ەكونوميكا • 08 ناۋرىز، 2021

ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىق قايتسە داميدى؟

61 رەت كورسەتىلدى

تءوس قالتاسىنان اقشا سۋىرىپ ساۋدالاسار ادامداردىڭ سيرەپ بارا جاتقانىن بايقاپ ءجۇرمىز. بۇل قوعام ءۇشىن جاعىمسىز دا ءۇردىس ەمەس. وتە وڭتايلى. ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ قارىشتاپ دامي تۇسكەنىن ءتۇرلى زەرتتەۋلەردەن دە اڭعارامىز. قازاقستاننىڭ ونلاين ساۋدا-ساتتىققا بەيىمى قالاي؟ 2021-دە ءبىزدى قانداي ترەندتەر كۇتىپ تۇر؟ E-commerce-ءنىڭ العا باسۋىنا نەندەي فاكتورلار كەدەرگى كەلتىرەدى؟

PwC Kazakhstan كومپانياسى تسيفرلى قازاقستان قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسىپ ەكى جىل بويى ارنايى زەرتتەۋ جاساعان. زەرتتەۋگە ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعىن دامىتىپ وتىرعان الەۋەتتى ويىنشىلار قاتىسقان.

ءبىر جىل بۇرىن عانا ەلەكتروندى كوممەرتسيا كوپ ادامدار ءۇشىن ەكىنشى كەزەكتەگى ساتىلىم كانالى بولىپ سانالاتىن. قاتاڭ شەكتەۋ مەن لوكداۋنعا تولى 12 ايدان سوڭ بولشەك ساۋداداعى ويىنشىلار باسىمدىقتارىن وزگەرتتى. تۇتىنۋشىلاردىڭ ونلاينعا كەتۋى ينتەرنەت-الاڭداردىڭ كۇرت دامۋىنا ىقپال ەتتى. ونلاين ساتىلىمنىڭ ەڭ شارىقتاعان ءساتى 2020 جىلدىڭ III توقسانىنا سايكەس كەلەدى، – دەيدى زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى ناتاليا ليم.

2020 جىلى بولشەك ەلەكتروندى ساۋدا نارىعى كولەمى 82 پايىزعا وسكەن (2019-بەن سالىستىرعاندا). ياعني، 327-دەن 596 ملرد تەڭگەگە. اسىرەسە، ءۇشىنشى توقساندا بەلسەندىلىك ارتىپ، ەكىنشى توقسانمەن سالىستىرعاندا 65 پايىزعا كوپ ساۋدا-ساتتىق جاسالعان.

«ەلدەگى پاندەميا العاشقى تولقىنىنىڭ شارىقتاۋى ەكىنشى توقساننىڭ اياعى، ءۇشىنشى توقساننىڭ باسىنا كەلگەنىن ەسكەرسەك، كوپتەگەن ويىنشىلار ءوز بيزنەستەرىن جاڭا باعىتتارعا لەزدە بەيىمدەي العان. قىزمەت سپەكترىن كەڭەيتىپ، سەرۆيس ساپاسىن ارتتىرعان. تاۋارعا تاپسىرىس بەرۋ ىڭعايلى عانا ەمەس، جىلدام بولا باستادى. ادامداردىڭ ەلەكتروندى ساۋداعا كوبىرەك سەنىم ارتا باستاعانى بايقالادى» دەلىنگەن زەرتتەۋدە.

الايدا ءتورتىنشى توقساندا ساتىلىم كولەمى 15 پايىزعا عانا وسكەن. 2019 جىلدىڭ ءدال سول ۋاقىتىندا ءوسىم 86 پايىزدى كورسەتىپ ەدى. بىلتىر جىل سوڭىندا ونلاين ساۋدانىڭ باياۋلاۋى ءسىرا، كارانتين تالاپتارىنىڭ جەڭىلدەپ، كوپتەگەن ساۋدا مەكەمەلەرىنىڭ وففلاين قىزمەت كورسەتۋىمەن بايلانىستى بولسا كەرەك. دەگەنمەن ونلاين ساۋدا ءبىرجولا قۇلدىرادى دەۋگە كەلمەيدى. ول ءوز قارقىنىن ساقتاپ، تابىس كولەمى 213 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ءتورتىنشى توقساندا جاسالعان ترانزاكتسيالار كولەمى 8،5 ملن، ياعني، 2019-دىڭ ءتورتىنشى توقسانىمەن سالىستىرعاندا 48 پايىزعا كوپ بولعان. سونىڭ اسەرىنەن ورتاشا چەك كولەمى 15 مىڭنان 23 مىڭعا كوبەيگەن.

«لەرۋا مەرلەن قازاقستان» كومپانياسىنىڭ حابارلاۋىشا، ءموبيلدى قۇرىلعىدان كەلەتىن ترافيك ارتقان. ەگەر 2020-نىڭ باسىندا ترافيكتىڭ 57 پايىزى ءموبيلدى قۇرىلعىدان كەلسە، جىل سوڭىندا بۇل كورسەتكىش 73 پايىزعا جەتكەن.

ء«بىز تەلەفوننان كىرگەن جاعدايداعى سايت بەيىمدىلىگىن قايتا قاراپ، كوپ وزگەرىس جاسادىق. سونىڭ اسەرىنەن راسىمدەلگەن تاپسىرىستار 27 پايىزعا كوبەيدى» دەيدى كومپانيا.

زەرتتەۋگە اتسالىسقان كومپانيالاردىڭ ايتۋىنشا، 2021 جىلى نارىقتى جىلدام ءارى ارزان ورىندالاتىن جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتتەرى جاۋلاي باستايدى. شاعىن بيزنەستەر ماركەتپلەيس ارقىلى ساتىلىمدى بەلسەندى جۇرگىزە باستايدى. ءسويتىپ، ءوز بيزنەسىن تەك ماركەتپلەيس ارقىلى جانە ونلاين ىسكە اسىراتىن كاسىپكەرلەر سانى كۇرت كوبەيەدى. تيىسىنشە، اسسورتيمەنت اياسىن دا كەڭەيتە تۇسەدى.

«سايتتا تاۋار قانشالىقتى كوپ بولعان سايىن، ونىڭ كليەنتى دە سونشالىقتى كوپ بولادى. قازىر ءبىز كوپتەگەن جاڭا ويىنشىنىڭ نارىققا ەنىپ، ءوز تاۋارلارىن ونلاين ۇسىنا باستاعانىن كورىپ وتىرمىز. ەلدىڭ كەز-كەلگەن وڭىرىنە جىلدام ءارى تەگىن جەتكىزىپ بەرۋ قىزمەتىنىڭ جولعا قويىلۋى دا بۇل سالاعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرادى. سايتتا تولەم جاساۋ دا قولايلى بولا باستادى» دەيدى زەرتتەۋگە قاتىسۋشى Mechta.kz ەلەكتروندى دۇكەندەر جەلىسى وكىلدەرى.

قازاقستانداعى ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ باستى كەدەرگىلەرى قانداي؟ ارينە، جولىن تاپقان ادام ونلاين تۇردە ءوز ساۋداسىن دامىتادى جانە ونىڭ جەمىسىن كورە الادى. بۇل سوزىمىزگە دالەل كوپ. دەگەنمەن ترانسشەكارالىق تاۋارلار باعاسىنىڭ ءوسۋى E-commerce-ءنىڭ دامۋىنا قولبايلاۋ بولىپ تۇر دەيدى قاتىسۋشىلار. Mechta.kz وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، باستى پروبلەما – حالىقتىڭ تومەن دەڭگەيدەگى تىعىزدىعى. سودان بولار، لوگيستيكا قىمبات ءارى كۇردەلى. ينفراقۇرىلىم ناشار. وسىنداي قيىندىقتار تاۋاردىڭ كليەنتكە دەر ۋاقىتىندا جەتۋىنە مۇمكىندىك بەرمەيدى. كومپانيالاردىڭ بايلامىنشا، ءموبيلدى ينتەرنەت ساپاسىن ارتتىرۋ دا كۇن ءتارتىبىنىڭ وزەكتى ماسەلەسى. اسىرەسە، ينتەرنەتتىڭ باياۋ بولۋى وڭىرلەردەگى احۋالدى قيىنداتىپ تۇر. «بۇدان بولەك، ينفراقۇرىلىم لوگيستيكاسىن كەڭەيتىپ، كۋرەرلىك جانە لوگيستيكالىق كومپانيالار سانىن ارتتىرسا دا دۇرىس بولار ەدى» دەيدى Kaspi.kz.

قاتىسۋشىلاردىڭ تاعى ءبىر بۇيىمتايى – سالىق زاڭناماسى مەن حالىقارالىق تولەم جۇيەلەرىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ. ءدال وسى ەكى ماسەلەنىڭ وڭىنان شەشىلۋىنىڭ ءوزى ەلدەگى ەلەكتروندى كوممەرتسيا دامۋىنىڭ باستى درايۆەرىنە اينالماق.

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار