قوعامدىق سەنىم – تۇراقتىلىق تەتىگى
قازاقستاندى وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى باسقارعان تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ – تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزىن قالاعان تۇلعا. ول باسقارعان كەزەڭدە ەلدىڭ ىرگەسى بەكىدى, ەگەمەندى ەل رەتىندە الەمگە تانىلدى. تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىك سالتانات قۇردى. مەملەكەتتىڭ دامۋى ءبىر ارناعا ءتۇسىپ, نەگىزگى باعىت-باعدارىن ايقىنداپ الدى. بۇگىندە ەلباسى − قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى جانە Nur Otan پارتياسىنىڭ توراعاسى, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس مۇشەسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2019 جىلدىڭ 19 ناۋرىزى ساعات 19.00-دە رەسپۋبليكالىق تەلەارنالاردىڭ تىكەلەي ەفيرىندە xالىققا ماڭىزدى ۇندەۋ جاريالاپ, قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتى رەتىندە وكىلەتتىگىن توقتاتاتىنىن xابارلاعاننان كەيىن كونستيتۋتسيا تالاپتارىنا سايكەس ونىڭ ورنىنا بيلىككە سول كەزدە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى بولعان قاسىم-جومارت توقاەۆ كەلدى. جاڭا پرەزيدەنت تەك كونستيتۋتسيا بويىنشا ەمەس, 2019 جىلدىڭ 9 ماۋسىمىندا وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا حالىقتىڭ ەڭ كوپ داۋىسىن جيناپ, ايقىن جەڭىسپەن مەملەكەت باسشىسى بولدى.
ۇلىقتاۋ راسىمىندە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى «ەلىمىزدىڭ ءار ازاماتىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋ – مەنىڭ باستى ماقساتىم. ولاردى ساياسي كوزقاراستارى مەن ۇستانىمدارىنا قاراي بولۋگە جول بەرمەيمىن! ءتۇرلى ساياسي جانە قوعام قايراتكەرلەرىنەن كەلىپ تۇسكەن قۇندى ۇسىنىستاردى, باستامالاردى مەن ءوز جۇمىسىمدا مىندەتتى تۇردە ەسكەرەمىن. اشىق جانە ءادىل جۇمىس ىستەيمىز. ءبىز ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى مىندەت – زاڭعا ساي ادال قىزمەت ەتۋ. ءبىزدىڭ ءبىر عانا وتانىمىز بار! تاعدىرىمىز ءبىر! ءبىز حالقىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن ءبارىمىز بىرگە ەڭبەك ەتەمىز!» دەدى.
كەز كەلگەن ەل جاڭا پرەزيدەنتىنە ۇلكەن ۇمىتپەن قارايدى, اياق الىسىن بايقايدى. مەملەكەتتىڭ دامۋى ءۇشىن قانداي شەشىمدەر قابىلدايتىنىن دا ءمۇلت جىبەرمەيدى. جاڭا ەل باسشىسىنىڭ العاشقى قابىلداعان شەشىمدەرى ەلدىڭ ەرەكشە ەسىندە قالاتىنى دا سوندىقتان.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ ءبىرىنشى قابىلداعان شەشىمى ەلباسىنا جانە ەلورداعا بايلانىستى بولدى. 2019 جىلدىڭ 20 ناۋرىزىندا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە ول: «مەنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لاۋازىمىنداعى ءبىرىنشى شەشىمىم – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا جانە «مەملەكەتتىك ناگرادالار تۋرالى» زاڭعا سايكەس تاۋەلسىز قازاقستاندى ورناتۋعا قوسقان تاريحي ۇلەسى, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق دامۋعا, قازاقستان قوعامىن توپتاستىرۋعا سىڭىرگەن اسا زور ەڭبەگى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا ايرىقشا ەرەكشەلىك بەلگىسى – «التىن جۇلدىز» وردەنىن تاپسىرا وتىرىپ, «حالىق قاھارمانى» اتاعىن بەرەمىن», دەدى.
بۇدان كەيىنگىسى − ەلوردانىڭ اتاۋىن نۇر-سۇلتان ەتىپ اۋىستىرۋ بولدى جانە تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ قۇرمەتىنە وراي ەل استاناسىندا مونۋمەنت ورناتۋدى, بارلىق وبلىس ورتالىقتارىنداعى نەگىزگى كوشەلەرگە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اتىن بەرۋدى ۇسىندى.
ال سول جىلدىڭ 23 ناۋرىزىندا پرەزيدەنت استانا اتاۋىن وزگەرتۋگە بايلانىستى كونستيتۋتسياعا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭعا قول قويدى.
ەكى جىل مەرزىم ىشىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ تاۋەلسىز ەلدىڭ ءداستۇرلى جولىن ءارى قاراي دامىتا وتىرىپ, قوعاممەن اشىق بايلانىس ورناتۋ, حالىقتىڭ سۇرانىسىنا دەر كەزىندە ءۇن قاتۋ, الەۋمەتتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, سوت-قۇقىق سالاسىن جەتىلدىرۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءتيىمدى ساياسات ۇستانۋ سەكىلدى باعىتتارعا باسىمدىق بەردى. اسىرەسە, قوعاممەن اشىق ديالوگ جۇرگىزۋگە مۇددەلىلىك تانىتتى. «كەيبىر شەنەۋنىكتەرگە جەتپەي جاتاتىنى قاراپايىمدىلىق, ادامي قارىم-قاتىناستار» دەگەن پرەزيدەنت الەۋمەتتىك جەلىلەردە, باسقا دا قوعامدىق سالادا كوتەرىلىپ جۇرگەن ماسەلەگە جەدەل كوڭىل بولۋگە تىرىستى. بۇقارا مەن بيلىك اراسىنداعى الشاقتىقتى جاقىنداتۋعا ۇمتىلعان مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇردى. بۇل كەڭەستىڭ قۇرامىنا حالىقتىڭ اراسىندا بەدەلى بار, كوزقاراسى مەن پىكىرى قالىپتاسقان, ەلدى تولعاندىرعان ماسەلەلەردى ۇدايى كوتەرىپ جۇرەتىن ازاماتتار كىردى. كوپ ۇزاماي الەۋمەتتى الاڭداتقان تۇيتكىلدى ماسەلەلەر وسى الاڭدا تالقىلانا باستادى جانە زاڭدى تۇرعىدا شەشىمىن تاۋىپ جاتتى. مىسالى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ەكىنشى وتىرىسىندا پرەزيدەنت جۇرتشىلىقتىڭ سۇرانىسىنا وراي كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ كۋالىگىن تسيفرلى فورماتقا اۋىستىرۋ جونىندە ۇسىنىس ايتقان ەدى. وسىلايشا, 2021 جىلدىڭ 13 اقپانىنان باستاپ, جۇرگىزۋشىلەردەن كۋالىك كورسەتۋ تالاپ ەتىلمەيتىن بولدى. بۇل زاڭمەن بەكىتىلدى.
سونداي-اق ەل اراسىندا جەر داۋى – ەڭ كوپ ءسوز بولاتىن ماسەلە. وسى جايت تا كەڭەس الاڭىندا تالقىلانىپ, پرەزيدەنتكە جەتتى. حالىقتىڭ سىن-ەسكەرتپەسىنە قۇلاق اسقان مەملەكەت باسشىسى شەتەلدىكتەرگە جانە شەتەل ازاماتىنىڭ ۇلەسى بار زاڭدى تۇلعالارعا اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن ساتۋعا, جالعا بەرۋگە زاڭمەن تىيىم سالىناتىنىن ايتىپ, وسىعان قاتىستى قاۋەسەتتەرگە ءبىرجولا نۇكتە قويدى.
بۇگىندە ق.توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى حالىقتىڭ وي-پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا رەفورمالار ۇسىناتىن ماڭىزدى الاڭعا اينالدى. قۇرىلعان 1,5 جىل ىشىندە ونىڭ ۇسىنىسىمەن 13 زاڭ قابىلدانسا, تاعى 9 زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر.
ەلدەگى ەڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى تالقىلايتىن قۇرىلىم – قوعامنىڭ ايناسى ىسپەتتى. اتالعان كەڭەس حالىقتىڭ سۇرانىسىنا ساي ۇسىنىستار ەنگىزسە, بيلىك سوعان لايىق ناقتى شەشىمدەر قابىلدايدى. وسىلايشا, ەلدىڭ دامۋى ءۇشىن ماڭىزدى رەفورمالار جۇزەگە اسا باستادى. ء«بىز رەفورمالاردى ەشكىمگە جالتاقتاماي, ۇدايى ىسكە اسىراتىن بولامىز. باستى ماقسات – ەلىمىزدىڭ كۇش-قۋاتىن, ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلداۋ. بۇعان ەشكىمنىڭ كۇمانى بولماۋى ءتيىس» دەيدى پرەزيدەنتتىڭ ءوزى.
حالىق پەن بيلىك اراسىنداعى كوپىرگە اينالعان ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى ەندىگى كەزەكتە ونلاين پەتيتسيانى زاڭداستىرۋ, اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن قاراستىرۋ جانە باق تۋرالى جاڭا زاڭ جوباسىن ازىرلەۋگە اتسالىسپاق.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» دەپ اتالاتىن العاشقى جولداۋى دا قوعاممەن اشىق بايلانىس جاساۋعا نەگىزدەلگەن. «ازاماتتاردىڭ بارلىق سىندارلى ءوتىنىش-تىلەگىن جەدەل ءارى ءتيىمدى قاراستىراتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت. بيلىك پەن قوعام اراسىندا تۇراقتى ديالوگ ورناتۋ ارقىلى عانا قازىرگى گەوساياسي احۋالعا بەيىمدەلگەن ۇيلەسىمدى مەملەكەت قالىپتاستىرۋعا بولادى», دەيدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
الەۋمەتتىك احۋال – باستى باعدار
مەملەكەت دەگەنىمىز – حالىق. حالىق ءال-اۋقاتتى بولعاندا عانا مەملەكەت قۋاتتى بولادى. بيلىكتىڭ باعىت-باعدارى مەن پارمەندى ءىس-شارالارى الدىمەن ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتۋعا باعىتتالۋى كەرەك. وسى تۇرعىدان العاندا پرەزيدەنت ەل كوڭىلىن كونشىتەر ءبىرشاما ىستەردى اتقاردى دەپ ويلايمىز.
راس, قاسىم-جومارت توقاەۆ بيلىككە كەلگەن العاشقى جىل وڭاي بولعان جوق. ارىستاعى اپات, قوردايداعى قاقتىعىس, ءارتۇرلى الەۋمەتتىك نارازىلىقتار, تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋى, الەمدىك پاندەميا, تاعى باسقا دا ماسەلە ەلدى قاجىتىپ جىبەردى. ەل باسىنا تۋعان وسى اۋىر كەزەڭ حالىقتىڭ بىرلىگىن نىعايتىپ قانا قويماي, جاڭا پرەزيدەنتتىڭ تۇلعاسىن, ءبىتىم-بولمىسىن ايشىقتاي ءتۇستى.
2019 جىلدىڭ جازىندا ارىس قالاسىندا جارىلىس بولدى. سونىڭ سالدارىنان بۇكىل قالا زارداپ شەكتى. قالاداعى 7,7 مىڭنان استام ۇيگە زاقىم كەلىپ, 49 باسپانا جەرمەن جەكسەن بولعان. اپاتتىڭ سالدارىن جويۋعا قازاقستاندىقتار جۇدىرىقتاي جۇمىلدى. پرەزيدەنت تە قيىن-قىستاۋ شاقتا حالىقتىڭ جانىنان تابىلىپ, ەلگە باسۋ ايتتى. جارىلىس زالالىن جويىپ, قيراعان ۇيلەردى تەزىرەك قالپىنا كەلتىرۋگە پارمەن بەردى. بۇل وقيعا قازاقستاندىقتاردىڭ ەل پرەزيدەنتىنە دەگەن سەنىمىن نىعايتا ءتۇستى.
2020 جىلدىڭ اقپانىندا بولعان قوردايداعى قاقتىعىستا دا پرەزيدەنت جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن بەتپە-بەت كەزدەسىپ, جاعدايدىڭ تۇراقتالۋىنا ىقپال ەتتى.
ەل تاريحىنداعى ەكىنشى پرەزيدەنت ەكى جىلدا الەۋمەتتىك قولداۋلارعا دا ەرەكشە نازار اۋداردى. اسىرەسە, ق.توقاەۆتىڭ نەسيەسىن تولەي الماي جۇرگەن ءال-اۋقاتى تومەن جانە كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ قارىزىن كەشىرۋ تۋرالى جارلىعى جۇرتشىلىقتى جادىراتقان باستاما بولدى. تۇرمىسى تومەن وتباسىلارعا ءسال دە بولسا كومەك بولسىن دەگەن نيەتتەن تۋعان قولداۋدىڭ ارقاسىندا 500 مىڭ ادامنىڭ نەسيەسى جابىلدى. بەرەشەكتى جابۋ ءۇشىن ولاردىڭ ارقايسىسىنا 300 مىڭنان باستاپ, 3 ملن تەڭگەگە دەيىنگى قاراجات مەملەكەت ەسەبىنەن تولەندى. بانكتە قارىزى بار باسقا دا قازاقستاندىقتاردىڭ ايىپپۇلدارى مەن ءوسىمپۇلدارى ەسەپتەن شىعارىلدى. ولاردىڭ سانى 5 ملن-عا جۋىقتاعان ەدى. ۇكىمەت 629 مىڭ نەسيە الۋشىنىڭ ءوسىمپ ۇلىن وتەۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 105 ملرد تەڭگە ءبولدى. وسىدان كەيىن پرەزيدەنت جارلىعىنا سايكەس, كۇنكورىس دەڭگەيى 27 مىڭ تەڭگەگە جەتپەيتىن ادامدارعا نەسيە بەرۋگە تىيىم سالىندى. بۇل دا تۇرمىسى تومەن وتباسىلار بەي-بەرەكەت قارىزعا ۇرىنباۋى ءۇشىن جاسالعان قادام بولاتىن.
سونىمەن قاتار داعدارىستى كەزەڭگە قاراماستان ەلدەگى الەۋمەتتىك ساناتتاعى ازاماتتارعا بەرىلەتىن جاردەماقىلار, الەۋمەتتىك تولەمدەر, بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ جالعاسىن تاپتى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن كوپ بالالى وتباسىلارعا بەرىلەتىن اقشالاي كومەك كولەمى ءتورت ەسەگە ارتتى. بيۋدجەت سالاسىنىڭ تومەن جالاقى الاتىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى دا ءوستى. مۇنداي يگى شارامەن ميلليوننان استام ادام قامتىلدى. سونىڭ ىشىندە مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەردىڭ جالاقىسى دا كوبەيدى. بۇيىرسا, ەكى جىلدان كەيىن پەداگوگتەردىڭ جالاقىسى 330 مىڭ تەڭگەدەن اسادى. ال مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ ايلىعى 2,5 ەسەگە ءوسىپ, 561 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتپەك.
ازاماتتاردى ءبىرىنشى كەزەكتە باسپانا تولعاندىراتىنى انىق. بۇل ماسەلە دە نازاردان تىس قالعان جوق. بىلتىر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ قارقىنى 11,2%-عا وسكەن. بىراق پايدالانۋعا بەرىلگەن دايىن ۇيلەردىڭ 40%-ى تەك نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىندا سالىنعانىنا كوڭىل اۋدارعان پرەزيدەنت اۋىلدىق مەكەندەردە دە باسپانا سالۋ قولعا الىناتىنىن جەتكىزدى. ەگەر وڭىرلەردە باسپانا كوپتەپ سالىنسا, وعان جاستاردى, قاجەتتى مامانداردى تارتۋعا بولاتىنى ءسوزسىز. جاستار دەمەكشى, مەملەكەت باسشىسى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاستارعا, جاس كادرلارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر كورىنىسى − قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى جاستار كادر رەزەرۆى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. ناتيجەسىندە, ەل ىسىنە ارالاساتىن ەلزەزەك, زەرەك, ىسكەر ازاماتتار ىرىكتەلىپ, پرەزيدەنتتىك جاستار كادر رەزەرۆى جاساقتالدى. بيىل سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قۇرامىنا دا ايەلدەر مەن جاستار ءۇشىن 30%-دىق كۆوتا ەنگىزىلگەنى بەلگىلى.
بۇل باستامانىڭ ءبارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ازاماتتىق قوعامدى نىعايتۋ, ادىلەتتى الەۋمەتتىك ساياسات قۇرۋ جولىنداعى ىزگى قادامدارى ەكەنى ايقىن.
ەلدىڭ دامۋىنا پاندەميا دا كەدەرگى ەمەس
پرەزيدەنتتىڭ بيلىككە كەلگەنىنە ءبىر جىل تولار قارساڭىندا الەمدى ابىگەرگە سالعان ىندەت قازاقستانعا كەلىپ جەتتى. ونىڭ ۇستىنە دوللار باعامى دا بۇرىن-سوڭدى بولماعان شارىقتاۋ شەگىنە جەتىپ, ءبىر دوللار 447 تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلدى. ءسويتىپ اينالاسى ءبىر-اق ايدىڭ ىشىندە ۇلتتىق ۆاليۋتامىز بىردەن 60 تەڭگەگە قۇلدىراپ كەتتى.
پاندەميامەن قاباتتاسا تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋى, كوروناۆيرۋستىڭ ءورشۋى, ەكونوميكانىڭ شاتقاياقتاۋى قازاقستاندىقتاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە تەرىس اسەرىن تيگىزدى. وسىناۋ كۇردەلى كەزەڭدە الدىمەن ازاماتتاردىڭ اماندىعىن ويلاعان مەملەكەت باسشىسى ەلدە توتەنشە جاعداي جاريالادى. ەكى ۇلكەن قالانى كارانتينگە جاپتى. كوروناۆيرۋستى ورشىتپەۋ ماقساتىندا قاتاڭ شارالاردى قولعا الدى. ىندەتتىڭ الدىن الۋعا بايلانىستى جۇمىستار جۇرگىزەتىن ارنايى كوميسسيا قۇردى. قوعامدىق ءتارتىپ تە قاداعالاۋعا الىندى.
قالىپتى تىرشىلىگىنەن قاعىلىپ, ءارى-ءسارى كۇي كەشكەن حالىقتى سابىرعا شاقىرعان پرەزيدەنت الەۋمەتتىڭ جاعدايى ءاردايىم نازاردا بولاتىنىن جەتكىزدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەل قىسىلتاياڭ شاقتان قىسىلماي شىعۋى ءۇشىن توتەنشە جاعداي جانە كارانتيندىك شەكتەۋلەر كەزەڭىندە قوسىمشا قولداۋ شارالارى مەن ەكونوميكالىق ءوسىمدى قالپىنا كەلتىرەتىن كەشەندى جوسپار لەگى قابىلداندى. ايتالىق, وتاندىق كاسىپكەرلەردى قولداپ, جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن 300 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە سالىق جانە نەسيە جەڭىلدىكتەرى جاسالدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە سۋبسيديا بەرۋ باعدارلاماسى قابىلداندى. وعان ەكونوميكانىڭ 29 سەكتورى قامتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەرگە دە قولداۋ كورسەتىلىپ, بيۋدجەتتەن 70 ملرد تەڭگە ءبولىندى.تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتار مەن ازىق-ت ۇلىكتى تەگىن الاتىن ازاماتتاردىڭ قاتارى بەلگىلەندى. مۇنداي كومەكتى مۇگەدەكتەر جانە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن 800 مىڭنان استام ادام الدى.
كارانتين كەزىندە تابىسىنان ايىرىلعان ازاماتتارعا ەڭ تومەنگى ايلىق مولشەرىندە 42 500 تەڭگە بەرىلدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, توتەنشە جاعداي جاريالانعان 16 ناۋرىز بەن 11 مامىر ارالىعىندا جانە كارانتيندىك شەكتەۋ شارالارى ەنگىزىلگەن 2020 جىلدىڭ 5 شىلدەسى مەن 17 تامىز ارالىعىندا بۇل جاردەماقىنى 4,6 ملن ادام العان, وعان جۇمسالعان قاراجاتتىڭ كولەمى – 476,1 ملرد تەڭگە.
جالپى بىلتىر داعدارىسقا قارسى شارالارعا بارلىعى 6,3 ترلن تەڭگە بولىنگەن. McKinsey & Company مالىمەتىنە سۇيەنسەك, تۇراقتىلىق دەڭگەيى بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكامىز 56 ەلدىڭ ىشىندە 7-ءىنشى ورىندى يەلەنگەن. ينفلياتسيا 7,5 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالىپ قالدى. بۇل – پاندەميانىڭ سالقىنىن سەزدىرمەۋ ءۇشىن قولعا الىنعان شارالاردىڭ ناتيجەسى.
البەتتە, دۇنيە جۇزىنە زارداپ اكەلگەن ىندەت قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىن دا باياۋلاتتى. ەندىگى ماقسات – ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتىپ, زارداپ شەككەن سالالاردى رەتكە كەلتىرۋ. وسىعان بايلانىستى ەل پرەزيدەنتكە ۇلكەن ءۇمىت ارتادى, سالماقتى شەشىمدەر قابىلدايتىنىنا سەنەدى.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ پرەزيدەنت رەتىندەگى ەكى جىلدىق قىزمەتىنە باعا بەرۋ ەرتە. دەگەنمەن دە وسى مەرزىم ىشىندە ول ءوزىن ادەپتى, پاراساتتى تۇلعا رەتىندە تانىتتى. باق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى حالىقتىڭ پىكىرىنە دە قۇلاق قويىپ, نازارعا الا جۇرەتىنى اڭعارىلادى. ويتكەنى ەل اراسىندا تارتىسقا تۇسكەن داۋلى, تولعاقتى ماسەلەلەرگە ءۇن قوسىپ, ەل تالابىن ەسكەرىپ, ناقتى شەشىم قابىلدايتىنى تالاي بايقالعان. ەلىمىزدەگى وزەكتى ماسەلەلەرگە, قوعامدا بولىپ جاتقان ءتۇرلى وقيعالارعا قاتىستى ۇنەمى Twitter-دە پىكىر جاريالاپ وتىراتىنىن دا ەل جاقسى بىلەدى.
ەندەشە, «مەن حالىققا بەرگەن ۋادەلەرىمدى مىندەتتى تۇردە ورىندايمىن» دەگەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ الداعى ۋاقىتتا دا مەملەكەتتى جارقىن جەتىستىكتەرگە جەتەلەپ, جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە سەنەمىز.
