قازىر زەينەتتەگى اداممىن. جىل سايىن ناۋرىزدىڭ 21-ءى كۇنى قىستان ساقتاپ قويعان ءسۇر ەت, قازى, كۇرىش, مەيىز, قاتىعىمدى قوسىپ مول ەتىپ, ناۋرىزكوجە جاساپ قويامىن. كەلەسى كۇنى ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ ەسىگى جابىلمايدى. كەڭ داستارقان جايىلىپ, كورشى-كولەم, اعايىن-تۋىس ناۋرىزكوجەدەن اۋىز تيەدى. « ۇلىس وڭ بولسىن, اق مول بولسىن!», دەپ جاڭا جىلعا ىزگى نيەت, جاقسى تىلەكتەرىن ارنايدى.
ءوزىم كيەلى تورعاي توپىراعىندا تۋىپ وسكەندىكتەن, ۇلتىم ورىس بولسا دا, قازاقتىڭ ءدىلىن, ءتىلىن بويىما ءسىڭىرىپ ءوستىم. اكە-شەشەم تىڭ يگەرۋ جىلدارى رۋدنىي قالاسىنىڭ ماڭايىنداعى بۇرىنعى ەليزاۆەتينكا, قازىرگى نابەرەجنىيعا قىرعىزستاننان كوشىپ كەلىپتى. كەيىن تورعايعا قونىس اۋداردى. اكەم – ۆاسيلي قۇرىلىسشى ەدى, ۇلكەن كىسىلەردىڭ ايتۋىنشا, تورعايداعى ەڭ العاشقى شاتىرلى ءۇيدى مەنىڭ اكەم تۇرعىزىپتى. 1974 جىلى تورعايدا دۇنيە سالدى.
ناۋرىزكوجەنىڭ ءدامىن العاش سول قىرداعى قازاقى اۋىلدا تاتتىم. اۋىل ادامدارىنىڭ كوڭىلى كەڭ عوي, توي-تومالاق, قۋانىش بولا قالسا, ۇلتى باسقا, ءدىنى بولەك دەپ الالاماي, ءبىزدىڭ ءۇيدى دە شاقىراتىن. وندايدا اكە-شەشەمنەن قالمايمىن. اۋىلداعىلار سول كەڭەس زامانىندا دا كورشى-قولاڭ, تۋىس, قۇدا-جەگجاتىن ۇيىنە شاقىرىپ, ناۋرىزدى اتاپ ءوتىپ جاتاتىن. ناۋرىزدىڭ تاريحى تەرەڭ ۇلىق مەرەكە ەكەنىن توقسانىنشى جىلدىڭ باسىندا ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن عانا بىلدىك قوي.
كەيىن قازاق وتباسىنا كەلىن بولىپ ءتۇستىم. ەنەم جارىقتىق كوزى تىرىسىندە ءبارىن ۇيرەتىپ كەتتى. قۇدايى نان – شەلپەك پىسىرۋدەن باستاپ ناۋرىزكوجە جاساۋعا دەيىن سول كىسىدەن ۇيرەندىم. ناۋرىزدى, نەگىزىنەن, سول ۇلكەن ۇيدە قارسى الاتىنبىز. كەيىن قوستاناي اۋدانىنىڭ ورتالىعى – بۇرىنعى زاتوبولعا, قازىرگى توبىل قالاسىنا كوشىپ كەلگەن سوڭ, ناۋرىزكوجەنى ءوزىم جاساي باستادىم. ءاۋ باستا ۇلتىم ورىس بولعان سوڭ كورشى اجەيلەر كوجەنى ءوزىم جاسادىم دەگەنگە سەنىڭكىرەمەيتىن, كەيىن كوكتەم جاقىنداعاندا بۇيىرسا, ورىس كەلىننىڭ ناۋرىزكوجەسىن ىشەمىز, يرينا جاساعان كوجەنىڭ ءدامى ەرەكشە دەيتىن بولدى. ۇيگە كەلىپ, ءدام تاتقان سوڭ: «قولىڭا دەرت بەرمەسىن!» دەپ اق جاۋلىقتى اجەلەر اق باتاسىن بەرىپ كەتەدى.
اۋداندىق اكىمدىكتىڭ ەكونوميكا بولىمىندە ەلەنا دەگەن ورىس كەلىنشەكپەن بىرگە جۇمىس ىستەدىم. جولداسى ازەربايجان جىگىتى ەدى, ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى جاقىنداعاندا ەلەنا – ءبىر قازان, مەن ءبىر قازان ناۋرىزكوجە ءپىسىرىپ, باۋىرساق, قۇرت-مەيىزىمىزدى الىپ جۇمىسقا اكەلىپ, ارىپتەستەرىمىزگە كوجە بەرەتىنبىز. مۇنىمىزعا وزگە ۇلت تۇگىل, قازاقتاردىڭ وزدەرىدە قايران قالىپ, باس شايقاسىپ, رازى بولىپ قالادى. كوجە قايناتىپ ۇيرەنگىسى كەلىپ, ءجون-جوسىق سۇراعان كەلىنشەكتەردى «ناۋرىزكوجە ءپىسىرۋ دەگەنىڭ –ويىنشىق ەمەس, ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. تەك ەنە تاربيەسىن كورگەن كەلىندەر عانا كوجە جاساي الادى», دەپ قاعىتا ازىلدەيتىنمىن.
جولداسىم سەرىك مەڭدىقارا جاقتىڭ ازاماتى. ەكەۋمىز 1978 جىلى وتاستىق. قازىر, اللاعا شۇكىر, ۇلدى ۇياعا قوندىرىپ, قىزدى قياعا ۇشىرىپ, نەمەرە ءسۇيىپ وتىرمىز. سەرىك ەكەۋمىز وتاسقان سوڭ 38 جىلدان كەيىن مەشىتكە بارىپ, نەكەمىزدى قايتا قيىپ, مۇسىلماندىقتى قابىلداپ, فاتيحا مەن ىقىلاستى جاتتاپ الدىم. ەكى-ءۇش جىل ورازا ۇستاپ ەدىم, بىلتىر قانتىم كوتەرىلىپ كەتىپ, اۋىز بەكىتە المادىم. ەڭ باستىسى, ەل ءىشى امان, زامانىمىز تىنىش بولسىن.
ناۋرىز – باعزى قازاقتىڭ تۇرمىس-سالتىمەن تىعىز بايلانىسىپ جاتقان شىن مانىندەگى ۇلتتىق مەيرامى. مۇنى بۇرىنعى عۇلامالار دا ايتىپ كەتكەن, الاش ارداقتىسى احمەت بايتۇرسىن ۇلى: «ناۋرىز – قازاقشا جىل باسى», دەسە, مىرجاقىپ دۋلات ۇلى ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىندە «قازاقتان ارتىق قۋاناتىن ەل جوق», دەپ تۇيىندەيدى. ناۋرىز تويدىڭ باس تاعامى – ناۋرىزكوجە. ناۋرىزكوجە – مولشىلىقتىڭ, ىرىس-بەرەكەنىڭ بەلگىسى. بىرلىگى بار ەلدىڭ ىرىسى ارتادى. ەندەشە جىل باسى قۇتتى بولىپ, قازاق ەلىنىڭ بىرلىگى جاراسىپ, بەرەكەسى ارتا بەرسىن!
يرينا قۇسايىنوۆا-شالىگينا,
زەينەتكەر
قوستاناي وبلىسى,
توبىل قالاسى
