«جاقىندا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىندەگى ارىپتەستەرىمىزبەن كەزدەسىپ, كادرلاردى دايارلاۋ جانە تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرىن باعدات مۋسينمەن بىرگە تالقىلادىق.
نەگىزگى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – IT-مامانداردى دايارلاۋ ماسەلەسى بولدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى 80-نەن استام جوعارى وقۋ ورنىندا IT باعىتىنداعى مامانداردى دايىنداۋ بويىنشا ليتسەنزياسى بار.
دەگەنمەن, ولاردىڭ بارلىعى بىردەي نارىقتاعى سۇرانىس پەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندىرا بەرمەيدى.
وسى رەتتە ۋنيۆەرسيتەتتەر سالا ماماندارىمەن جانە جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرىگىپ كادرلاردى دايىنداۋ باعىتىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى كەرەك.
ءبىز ارىپتەستەرىمىزگە بىرلەسە وتىرىپ اتقارۋعا بولاتىن جۇمىستىڭ بىرنەشە باعىتىن ۇسىندىق:
1. ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ وقۋ باعدارلامالارى ساپالى بولۋى ءۇشىن ولارعا كاسىبي ستاندارتتار قاجەت. ولاردى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وزدەرى دايىندايدى.
ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى سول ستاندارتتاردىڭ نەگىزىندە جاسالۋى كەرەك. تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى ارىپتەستەرىمىز وسى باعىتتاعى جۇمىسقا ارالاسىپ, ءبىزدى كاسىبي ستاندارتتارمەن قامتاماسىز ەتەدى دەپ كەلىستىك.
2. بۇگىنگى تاڭدا جوعارى وقۋ ورىندارىندا IT باعىتىنداعى مامانداردى دايارلاۋ بويىنشا پايدالانىلىپ جاتقان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا تالداۋ جاساپ, جوو-لارعا ءتيىستى ۇسىنىستار بەرۋ قاجەت.
وسى ماقساتتا بارلىق باعدارلامالاردى ارىپتەستەرىمىزگە ۇسىنۋعا دايىنبىز. بەرىلگەن ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستاردى جوعارى وقۋ ورىندارى مىندەتتى تۇردە ەسكەرەتىن بولادى. ءتىپتى بۇل ەسكەرتۋلەر پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋعا, ءتىپتى قاجەت بولعان جاعدايدا ليتسەنزيادان ايىرۋ بويىنشا شەشىم قابىلداۋعا نەگىز بولۋى مۇمكىن.
بۇل ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ساپاسىن ءىس جۇزىندە جاقسارتۋعا كومەكتەسەتىن ءتيىمدى ءتاسىل بولماق. ءبىز قۇرعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ءتىزىلىمى وسى يدەيانى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
3. ارىپتەستەرىمە IT باعىتتاعى تۇلەكتەردى سەرتيفيكاتتاۋ جۇمىسىنا اتسالىسۋلارى بويىنشا ۇسىنىس جاسادىم.
قازىرگى تاڭدا جاي عانا ديپلومنىڭ بولۋى جەتكىلىكسىز, ەندىگى كەزەكتە بىلىكتىلىك ساناتى جانە مامانداردى سەرتيفيكاتتاۋ – جۇمىسقا قابىلداۋدىڭ ماڭىزدى شارتى بولۋى كەرەك.
ءبىزدىڭ باستامامىز بويىنشا زاڭناماعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى جانە وسى يدەيانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تولىق مۇمكىندىك بار. ءبىز «ديپلوم جۇمىسقا ورنالاسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى» دەگەن ۇعىمنان الىستاۋىمىز كەرەك. كەرىسىنشە سەرتيفيكاتتاۋ ورتالىقتارىندا بەرىلگەن بىلىكتىلىك ساناتىنىڭ بولۋى الدەقايدا كوبىرەك مۇمكىندىك بەرەتىنىن تۇسىنگەن ءجون.
4. ءبىز ءۇشىن جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردە IT باعىتى بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەردى نارىقتا ۇلكەن جۇمىس تاجىريبەسى بار ءوز ءىسىنىڭ ماماندارى وقىتقانى ماڭىزدى.
سوندىقتان بىلىكتىلىك تالاپتارىنان وسى باعىتتاعى وقىتۋشىلارعا قاتىستى ەكى تالاپتى الىپ تاستادىق دەۋگە بولادى: IT باعىتى بويىنشا ءبىلىم بەرەتىن وقىتۋشىنىڭ عىلىمي دارەجەسى بولۋى شارت ەمەس جانە ول جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ شتاتتاعى قىزمەتكەرى بولۋى دا مىندەتتى ەمەس. بۇل نارىقتاعى بىلىكتى IT-مامانداردى ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىنە بەلسەندى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
5. تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – IT-مەكتەپتەردى دامىتۋ بولىپ تابىلادى.
بۇل تۇرعىدا ەكى باعىت بار.
ءبىرىنشىسى – IT سالاسىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن مەكتەپتەر. ءبىز وڭىرلەردە وسىنداي 25-تەن استام ليتسەي اشتىق.
ەكىنشىسى – بەيرەسمي ءبىلىم بەرۋ جانە Alem, Qwant, «شاگ» اكادەمياسى سياقتى مەكتەپتەردى بەلسەندى دامىتقىمىز كەلەدى. ءبىزدىڭ باستامامىزبەن مۇنداي مەكتەپتەردى ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدا قولداۋ ءۇشىن زاڭناماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. بۇل تۇزەتۋلەر مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋعا جانە وسىنداي مەكتەپتەردى قولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلىمىزدە مۇنداي مەكتەپتەر كوپ بولۋى كەرەك.
6. سونداي-اق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا بولاشاق مامانداردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلەدى. بۇل تالاپتاردى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەن ءتيىستى قاۋىمداستىقتار ازىرلەيدى, ال ءبىز ولاردى قابىلداۋعا دايىنبىز.
7. تسيفرلاندىرۋ – ۇيرەنشىكتى جۇمىس فورماتىن تەز وزگەرتەتىنى انىق.
ماسەلەن, وسىدان ەكى جىل بۇرىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى قۇرىلعان بولاتىن.
نەگىزگى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى – IT-مامانداردى دايارلاۋ ماسەلەسى بولدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى 80-نەن استام جوعارى وقۋ ورنىندا IT باعىتىنداعى مامانداردى دايىنداۋ بويىنشا ليتسەنزياسى بار.
دەگەنمەن, ولاردىڭ بارلىعى بىردەي نارىقتاعى سۇرانىس پەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندىرا بەرمەيدى.
وسى رەتتە ۋنيۆەرسيتەتتەر سالا ماماندارىمەن جانە جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرىگىپ كادرلاردى دايىنداۋ باعىتىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى كەرەك.
ءبىز ارىپتەستەرىمىزگە بىرلەسە وتىرىپ اتقارۋعا بولاتىن جۇمىستىڭ بىرنەشە باعىتىن ۇسىندىق:
1. ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ وقۋ باعدارلامالارى ساپالى بولۋى ءۇشىن ولارعا كاسىبي ستاندارتتار قاجەت. ولاردى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وزدەرى دايىندايدى.
ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى سول ستاندارتتاردىڭ نەگىزىندە جاسالۋى كەرەك. تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى ارىپتەستەرىمىز وسى باعىتتاعى جۇمىسقا ارالاسىپ, ءبىزدى كاسىبي ستاندارتتارمەن قامتاماسىز ەتەدى دەپ كەلىستىك.
2. بۇگىنگى تاڭدا جوعارى وقۋ ورىندارىندا IT باعىتىنداعى مامانداردى دايارلاۋ بويىنشا پايدالانىلىپ جاتقان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا تالداۋ جاساپ, جوو-لارعا ءتيىستى ۇسىنىستار بەرۋ قاجەت.
وسى ماقساتتا بارلىق باعدارلامالاردى ارىپتەستەرىمىزگە ۇسىنۋعا دايىنبىز. بەرىلگەن ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستاردى جوعارى وقۋ ورىندارى مىندەتتى تۇردە ەسكەرەتىن بولادى. ءتىپتى بۇل ەسكەرتۋلەر پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋعا, ءتىپتى قاجەت بولعان جاعدايدا ليتسەنزيادان ايىرۋ بويىنشا شەشىم قابىلداۋعا نەگىز بولۋى مۇمكىن.
بۇل ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ساپاسىن ءىس جۇزىندە جاقسارتۋعا كومەكتەسەتىن ءتيىمدى ءتاسىل بولماق. ءبىز قۇرعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ءتىزىلىمى وسى يدەيانى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
3. ارىپتەستەرىمە IT باعىتتاعى تۇلەكتەردى سەرتيفيكاتتاۋ جۇمىسىنا اتسالىسۋلارى بويىنشا ۇسىنىس جاسادىم.
قازىرگى تاڭدا جاي عانا ديپلومنىڭ بولۋى جەتكىلىكسىز, ەندىگى كەزەكتە بىلىكتىلىك ساناتى جانە مامانداردى سەرتيفيكاتتاۋ – جۇمىسقا قابىلداۋدىڭ ماڭىزدى شارتى بولۋى كەرەك.
ءبىزدىڭ باستامامىز بويىنشا زاڭناماعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى جانە وسى يدەيانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تولىق مۇمكىندىك بار. ءبىز «ديپلوم جۇمىسقا ورنالاسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى» دەگەن ۇعىمنان الىستاۋىمىز كەرەك. كەرىسىنشە سەرتيفيكاتتاۋ ورتالىقتارىندا بەرىلگەن بىلىكتىلىك ساناتىنىڭ بولۋى الدەقايدا كوبىرەك مۇمكىندىك بەرەتىنىن تۇسىنگەن ءجون.
4. ءبىز ءۇشىن جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردە IT باعىتى بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەردى نارىقتا ۇلكەن جۇمىس تاجىريبەسى بار ءوز ءىسىنىڭ ماماندارى وقىتقانى ماڭىزدى.
سوندىقتان بىلىكتىلىك تالاپتارىنان وسى باعىتتاعى وقىتۋشىلارعا قاتىستى ەكى تالاپتى الىپ تاستادىق دەۋگە بولادى: IT باعىتى بويىنشا ءبىلىم بەرەتىن وقىتۋشىنىڭ عىلىمي دارەجەسى بولۋى شارت ەمەس جانە ول جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ شتاتتاعى قىزمەتكەرى بولۋى دا مىندەتتى ەمەس. بۇل نارىقتاعى بىلىكتى IT-مامانداردى ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىنە بەلسەندى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
5. تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – IT-مەكتەپتەردى دامىتۋ بولىپ تابىلادى.
بۇل تۇرعىدا ەكى باعىت بار.
ءبىرىنشىسى – IT سالاسىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن مەكتەپتەر. ءبىز وڭىرلەردە وسىنداي 25-تەن استام ليتسەي اشتىق.
ەكىنشىسى – بەيرەسمي ءبىلىم بەرۋ جانە Alem, Qwant, «شاگ» اكادەمياسى سياقتى مەكتەپتەردى بەلسەندى دامىتقىمىز كەلەدى. ءبىزدىڭ باستامامىزبەن مۇنداي مەكتەپتەردى ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدا قولداۋ ءۇشىن زاڭناماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. بۇل تۇزەتۋلەر مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋعا جانە وسىنداي مەكتەپتەردى قولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلىمىزدە مۇنداي مەكتەپتەر كوپ بولۋى كەرەك.
6. سونداي-اق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى بويىنشا بولاشاق مامانداردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلەدى. بۇل تالاپتاردى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەن ءتيىستى قاۋىمداستىقتار ازىرلەيدى, ال ءبىز ولاردى قابىلداۋعا دايىنبىز.
7. تسيفرلاندىرۋ – ۇيرەنشىكتى جۇمىس فورماتىن تەز وزگەرتەتىنى انىق.
ماسەلەن, وسىدان ەكى جىل بۇرىن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى قۇرىلعان بولاتىن.
ورتالىق قۇرىلعالى بارلىق انىقتامانى, جاتاقحانا قۇجاتتارىن جانە تاعى باسقا قۇجاتتاردى ستۋدەنتتەر دەكاناتتاردى ارالاماي-اق, ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا سول ورتالىقتان الىپ, كەرەك كەزدە تاپسىراتىن. ەندىگى كەزەكتە بۇل قىزمەتتىڭ بارلىعى ءموبيلدى قۇرىلعىلار ارقىلى كورسەتىلۋى كەرەك. ستۋدەنتتەر ءۇشىن ەشقايدا بارماي-اق, قاجەت قىزمەتتى ءوز سمارتفونى ارقىلى الۋ مۇمكىندىگى بولۋى ءتيىس.
مينيسترلىك تاراپىنان بارلىق ءراسىمدى تسيفرلاندىرۋ جانە ولاردىڭ سانىن قىسقارتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىز ستۋدەنتتەردىڭ, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ قاعاز سىناق كىتاپشالارىن الىپ تاستادىق. ءبىلىم الۋشىلاردىڭ وقۋداعى جەتىستىكتەرىنە قاتىستى دەرەك تەك ەلەكتروندىق فورماتتا عانا جۇرگىزىلەدى. جوعارى وقۋ ورىندارى وزىندىك ۇلگىدەگى تسيفرلىق ديپلومداردى بەرە باستادى. تاريحي دەرەكتەردى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, جۇمىس بەرۋشىلەر كەز كەلگەن ۋاقىتتا ديپلومدى وڭاي تەكسەرە الادى.
كەز كەلگەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا قۇجاتتاردى قابىلداۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندىق فورماتتا الۋ, بۇلتتى بۋحگالتەريانى ەنگىزۋ — بۇل دا ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ باسىم باعىتتارى.
8. بىرىڭعاي ينتەگراتسيالانعان ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى ازىرلەنىپ جاتىر.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىندەگى ارىپتەستەرىمىزبەن ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا بىرلەسكەن جوسپاردى ىسكە اسىرۋعا كەلىستىك.
پلاتفورمالار بالالار ءۇشىن گەيميفيكاتسيا جانە ينتەراكتيۆتىلىك ارقىلى ىڭعايلى وقۋ ءۇردىسىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت. ءبىلىم الۋدىڭ بارلىق ساتىسىندا تسيفرلىق سۇيەمەلدەۋ قاجەت.
بۇل رەتتە اتقارىلاتىن جۇمىس كوپ. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان پاندەميادان كەيىنگە كەزەڭدە ونلاين ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن قاجەت بولىپ تابىلاتىن يدەيالارمەن بولىستىك.
ءبىز ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋدى جانە تسيفرلاندىرۋدى جەتىلدىرۋ بويىنشا جاڭا ۇسىنىستار مەن يدەيالاردى قابىلداۋعا دايىنبىز. مەنىڭ ويىمشا, ارىپتەستەرىمىز مينيسترلىك تاراپىنان تسيفروۆيزاتسيا مەن كادرلاردى دايارلاۋعا قاتىستى اتقارىلعان جۇمىستارمەن تولىققاندى تانىسا الدى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەن تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ بۇل مالەلەلەرگە قاتىستى ماقسات-مىندەتتەرى ورتاق. سوندىقتان ءتيىمدى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇمىستى بىرىگىپ اتقارۋ قاجەت», دەپ جازدى مينيستر اسحات ايماعامبەتوۆ.
مينيسترلىك تاراپىنان بارلىق ءراسىمدى تسيفرلاندىرۋ جانە ولاردىڭ سانىن قىسقارتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءبىز ستۋدەنتتەردىڭ, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ قاعاز سىناق كىتاپشالارىن الىپ تاستادىق. ءبىلىم الۋشىلاردىڭ وقۋداعى جەتىستىكتەرىنە قاتىستى دەرەك تەك ەلەكتروندىق فورماتتا عانا جۇرگىزىلەدى. جوعارى وقۋ ورىندارى وزىندىك ۇلگىدەگى تسيفرلىق ديپلومداردى بەرە باستادى. تاريحي دەرەكتەردى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ, جۇمىس بەرۋشىلەر كەز كەلگەن ۋاقىتتا ديپلومدى وڭاي تەكسەرە الادى.
كەز كەلگەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا قۇجاتتاردى قابىلداۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندىق فورماتتا الۋ, بۇلتتى بۋحگالتەريانى ەنگىزۋ — بۇل دا ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ باسىم باعىتتارى.
8. بىرىڭعاي ينتەگراتسيالانعان ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى ازىرلەنىپ جاتىر.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىندەگى ارىپتەستەرىمىزبەن ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا بىرلەسكەن جوسپاردى ىسكە اسىرۋعا كەلىستىك.
پلاتفورمالار بالالار ءۇشىن گەيميفيكاتسيا جانە ينتەراكتيۆتىلىك ارقىلى ىڭعايلى وقۋ ءۇردىسىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت. ءبىلىم الۋدىڭ بارلىق ساتىسىندا تسيفرلىق سۇيەمەلدەۋ قاجەت.
بۇل رەتتە اتقارىلاتىن جۇمىس كوپ. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان پاندەميادان كەيىنگە كەزەڭدە ونلاين ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن قاجەت بولىپ تابىلاتىن يدەيالارمەن بولىستىك.
ءبىز ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋدى جانە تسيفرلاندىرۋدى جەتىلدىرۋ بويىنشا جاڭا ۇسىنىستار مەن يدەيالاردى قابىلداۋعا دايىنبىز. مەنىڭ ويىمشا, ارىپتەستەرىمىز مينيسترلىك تاراپىنان تسيفروۆيزاتسيا مەن كادرلاردى دايارلاۋعا قاتىستى اتقارىلعان جۇمىستارمەن تولىققاندى تانىسا الدى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەن تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ بۇل مالەلەلەرگە قاتىستى ماقسات-مىندەتتەرى ورتاق. سوندىقتان ءتيىمدى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇمىستى بىرىگىپ اتقارۋ قاجەت», دەپ جازدى مينيستر اسحات ايماعامبەتوۆ.
