شەكتەۋ شارالارى ۇزارتىلدى
وسىلايشا وڭتۇستىك شاھاردا كارانتين كۇشەيتىلىپ, لوكداۋن 12 ساۋىرگە دەيىن ۇزارتىلدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.تسويدىڭ الماتىعا جۇما كۇنى جۇمىس ساپارىمەن كەلىپ, قالا اكىمىمەن جانە مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ باسشىلارىمەن بىرگە بىرقاتار جيىن وتكىزىپ كەتكەنى دە بەكەر ەمەس. ەندىگى جەردە الماتى بيلىگىنە كوپتەگەن ماسەلەلەردى – تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىنەن باستاپ, مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق, كادرلىق, قارجىلىق جاعدايلاردى دا قاتار شەشۋگە تۋرا كەلەدى.
جۇعۋ جىلدامدىعى جوعارى بريتاندىق, وڭتۇستىك افريكالىق شتامدار سالدارىنان الماتىدا ناۋقاستار سانى بىردەن كوبەيدى. ەگەر ىندەتتى تەز اۋىزدىقتاپ ۇلگەرمەسە, ونىڭ سالدارى اسا قايعىلى بولاتىنىن بۇركەمەلەۋدىڭ قاجەتى جوق. ەگەر الماتى بيلىگىنە قالا تۇرعىندارىنىڭ ءوزى كومەكتەسىپ, جاۋاپكەرشىلىك تانىتىپ, ءجۇرىس-تۇرىستارىن تىيا تۇرماسا, جاعداي باقىلاۋدان شىعىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. ماسەلەن, جاعداي وسىنداي بولىپ جاتقاندا الماتىدا تەك جۇما كۇنى 300 كاسىپكەرلىك نىسان مەن 700 جەكە تۇلعا كارانتين شارالارىن بۇزعانى ءۇشىن ايىپپۇل تولەيتىنى بەلگىلى بولدى. دەمەك, تىعىلىپ قىدىرىپ, توي-تومالاق ۇيىمداستىرىپ جاتقاندار جەتكىلىكتى. سوندىقتان دا مەگاپوليستە مونيتورينگتىك توپتاردىڭ جۇمىسى كۇشەيتىلدى. الايدا الماتىدا جۇقتىرۋ جاعدايلارىنىڭ 42%-ى قوعامدىق ورىندارعا تيەسىلى بولعاندىقتان, مونيتورينگتىك توپتاردىڭ سانى 40-قا جەتتى. مىسالى, 21-26 ناۋرىز ارالىعىندا 98 تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, 300 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنە 230 اەك كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى. ارينە, بۇل – بەل ورتاسىنان توقتاتىلعان تويلار, شىرقى بۇزىلعان شارالار.
جۇماداعى جاڭا شتامدار
بەيسەنبى كۇنى وتكەن بريفينگتە قالانىڭ باس سانيتارى جانداربەك بەكشين الماتىدا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ جاڭا شتامدارى تىركەلۋى ابدەن ىقتيمال ەكەندىگىن مالىمدەگەن بولاتىن. بۇل بولجام دا كوپ كۇتتىرگەن جوق. جۇما, ياعني 26 ناۋرىز كۇنى الماتىدا 450 ادامنىڭ ىندەت جۇقتىرعانى جانە كۆي-ءدىڭ بريتاندىق, وڭتۇستىك افريكالىق تۇرلەرىنە شالدىققانى انىقتالدى.
جالپى بيىلعى 1 قاڭتار مەن 26 ناۋرىز ارالىعىندا الماتىدا كۆي جۇقتىرعان 13 236 جاعداي تىركەلدى. 2020 جىلى جالپى ەسەبى ىندەتتى جۇقتىرعان 18 521 جاعداي تىركەلگەن. جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, ينفەكتسيانىڭ كەنەتتەن ءورشىپ كەتۋى جاڭا شتامداردىڭ قالاعا كىرگەنىنە دە بايلانىستى ەكەن. مۋتاتسيالانعان شتامداردىڭ جۇقپالىلىعى الدىڭعى بازالىق شتاممەن سالىستىرعاندا 70%-عا دەيىن جوعارى. سونىمەن قاتار كۆي سيمپتومسىز فورمالارىن تىركەۋدە 2020 جىلى 39%-دان 2021 جىلى 32%-عا دەيىن تومەندەۋ بايقالادى.
بيىلعى ناۋرىز ايىنىڭ 3 اپتاسىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنان ەڭ كوپ زارداپ شەككەن – 20-39 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار – 38% جانە 40-59 جاستاعى ادامدار – 27%, سونداي-اق 60 جاستان اسقاندار – 20%.
وقۋشىلاردىڭ ىندەت جۇقتىرۋى كوبەيدى
وسى ارادا 25 ناۋرىزدا قالادا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا وڭ پتر-ى بار 341 ناۋقاس انىقتالعانىنا توقتالا كەتۋ كەرەك. بۇل كۇنى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار اراسىندا اۋرۋشاڭدىقتىڭ 3 ەسەگە جانە ونلاين وقىتۋداعى وقۋشىلار اراسىندا 4 ەسەگە وسكەنى ءمالىم بولدى. اتا-انالارعا بالالارىن ساقتاندىرۋدا اسا اباي بولۋ كەرەكتىگى ايتىلىپ جاتتى.
ال 26 ناۋرىزدا قالا اكىمى ب.ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.تسويدىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن القالى جيىندا مەگاپوليستىڭ COVID-19-عا قارسى ءىس-قيمىلىنىڭ جۇيەلى ماسەلەلەرى, سونداي-اق بيىلعى 17 ناۋرىزدا وتكەن كەڭەس بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى قاراستىرىلىپ, ناقتى جوسپار قابىلداندى. ب.ساعىنتاەۆ كۆي پاندەمياسىمەن كۇرەس اياسىندا قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن كۇشەيتۋ شارالارى قابىلدانعانىن اتادى. سونداي-اق شاھار باسشىسى وتكەن جىلى كۆي بار ناۋقاستاردى انىقتاۋ جانە ولاردى اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ بويىنشا الگوريتمنىڭ ازىرلەنىپ ەنگىزىلگەنىن, امسك جانە امبۋلاتوريالىق ەمدەۋدە اسيمپتوماتيكالىق ناۋقاستاردى باقىلاۋ ءۇشىن تەلەمەديتسينا ورتالىعى, ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىنداردىڭ قاجەتتى رەزەرۆى قۇرىلعانىن العا تارتتى. ءدارىحانا جەلىسى مەن كوۆيدتىك گوسپيتالدار ءۇشىن دارىلىك تۇراقتاندىرۋ قورى جۇمىس ىستەيدى.
كادرلىق رەزەرۆ قالىپتاستى
پاندەميامەن كۇرەستىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى شۇعىل كومەكتى قاجەت ەتپەيتىن قالا تۇرعىندارىنا قاشىقتان كەڭەس بەرۋ ارقىلى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قۇرىلعان تەلەمەديتسينا ورتالىعىنىڭ جۇمىسىن ايتۋعا بولادى. بۇگىندە سيمپتومسىز جانە جەڭىل كۆي بەلگىسى بار 2,5 مىڭعا جۋىق ادامعا وپەراتورلار تاۋلىك بويى كەڭەس بەرىپ, قولداۋ كورسەتەدى. پاتسيەنتتەردى امبۋلاتوريالىق باقىلاۋ بويىنشا قالالىق ەمحانالاردىڭ ءموبيلدى بريگادالارىنىڭ جۇمىسى جاقسارتىلىپ, 768 توپ جۇمىلدىرىلدى. كادرلىق رەزەرۆ قالىپتاستى. جۇقپالى اۋرۋلار ستاتسيونارلارىندا 2 مىڭعا جۋىق مەديتسينا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەيدى. رەزەرۆتە 2 758 مەديتسينا قىزمەتكەرى بار.
الماتىدا كلينيكالاردى مەديتسينالىق وتتەگىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جالپىقالالىق باعدارلاماسى قابىلداندى. ماقساتى – قالانىڭ 16 ەمحاناسىن وتتەگىمەن 100%-عا جابدىقتاۋ. 2020 جىلى 6 كلينيكا وتتەگىمەن تولىق جابدىقتالسا, بيىل تاعى 10 كلينيكادا وتتەگى ستانسالارى بولادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الماتىداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىن دامىتۋ جانە COVID-19-عا قارسى كۇرەس مودەلى ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىنە تاراتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. مينيستر سوڭعى جىلى جەدەل جاردەم اۆتوپاركىن 70%-عا جاڭارتۋ مەن سوڭعى 20 جىلدا الماتىنىڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرىندە بولماعان وتتەگى ستانسالارىن قوسۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. سونىمەن قاتار ءساۋىر ايىندا كۆي-عا قارسى ۆاكتسينا دوزالارىنىڭ جاڭا پارتياسى جەتكىزىلەتىنىن حابارلادى.
جيىندا بيىلعى ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى ماسەلەلەر تالقىلاندى. قالا ستاتسيونارلارى مەن ەمحانالارىنداعى پاتسيەنتتەر مەن پەرسونال اعىنىنىڭ قوزعالىسىن ساقتاۋ, حالىققا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ, ينفەكتسيالىق باقىلاۋ تالابىنىڭ ساقتالۋى تۇرعىسىنان بىرقاتار مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىسى تەكسەرىلدى. سونداي-اق قالانىڭ سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتىنىڭ قاتىسۋىمەن جەدەل شتاب وتكىزىلدى.
جالپى رەسپۋبليكالىق كوميسسيا مۇشەلەرى قالادا ەپيدەمياعا قارسى قابىلدانعان شارالاردى ماقۇلدادى. الماتىدا جۇزەگە اسىرىلعان جۇمىس الگوريتمىن, بۇرىن بەكىتىلگەن ايماقتارعا ءبولۋ جوسپارلارىن ىسكە اسىرۋدى جانە ينفەكتسيالىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدى, سونداي-اق ۇيدەگى ستاتسيونارلارداعى ادامدارعا مەديتسينالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن تەلەمەديتسينا ورتالىعىن پايدالانۋ قاجەتتىگىن ەسكەرە وتىرىپ, سوماتيكالىق مەديتسينالىق ۇيىمداردى كوۆيدتىك باعدارعا اۋىستىرۋ سحەماسىن قولدادى. سونىمەن قاتار الداعى ۋاقىتتا اتقارىلار جۇمىستار بويىنشا بىرقاتار تاپسىرمالار بەرىلدى.
الماتى
