سەكسەۋىل كوشەتى ورمان قورى جەرلەرىندە ەگىلگەن. اتالعان اكتسياعا 53 مىڭ جامبىلدىق قاتىسىپ, ايماقتى كوگالداندىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. ماسەلەن, قارااعاش, تەرەك, تۋيا, بوز ارشا, شىرشا, قاراعاي, جەمىس اعاشتارى, تال اعاشى جا­نە قىلقان جاپىراقتىلار سياق­تى جاسىل ەكپەلەرگە بۇگىندە با­سىمدىق بەرىلىپ وتىر. بۇل رەتتە قۇرعاق ايماقتاردا سەكسەۋىل اعاش­تارى دا وتىرعىزىلۋدا. ال ونىڭ كوشەتتەرى وبلىستىق تا­بيعي رەسۋرس­تار جانە تابيعات پاي­دالانۋ­دى رەتتەۋ باسقار­ماسىنا قاراستى ورمان شارۋا­شىلىعى جانە جانۋارلار دۇ­نيە­سىن قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ تا­لىمباعىنان جەت­كىزىلگەن.

سونىمەن قاتار قالا, اۋدان اۋماقتارىنداعى «تازا سۋ ايدىندارى» اكتسياسى اياسىندا دا اقكول, بيلىكول كولدەرى مەن تالاس وزەنىنىڭ بويىن, «بوگەتكول» سۋ ايدىندارىن تازالاۋ جانە «سۋ كوزدەرىن اشۋ, بۇلاقتاردى تازارتۋ» اكتسياسى اياسىندا بىرقاتار ەلدى مەكەن توڭىرەگىندەگى سۋ نىساندارىن, سۋ ارنالارىن قوقىستان تازارتۋ جۇمىستارى دا جۇرگىزىلۋدە.

 

جامبىل وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار