قوعام • 30 ناۋرىز، 2021

ءوڭىردىڭ وركەندەۋى – جولىنان

36 رەت كورسەتىلدى

جول جاعدايى كوپكە دەيىن ماڭعىستاۋداعى وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ كەلگەن ەدى. بىراق سوڭعى ونشاقتى جىل كولەمىندە جۇرگىزىلگەن جۇمىستار ءوڭىردىڭ جول ساپاسىن ەداۋىر جاقسارتتى. «قازىرگى تاڭدا كولىك جولدارىنىڭ 80%-نىڭ ساپاسى جاقسى جانە بۇل كورسەتكىش كوپتەگەن ايماقپەن سالىستىرعاندا كوش ىلگەرى» دەيدى «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ ماماندارى.

جالپى جول – سالعىرت قارايتىن ماسەلە ەمەس. جول – ەكونوميكانىڭ كۇرە تامىرى. سوندىقتان جولدى جوندەۋ – قاشان دا وزەكتى، ال جوندەلگەن جولعا كۇتىم كەرەك. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، جوندەلگەن جولداردى بۇلدىرەتىن فاكتورلار از ەمەس. سونىڭ ىشىندە شامادان ارتىق جۇك ارتقان اۋىر كولىكتەر اسفالت جولدارعا زيان كەلتىرۋدە. جولدىڭ تۋ-تا­لا­قايىن شىعاراتىن اۋىر كولىكتەرگە قاتىستى تەكسەرۋلەر ۇنەمى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. مىسالى، 2020 جىلدىڭ قاڭتار-قازان ارالىعىندا كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتورلارىمەن بىرلەسە جۇرگىزىلگەن رەيدتىك شارالار كەزىندە 1207 جۇك كولىگى توقتاتىلىپ، سالماعى تەكسەرىلگەن. ناتيجەسىندە مولشەردەن كوپ جۇك ارتىپ، زاڭدى بۇزعان تۇلعالارعا 33 ملن 90 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىنعان.

سونداي-اق باياندى مەن اتاش اۋىلدارىندا بولعان شۋلى وقيعالار جولدارعا قۇزىرلى ورگاندار تاراپىنان باقىلاۋدى كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن كورسەتكەن بولاتىن. ناقتىراق ايتساق، 2020 جىلدىڭ شىلدە ايىندا مۇنايلى اۋدانىنىڭ باياندى اۋىلىندا بولعان جايت ەلدىڭ نازارىن ماڭعىستاۋعا اۋدار­دى. اۋىل ازاماتتارى ءالى قاتىپ ۇلگەرمەگەن جول توسە­مەلەرىن قولمەن كوتەرگەندە ونىڭ استى ەشتەڭە تو­سەلمەگەن قۋىس ەكەنى ءمالىم بولدى. بۇل جايت الەۋمەتتىك جەلىلەرگە لەزدە تارادى. وسى وقيعادان كەيىن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيس­ترى ب.اتامقۇلوۆتىڭ تىكەلەي تاپسىر­ماسىمەن تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ، ورەس­كەل قاتەلىكتەر انىقتالدى. جول ين­جەنەرلەرى جوبانىڭ سمەتالىق قۇجات­تارىنىڭ تولىق ەمەستىگىن، باياندى اۋى­لىنداعى 6 كوشەگە ورتاق ءبىر عانا قۇجات جاسالعانىنا كوز جەتكىزدى.

– قۇجاتتاردا كوشەلەردىڭ ۇزىن­دى­عى، توسەمنىڭ قۇرىلىمدىق قا­بات­تارىنىڭ ەنى مەن قالىڭدىعى تۋرا­لى بىردە-ءبىر اقپارات جوق. بۇدان وزگە، مەردىگەر مەكەمە اسفالت-بەتون قوسپانى توسەۋ كەزىندە دە قاتەلەسكەن. نەگىزگى وڭدەۋگە ارنالعان بيتۋم شى­عىنىن نورمادان ەكى ەسەگە از كور­سەتكەن. سونىڭ سالدارىنان اسفالت توسەمى مەن استىڭعى قاباتى ءبىر-بىرى­مەن دۇرىس قابىسپاي قالعان. وسى­نىڭ بارلىعى جولدى سالۋشى مەردىگەر مەن قابىلداپ الۋشى اكىمدىك قىز­مەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي دەڭگەيىنىڭ تو­مەن­دىگىن بايقاتتى، − دەيدى «جول اك­تيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك ماڭعىستاۋ وبلىسى فيليالىنىڭ ديرەكتورى ەلتاي تاياليەۆ.

كوپ ۇزاماي باياندىداعى جولدىڭ كەم-كەتىگى تولىق تۇزەلدى. كىنالى تۇل­عا­لار جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.

سونداي-اق 2020 جىلدىڭ 23 قىر­كۇيە­گى كۇنى تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ اتاش اۋىلىنداعى ب.اق­سامباەۆ كوشە­سىنە اسفالت توسەۋ كەزىندە گاز قۇ­بى­رى جول ورتاسىندا قالىپ قويعانى جايلى اقپارات ەلدى تاعى دۇرلىكتىردى. جولدى جوبالاۋشى سەرىكتەستىك كوشە بويىندا تومەن قىسىمدى گاز قۇبىرى تۇرعانىن ۇمىتىپ كەتكەن. ونىڭ ورنىن اۋىس­تى­رۋ تۋرالى تەحنيكالىق تالاپتاردى اۋىلدى گازبەن جابدىقتاۋشى مەكە­مەگە دە جولداماعان. جول سالىپ كەلە جاتقان جۇمىسشىلار قۇ­بىردى اينالىپ وتپەي، سونىڭ ۇستى­نەن اسفالت توسەپ تاستايدى. ۇلت­تىق جول ساپا ورتا­لىعىنىڭ ارالاسۋىمەن گاز قۇبىرى از ۋاقىتتا جول­دىڭ استىنا جى­بە­رىلدى. ءوز ىسىنە سالعىرت­تىق تا­نىت­قان مەردى­گەر مەكەمە ءوز اقشا­سىنا كوشەنىڭ وسى بولىگىنە جاڭادان اسفالت توسەپ شىقتى.

ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كولىك جولدارىن سالۋمەن اينالىساتىن جەكە مەكەمە باسشىلارى وزدەرىنە تاپسىرىس بەرۋشى اكىمدىكتەرمەن بايلانىس جوق­تىعىن ايتادى. ماسەلەن، تەندەر ۇتىپ العان كاسىپورىن وزىنە ناقتى نۇس­قاۋ بەرىلمەگەندىكتەن، جول قۇرى­لى­سىن ءوز بىلگەنىمەن اياقتاپ شىعادى. جول قۇرىلىسىنداعى كەم-كەتىكتەر وسىدان شىعادى، ال زاردابىن كەيىن حالىق تارتادى.

جول تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا ونىڭ ساپاسى مەن كۇتىمىنەن بولەك، جول ماماندارى – ءوز الدىنا ۇلكەن تاقىرىپ. ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، قا­­زىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا ورتا ەسەپ­­­پەن 3 مىڭعا جۋىق مامان قاجەت. اسى­­رەسە جول شەبەرلەرى، ينجەنەر-سمە­­تا­­شىلار، زەرتحاناشىلار، جول قۇ­رى­­لىسى ينجەنەرلەرى، اۆتوگرەيدەر جۇر­­گىزۋشىلەرى، مەحانيزاتورلار، تاعى باسقا دا ماماندار جەتكىلىكسىز.

ءتىپتى ماڭعىستاۋدا جەرگىلىكتى اتقا­رۋ­شى ورگانداردا جول سالاسى بو­يىنشا جوعارى ءبىلىمى بار مامان تاپشىلىعى بايقالۋدا. «جول اكتيۆ­تەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك ماڭعىستاۋ وبلىسى فيليالى ديرەك­تورىنىڭ ايتۋىنشا، جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردەگى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى مەن ولاردىڭ بولىمدەرىندە بارلىعى 63 قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. الايدا ولاردىڭ اراسىندا تەك 16 ادامنىڭ جول سالاسى بويىنشا جوعارى ءبىلىمى بار. ال «قاراقيا اۋداندىق تۇرعىن-ءۇي شارۋاشىلىعى، جولاۋ­شىلار كولى­گى جانە اۆتوموبيل جولدارى» مەم­لەكەت­تىك مەكەمەسىندە 9 قىزمەتكەر ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ اراسىندا جول سالاسى بويىنشا ديپلومى بار ادام جوق. ال «بەينەۋ اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق، جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى» مم-دە 9 ادام جۇمىس ىستەسە، ونىڭ بىرەۋى عانا «كولىكتى پايدالانۋ جانە جول قوزعالىسى مەن تاسىمالدى ۇيىمداستىرۋ» ماماندىعى بويىنشا ديپلوم العان. سونداي-اق ماڭعىستاۋ اۋداندىق تۇرعىن-ءۇي شار­ۋ­ا­شىلىعى، جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى» بولىمىندە 13 ادام بولسا، ونىڭ بىرەۋىندە عانا «كولىك، كولىكتىك تەحنيكا جانە تەحنولوگيالارى» بويىنشا ديپلوم بار ەكەن. ءتىزىمدى وسىلاي جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. مەكەمەلەردىڭ قاي-قاي­سى­سى­ندا دا ماماندار جەتكىلىكسىز.

جول ماماندارى ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ «جول اكتيۆ­تە­رىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك باسشىلىعى مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەك­تەرمەن كەزدەسىپ، جولشى ماماندىعىنا تارتۋ ماقساتىندا «1000 مەكتەپ» باس­تا­­ماسىن جۇزەگە اسىرۋدى قولعا العان.

– قازاقستاندا جول سالاسى مامان­دارىن دايارلاۋ­مەن 30-عا جۋىق ۋني­ۆەر­­سيتەت پەن 50-گە تارتا كوللەدج اينا­لىسادى. ماڭعىستاۋدا ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنو­لو­گيالار جانە ينجينيرينگ ۋني­ۆەر­سيتەتى مەن ح.وزبەكعاليەۆ ەسىمى بەرىلگەن پوليتەحنيكالىق كوللەدج بار. كوللەدجدىڭ ەكى ستۋدەنتى اي سايىن 60 مىڭ تەڭگەدەن جوعارى شاكىرتاقى الىپ، اقتاۋداعى فيليالدا كاسىبي بىلىك­تىلىگىن ارتتىرىپ ءجۇر. وقۋىن بىتىر­گەن سوڭ ءبىزدىڭ ۇجىمعا قوسىلادى دەگەن ۇمىتتەمىز، – دەيدى ە.تاياليەۆ.

2020 جىلدان باستاپ، «1000 مەكتەپ» جوباسى اياسىندا مەكتەپ تۇلەك­تە­رىنىڭ اراسىنان جىل سايىن كەمى 2-3 بالا جول سالاسى ماماندىعىن تاڭ­­دايتىن بولسا، تاياۋ ون جىلدا بۇل سالاداعى مامان تاپشىلىعى ماسە­لە­سىن تۇبەگەيلى شەشۋگە بولادى ەكەن.

 

ماڭعىستاۋ وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

مەرەكە قارساڭىندا ماراپاتتالدى

ايماقتار • بۇگىن، 13:58

6 مامىرعا ارنالعان ۆاليۋتا باعامى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:16

«چەلسي» فينالعا شىقتى

سپورت • بۇگىن، 10:48

«قىزىل ايماققا» قايتا ورالدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:33

ۆاكتسينالاۋعا سەنىم ارتىپ كەلەدى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:30

ۇقساس جاڭالىقتار