ەلىمىزدە وڭىرلەردى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى قولعا الىنعان 2010-2014 جىلدارى باتىس قازاقستان وبلىسىندا جاڭادان 30 جوبا جۇزەگە اسىرىلعان بولاتىن. ء«وڭىر كاسىپكەرلىگىن قولداۋدىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعى» دەپ اتالعان بۇل كەزەڭدە جالپى قۇنى 257,5 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى يگەرىلىپ, 1 813 جۇمىس ورنى قۇرىلعان ەكەن. ال يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ III بەسجىلدىعى اياسىندا جالپى قۇنى 93,9 ملرد تەڭگەلىك 36 جوبا ىسكە قوسىلدى. 1 497 ادام جۇمىس تاپتى. ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن وسىرگەن بۇل وزگەرىستەرگە مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جۇيەلى قولداۋدىڭ دا اسەرى زور. جىل سايىن ءوسىپ-وركەندەپ, قاناتىن كەڭ جايىپ كەلە جاتقان وسىنداي ءوندىرىستىڭ ءبىرى – ورالدىق «كۇبلەي» كاسىپورنى.
«كۇبلەي» جشس تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭسارىسىندە, سوناۋ 1992 جىلدىڭ 2 قاراشاسىندا قۇرىلعان كاسىپورىن. وداق كەزىندە قالىپتاسقان جۇيە كۇيگەن كيىزدەي كەنەۋى كەتىپ جاتقان كەزدە جاڭا ءوندىرىستى اشقان كاسىپكەر تالعات بەرەكەشوۆكە وڭاي تيمەگەنى انىق. ءۇش جىلعى تىنىمسىز ەڭبەكتەن كەيىن 1995 جىلى كاسىپورىن كونسەرۆى-قالبىر ءوندىرىسىن جولعا قويدى. ەتتەن, بالىقتان جانە ەت پەن وسىمدىك ونىمدەرىنەن قالبىردىڭ سان الۋان ءتۇرىن شىعاراتىن «كۇبلەي» بۇگىندە «يسپات كارمەت», «Agrimat export» «Roja», «Sokolow-export», «ۆوحا اگرو سەرۆيس» سىندى الپاۋىت كومپانيالارمەن سەرىكتەس بولىپ, ولاردىڭ قوسالقى بولشەكتەرى مەن شيكىزاتىنان تاماشا تۋىندىلاردى تۇتىنۋشىعا تارتۋ ەتىپ وتىر.
«كۇبلەي» كاسىپورنى جۇزدەن استام ءونىم ءتۇرىن شىعارادى. كاسىپورىندا اۋىسىمىنا 150 مىڭنان استام قالبىر ونىمدەرى شىعادى. ەلىمىزدىڭ بۇكىل ايماعىن ايتپاعاندا, قىرعىزستان, تۇرىكمەنستان, وزبەكستان, تاجىكستان جانە رەسەي جۇرتى «كۇبلەيدىڭ» بۇقتىرىلعان ەتى مەن بالىعىنىڭ ءدامىن تاتىپ, باعاسىن باس بارماعىمەن بەرىپ قويعان. سوڭعى كەزدە دايىن ءونىمدى شىعارۋ ايىنا 2 ملن بانكاعا دەيىن ۇلعايعان ەكەن.
«كۇبلەي» كونسەرۆىلەرىنىڭ ساپاسى جوعارى. كاسىپورىن ءوز وندىرىسىندە ازىق-ت ۇلىك قوسپالارى مەن گمو پايدالانبايدى. ياعني 100 پايىز تابيعي شيكىزات ونىمدەرىن قولدانادى. «كۇبلەيدىڭ» كونۆەيەرىنەن شىعاتىن ونىمدەردىڭ بارلىعى دا قازاقستان مەن كەدەندىك وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرىنە جانە ۇيىم ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەدى. كومپانيادا شيكىزات پەن دايىن ءونىمنىڭ ميكروبيولوگيالىق, ورگانولەپتيكالىق جانە فيزيكا-حيميالىق كورسەتكىشتەرى ساپاسىن باقىلايتىن سەرتيفيكاتتالعان وندىرىستىك زەرتحانا جۇمىس ىستەپ تۇر. الەمدىك دەڭگەيدە تالاپ ەتىلەتىن رك يسو 9001 ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسى, يسو 22000 قاۋىپسىزدىك جۇيەسى سەرتيفيكاتتارى الىنعان.
– ءبىز ءوز كوماندامىزدىڭ العا قويعان ماقساتىنا جەتۋى, ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن بارىنشا جاعداي جاساپ, ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسىنىڭ ۇنەمى جەتىلدىرىلۋىن قاداعالاپ وتىرامىز. جوعارى ساپالى, باسەكەگە قابىلەتتى جانە قاۋىپسىز ونىمدەردى شىعارۋعا ارقاشان مۇددەلىمىز, – دەيدى ت.بەرەكەشەۆ.
بۇل قۇر ايتىلا سالعان ءسوز ەمەس. «كۇبلەي» قول جەتكىزگەن جۇلدەلەر مۇنى دالەلدەپ تۇر: 2011 جىلى كومپانيا «قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» نوميناتسياسىندا «پارىز» سىيلىعىنا يە بولدى. 2013 جىلى «ۇزدىك ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى» نوميناتسياسى بويىنشا «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» كورمەسىندە ءبىرىنشى ورىن الدى. 2012-2014 جىلدارى كومپانيا ءونىمنىڭ ساپاسى سالاسىندا الەۋمەتتىك جاۋاپتى بيزنەسكە, ونىڭ قاۋىپسىزدىگى, سونداي-اق ۇيىمنىڭ ءونىم ساپاسىن باسقارۋدىڭ اسا ءتيىمدى ادىستەرىن ەنگىزۋگە باعىتتالعان جۇمىستارى بويىنشا ايتارلىقتاي ناتيجەگە جەتكەنى ءۇشىن ء«مىنسىز» بەلگىسىنە يە بولدى. 2013 جىلى وتكەن «ساپالى ءونىم» كورمەسىنە قاتىسىپ, 1-ورىنعا قول جەتكىزدى. 2013 جىلى ەلباسىنىڭ «حالىققا ارنالعان ونىمدەر شىعاراتىن ەڭ ۇزدىك ونەركاسىپ» نوميناتسياسىندا «التىن ساپا» سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتاندى. قارجىلىق-ەكونوميكالىق رانجيرلەۋ رەيتينگىسىنىڭ 2015 جىل قورىتىندىسى بويىنشا «كۇبلەي» تاعى دا جوعارعى ساتىعا جايعاسىپ, «التىن بەلگىگە» يە بولدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كاسىپورىندارى اراسىنداعى «سالىق مولشەرى» (وكەد-10.13.0) (وكەد-10) كورسەتكىشى بويىنشا 2017 جىلى 1-ورىنعا شىققانى ءۇشىن العان «التىن مەدالى» تاعى بار.
ارينە, كاسىپورىننىڭ ءتورت اياعىن تەڭ باسىپ كەتۋىنە مەملەكەت تە بارىنشا كومەكتەستى. ەلدەگى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا وڭىردەگى بىرنەشە كاسىپورىن ەڭسەسىن تىكتەپ الدى. «كۇبلەي» 2015 جىلى اۋىسىمىنا 400 باس ءىرى قارا مەن 700 باس قوي-ەشكى سوياتىن تسەحى بار ەت وڭدەۋ كەشەنىن ىسكە قوستى. مۇندا ەت وڭدەۋ تسەحتارى تولىقتاي اۆتوماتتاندىرىلعان, وندا جوعارى ساپالى ەۋروپالىق جابدىقتار ورناتىلعان. ال قازىرگى زامانعى تەحنولوگياعا سايكەس ءتۇرلى تەمپەراتۋرالى رەجىمدەگى 10 توڭازىتقىشتا جىلىنا 3 مىڭ تونناعا دەيىن ەتتى ساقتاۋعا بولادى. ەت زاۋىتىنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – مۇزداتىلعان, جاڭا مۇزداتىلعان جانە جارتىلاي فابريكات ونىمدەر دايىنداۋعا قول جەتتى. بۇل ونىمدەردى بۇگىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى سۋپەرماركەتتەردەن تابۋعا بولادى. سونداي-اق يران, قىتاي, قىرعىزستان, رەسەي, تۇرىكمەنستان سەكىلدى ەلدەر دە تۇتىنۋدا.
2018 جىلى كاسىپورىندا مال قالدىقتارىن قايتا وڭدەۋ تسەحى جۇمىسىن باستادى. ەت ءوندىرۋ كەشەنى بازاسىندا مالعا ارنالعان جەمدىك ۇن وندىرەتىن تاۋلىگىنە 20 توننا قۋاتى بار ءوندىرىس جولعا قويىلدى. ياعني مۇندا جانۋارلار ونىمدەرىنىڭ تاعامدىق ەمەس قالدىقتارىن وڭدەيتىن جانە ەت-سۇيەك ۇنىن وندىرەتىن جاڭا تسەح ىسكە قوسىلدى. بۇل ەت-سۇيەك ۇنى دەگەنىڭىز – برويلەر تاۋىقتاردى تەز وسىرەتىن, ال مەكيەندەردىڭ جۇمىرتقالاعىش قاسيەتىن ارتتىراتىن, جۇمىرتقا قابىعىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتاتىن ناعىز مينەرالدى اقۋىز ەكەن. پروتەين مولشەرى 50%-دان اساتىن مۇنداي ءونىمدى جانە تەحنيكالىق مايدى قازاقستاندىق قۇس فابريكالارى تالاسا-تارماسا الىپ كەتەدى. سونداي-اق زاماناۋي سابىن وندىرىسىندە قولدانىلاتىن جانۋار مايىن الۋ جۇيەسى دە جولعا قويىلعان.
وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا «كۇبلەي» جشس كوپتەن جوسپارلاعان تەرى وڭدەۋ تسەحىن ىسكە قوستى. حرومدالعان بىلعارى – «WET-BLUE» جارتىلاي ءونىمىن وڭدەيتىن تەرى تسەحى يتاليالىق تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن. ونىڭ قۋاتى ءبىر اۋىسىمدا 600 تەرىنى وڭدەۋگە جەتەدى. ال جارتىلاي فابريكاتتى جەرگىلىكتى نارىقتا دا, رەسەي, قىتاي, ەۋروپا ەلدەرىنە دە ەكسپورتتاۋ كوزدەلگەن.
وسىلايشا, «كۇبلەي» كاسىپورنىندا مال ونىمدەرى ەش قالدىق قالماي, تۇگەلدەي وڭدەلەدى. ەت ءوز الدىنا, سۇيەك, ءمۇيىز, تۇياق, ءسىڭىر, شەمىرشەك, ىشەك-قارىن تولىعىمەن اجەتكە جاراتىلادى. ونى ايتاسىز, كاسىپورىندا پايدالانىلعان تەحنيكالىق سۋدىڭ ءوزى مەحانيكالىق, حيميالىق جانە بيولوگيالىق سۇزگى-تازارتقىشتاردان وتكەن سوڭ عانا قالانىڭ كارىز جۇيەسىنە جىبەرىلەدى. ەشنارسەنى ىسىراپ ەتپەيتىن, قورشاعان ورتانىڭ دا قامىن قالت جىبەرمەيتىن «كۇبلەي» كاسىپورنىنىڭ تاجىريبەسى بارشاعا ۇلگى بولسا دەيسىڭ.
باتىس قازاقستان وبلىسى
