اق قار, كوك مۇزدىڭ ۇستىندە اۋدارىسپاق وتكىزۋ وڭاي-وسپاق شارۋا ەمەس ەكەن. ەسىك پەن توردەي, شوقتىعى بيىك قاراگەر اتتىڭ تۇرقى كوز ارباعانىمەن, ق ۇلىن كەزىندە كوزىنە قامشى تيگەندەي باسىن الا قاشىپ, توپقا تۇسكىسى كەلمەيدى. ۇستىندەگى بالۋان اۋىزدىعىمەن الىسىپ, قامشىلاعانىمەن, تاعاسىز ات تايعاناقتاپ, ەرگە سەرىك بولا المادى. ارىداعى بابالار «ات – ەردىڭ قاناتى» دەپ تەگىن ايتپاعان ەكەن. استىنا مىنگەنى جالتاق بولعان سوڭ جالتاڭ قاقتىرىپ توپقا تۇسە الماعان ۇمىتكەردىڭ دە مەسەلى قايتادى. تور اتتىڭ ۇستىندەگى قولادان قۇيعانداي شىمىر دەنەلى جىگىت ۇزاق اڭدىسىپ, قارسىلاسىنىڭ بىلەگىنەن قارماپ ۇستاعانىمەن, ەر توقىمى ات بەلىنەن سىرعىپ ءتۇستى. شاماسى شاپ ايىلى بوس, ونىڭ ۇستىنە ومىلدىرىك تە, قۇيىسقان دا جوق. ورىس ەرى. ورىس ەرىنىڭ الدىڭعى قاسى يمەك تەمىر. سايىسقا تۇسكەن ادامنىڭ مەرتىگىپ قالۋى دا عاجاپ ەمەس. جورىق جورتۋىلعا, ات ۇستىندەگى ارپالىسقا قازاقتىڭ ۇيرەكباس ەرتوقىمىنان ارتىق زات جوق-اۋ. كادىمگى سىرتىنان قاراعان ادامعا ايدىندا ءجۇزىپ بارا جاتقان ۇيرەكتى كوز الدىڭا اكەلەتىن, ورنىقتى, ەرتەدەن كەشكە دەيىن شاپسا دا ات ارقاسىن المايتىن جايلى, شالت قيمىلعا ىڭعايلى جابدىققا جەتەر نە بار؟!
ۇزىن-ىرعاسى ەكى كۇنگە سوزىلعان بايقاۋدىڭ العاشقى كۇنى قالا ىرگەسىندەگى كراسنويار اۋىلىنداعى اتشاباردا ءار اۋداننان سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلىپ كەلگەن جىگىتتەر اۋدارىسپاق, جامبى اتۋ, قول كۇرەسى, سالماق كوتەرۋ ءتارىزدى سايىستارعا ءتۇستى. ەڭ قىزىعى, وسى اۋدارىسپاق بولدى. ايتسە دە اۋىلدان كەلگەنىمەن, تاقىمى تۇلپارعا بۇگىن تيگەندەي توسىرقاپ قالعان جىگىتتەردىڭ قارىم-قابىلەتىندە ولقىلىق تا بار ەكەن.
سوڭعى ۋاقىتتا جامبى اتۋ دا وتكىزىلۋدە. العاشقىدا ساداق ۇستاپ كورمەگەن جاستار قالىپقا تۇسە الماسا دا, بىرتىندەپ قانىندا بار دۇنيە بولعان سوڭ نىسانانى ءدال كوزدەپ اتۋعا ماشىقتانىپ قالدى. جارىستى تاماشالاعان توپ ورتاسىندا جامبى اتۋ تۋرالى پىكىر بىلدىرگەندەر دە بولدى.
– ەر جىگىتتىڭ بويىنداعى قابىلەت-قارىمدى بارىنشا باعالاعان اتالارىمىز كوزدەگەنىن ءمۇلت جىبەرمەيتىن كوز مەرگەن مەن قول مەرگەنگە ات مىنگىزىپ, اتان جەتەكتەتكەن, – دەيدى مۇرات قاجى ىدىرىسوۆ. – ەجەلگى اڭىزدار مەن ەپوستىق جىر-داستانداردا مەرگەنگە ودان دا ۇلكەن سىي-سىياپات تارتىلعانى بەلگىلى. بۇل دەگەنىڭىز ەڭ الدىمەن جاۋىنگەر حالقىمىزدىڭ «ۇرپاعىم جاسىنداي جارقىلداسىن» دەگەن ىزگى ويىنان تۋىنداعان دۇنيە.
ۇلتتىق ويىنداردان سوڭ ۇمىتكەرلەردىڭ بويىنداعى ونەر ءورىسى, تانىم-بىلىگى, شەشەندىگى مەن تاپقىرلىعى ساحنادا ساراپقا سالىندى. ەجەلدەن ءان-جىردىڭ التىن بەسىگى اتانعان كوكشە توپىراعىنداعى سال-سەرىلەردىڭ بۇگىنگى سارقىتتارى ايانىپ قالعان جوق. تارازى باسىنا بۇلا كۇش پەن ومىرشەڭ ونەر تۇسكەن كەزدە قازىلار القاسى بەس كەزەڭ بويىنشا جۇزدەن جۇيرىك بولىپ كورىنگەن كراسنويار اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ماناربەك امانگەلدىنى «جىگىت سۇلتانى» بايقاۋىنىڭ باس جۇلدەگەرى دەپ تانىدى.
– ەڭ العاش 1992 جىلى وبلىستا تۇڭعىش رەت كراسنوارمەيسك اۋدانىندا ناۋرىز تويىن وتكىزگەن بولاتىنبىز, – دەيدى اقان سەرى اتىنداعى كوكشەتاۋ جوعارى مادەنيەت كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى قۇرالاي ىدىرىسوۆا. – اتاۋىن ەمىس-ەمىس بىلگەنىمىزبەن, مازمۇنىن, ءمانىن جەتە بىلەتىن ادام جوقتىڭ قاسى. اۋىل-اۋىلدى ارالاپ كونەكوز اقساقالداردان سۇراستىردىق. بارىمىزدى جيىپ, جوعىمىزدى تۇگەندەپ, حالقىمىزدىڭ قازىناسىنىڭ ۇشان-تەڭىز ەكەنىن كورسەتۋگە تىرىستىق. سودان بەرى وسى مەرەكەنى ءبىر سارىندا وتكىزىپ كەلە جاتقان ءتارىزدى بولىپ كورىنەدى كوزىمە. تاياۋدا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ناۋرىز تويىنا بايلانىستى ءوز كوزقاراسىن ءبىلدىردى. وتە دۇرىس ايتىپ وتىر. شىنىندا دا, حالىقتىق مەرەكەنى جاڭعىرتاتىن, مازمۇنىن ۇستەيتىن ۋاقىت جەتتى دەپ بىلەمىن.
بۇل جولعى «جىگىت سۇلتانى» دا كوپ جىلدان بەرى جىلعا تارتىپ كەلە جاتقان ەسكى سۇرلەۋدىڭ بويىمەن وتكىزىلدى. كەڭ قامتىپ, تولىق تولعاۋ ءۇشىن جاڭا ءبىر ءورىس كەرەك شىعار-اق.
اقمولا وبلىسى
