ايماقتار • 05 ناۋرىز، 2021

جۇرت ىزدەگەن جىبەك

1604 رەت كورسەتىلدى

مۇنايلى ءوڭىر جۇرتشىلىعى جىبەك بيسەنوۆانى ىزدەيدى. ءتىپتى ونى جاناشىرىنداي كورىپ، كومەك سۇرايتىن جانداردىڭ قاتارى كوبەيدى. نەگە؟ ويتكەنى ول – ەڭبەك جولىن 40 جىل بۇرىن مەديتسينا سالاسىندا باستاعان دارىگەر. ال سوڭعى 20 جىلدان بەرى «بولاشاق ك» قوعامدىق قورىن باسقارادى. ماقساتى – مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ، سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ، سونداي-اق قورشاعان ورتانى قورعاۋ، تۇرعىنداردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىن جەتىلدىرۋ.

تەگىندە دارىگەرلىك كاسىپتى تاڭداعان ادامنىڭ جۇرەگى مەيىرىمگە تولى بولاتىن شىعار. 1980 جىلى اقتوبە مەديتسينا ينستيتۋتىن بىتىرگەن جاس مامان ءوزى قالاعان ماماندىعىنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋ ءۇشىن قازاق دالاسىنىڭ ءبىر قيىرىنداعى جاڭاوزەن قالاسىنا بارۋدان باس تارتپادى. مۇنايلى تۇبەكتەگى قالاشىق تۇرعىندارىنا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن ۋچاسكەلىك دارىگەر بولۋدى قومسىنبادى. ءسويتىپ ەڭبەك جولى باستالعان جاڭاوزەندە دارىگەرلىك مىندەتىن ادال اتقارۋعا بىلەك تۇرە كىرىستى. الدىڭعى تولقىننىڭ ءتالىمىن ۇيرەنىپ، مول تاجىريبە جينادى.

ال تاجىريبەلى ارىپتەستەرى بەتىنەن قاقپاي، بەلىن بۋعان تالاپتى جاس دارىگەر كەيىن قوڭسى قونعان اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا جاۋاپتى جۇمىستاردى ابىرويلى اتقاردى. ارينە، بىردەن باسشى اتانبادى. الدىمەن، وعان دارىگەر-رەانيماتولوگ، ءبولىم مەڭگەرۋشىسى سەكىلدى جاۋاپكەرشىلىگى زور مىندەت جۇكتەلدى. كەيىن بىرىككەن قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى، باس دارىگەرى بولدى. مۇنداي جاۋاپتى جۇمىسقا ەكىنىڭ ءبىرى تاڭدالمايدى. وسى تۇرعىدان ايتقاندا، مۇنى جىبەك قۋانعاليقىزىنىڭ ارىپتەستەرى اراسىنداعى بەدەلىنىڭ، اق حالاتى مەن ابىرويىنا قىلاۋداي داق تۇسىرمەگەن دارىگەرلىك انتىنا ادالدىعىنىڭ جەمىسى دەسەك، ارتىق ايتقاندىق بولا قويماس. ارادا ايلار ءوتىپ، جىلدار جىلجىعان سوڭ ونى تاعى ءبىر جاۋاپتى جۇمىس كۇتىپ تۇردى. بۇل – اتىراۋ قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبولىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمى.

قانداي ورتادا جۇمىس ىستەسە دە، قانداي لاۋازىمدى قىزمەتتى اتقارسا دا ادامگەرشىلىك قاعيداسىنان اتتاماۋعا تىرىستى. ادامدىق ايناسىنا كولەڭكە تۇسىرمەدى. ارىپتەستەرىمەن تەز تابىستى. تۇرعىنداردىڭ، سونىڭ ىشىندە سىرقاتى بار بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋدى ماقسات تۇتتى. اسىرەسە، بۇرىن كوپ كەزدەسپەگەن داۋن سيندرومىنا شالدىققان بالالاردى ساۋىقتىرۋدى قولعا الدى. وسى ماقساتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2000 جىلى «بولاشاق ك» قوعامدىق قورىن قۇردى. ءسويتىپ ءحىح عاسىردا بوي كوتەرگەن ەسكى عيماراتتى سەنىمدى باسقارۋعا الىپ، دەمەۋشىلەر كومەگىمەن جوندەۋ جۇرگىزدى. ءتۇرلى كونكۋرستارعا قاتىسىپ، گرانتتار جەڭىپ الدى.

جىبەك بيسەنوۆانىڭ پىكىرىنشە، ستاتيستيكاعا سايكەس، تۇرعىنداردىڭ شامامەن 80 پروتسەنتكە جۋىعى ءارتۇرلى وتكىر جانە سوزىلمالى اۋرۋدان زارداپ شەگەدى. مۇنىڭ قاتارىنا ءتىس، بۋىن اۋرۋلارىن جاتقىزۋعا بولادى. ءتىپتى ءتۇرلى وتادان كەيىن اعزادا اۋىرسىنۋ سەزىلەدى. اتىراۋ وبلىسىندا دا ءجىتى جانە سوزىلمالى اۋرۋى بار ناۋقاستار ساپالى دياگنوستيكادان ءوتۋ، ارنايى ەمدەلۋ كۋرسىن الۋ ءۇشىن نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالالارىنا سابىلاتىنى داۋسىز.

– سول سەبەپتەن مەديتسينالىق كلينيكا مەن وڭالتۋ ورتالىعىن اشتىق. مۇندا 30 ادام جۇمىس ىستەيدى، – دەيدى قور ديرەكتورى جىبەك بيسەنوۆا. – ولار سال اۋرۋىنا، ميى زاقىمدانىپ، سويلەي الماي قالعان بالالارعا دا، ينسۋلت­­تان كەيىن دەنساۋلىعىن تۇزەگىسى كەلگەن ەرەسەكتەرگە وڭالتۋ جۇرگىزەدى. ماسەلەن، بىلتىر وڭالتۋ ورتالىعىندا 1 400 ادام ارنايى ەمدەۋ كۋرسىنان ءوتتى. پروتسەدۋرالاردىڭ ءبىر بولىگى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلادى.

بىلىكتى دارىگەردىڭ ايتۋىنشا، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. جۇيكە جۇيەسى جەتىلمەگەن، مەرزىمىنەن بۇرىن تۋعان بالالاردىڭ مۇگەدەك بولۋىنىڭ ءبىر سەبەبى – وڭالتۋدىڭ كەش باستالۋى. دۇرىسىندا، مۇنداي بالالارعا وڭالتۋدى تۋعان ساتتەن، ياعني ەرتە باستاعان ءجون.

– وبلىستا وزگە دە وڭالتۋ ورتالىعى بار. بىراق وڭالتۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەكى ماسەلە وڭ شەشىمىن تابۋى ءتيىس. بىرىنشىدەن، مۇنداي ورتالىقتاعى ماماندار ناۋقاسقا بەرىلەتىن وڭالتۋدى سارالاي الاتىن بىلىكتىلىگى جوعارى بولۋى كەرەك. ەكىنشىدەن، وڭالتۋ ءىس-شاراسى جۇيەلى جۇرگىزىلگەنى ءجون. سوندا عانا وڭالتۋدىڭ تيىمدىلىگى بايقالادى. سوندىقتان ءبىزدىڭ ورتالىقتا قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر، – دەيدى ول.

 

اتىراۋ وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

تۇركىستانعا 3000 جىل

رۋحانيات • بۇگىن، 12:10

2002 ادام كوروناۆيرۋستان ەمدەلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:32

سارىالا قازدىڭ قاڭقىلى ەستىلدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:51

قور نارىعى قىمباتتادى

الەم • بۇگىن، 08:33

بابا اماناتىنا ادالدىق

رۋحانيات • بۇگىن، 08:07

بالۋاننىڭ العاشقى التىنى

كۇرەس • بۇگىن، 08:02

پسج ەسە قايتاردى

فۋتبول • بۇگىن، 07:59

جارىستى جەڭىسپەن باستادى

بوكس • بۇگىن، 07:56

جاقاەۆتىڭ تاقياسى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:47

شىلىكتى اۋىلىن سۋ باستى

ايماقتار • بۇگىن، 07:44

Ever Given مىسىردا قالدى

الەم • بۇگىن، 07:28

جەر تۋرالى زاڭ سەناتقا جولداندى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:22

ۇقساس جاڭالىقتار