كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي كارديولوگ دارىگەرى, م.ع.ك. گۇلنارا ۇدەرباەۆانىڭ ايتۋىنشا, جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋىنىڭ دامۋىندا حولەستەرين دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋى سەكىلدى فاكتورلار ورىن الىپ, اتەروسكلەروزدىڭ دامۋىنا اسەر ەتەدى جانە جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋىنىڭ بولۋ قاۋپىن 2-5 ەسەگە ارتتىرادى. ارتەريالىق قان قىسىمىنىڭ جوعارىلاۋى جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋىنىڭ دامۋ ىقتيمالدىعىن 2-6 ەسەگە ارتتىرادى. تەمەكى شەگۋ جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋىن 1,5-6 ەسەگە ارتتىرادى. گيپوديناميا مەن سەمىزدىك —بەلسەندى ءومىر سۇرەتىندەرگە قاراعاندا دەنە قيمىلى از ادامداردىڭ جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋىنا شالدىعۋى 3 ەسەگە جوعارى بولادى. قانت ديابەتى يشەميالىق اۋرۋعا شالدىعۋ قاۋپىن 2-4 ەسەگە ارتتىرادى.
جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى كەزىندە دۇرىس تاماقتانىپ, تاعامنىڭ قۇرامىندا بەلوك, مايلار, كومىرسۋ, ميكروەلەمەنتتەر, ۆيتاميندەرگە جەتكىلىكتى بولۋى ءتيىس جانە حولەستەرين, ماي مەن تۇزى از ونىمدەردى پايدالانعان ءجون.
گۇلنار كارىبايقىزى اس مازىرىنە:
- تەڭىز تاعامدارى مەن كوكسەركە, ءنالىم, الابۇعا سياقتى بالىق تۇرلەرىن;
- وسىمدىك مايى قوسىلعان كەز كەلگەن كوكونىس سالاتتارىن;
- مايسىز ەت تۇرلەرى – كۇركەتاۋىق, جاس سيىر, قويان ەتتەرىن;
- اشىعان ءسۇت ونىمدەرى – ماي پايىزى تومەن ايران, قايماق, ىرىمشىك, سونىمەن قاتار كەز كەلگەن قاتتى جانە جۇمساق تۇزسىز جانە اششى ەمەس ىرىمشىكتەر;
- كەز كەلگەن جەمىس-جيدەكتەر جانە ولاردان جاسالعان تاعامدار;
- تاۋىق جۇمىرتقاسىنىڭ سارىسى – اپتاسىنا كەمىندە 4 دانادان اسپاۋى ءتيىس, بودەنە جۇمىرتقاسى – اپتاسىنا كەمىندە 5 دانادان ارتىق ەمەس;
- جارما جانە كۇرىشتەن باسقا, كەز كەلگەن بوتقا تۇرلەرىن قوسۋدى ۇسىنادى.
دارىگەر ەت جانە بالىقتى, ونىڭ ىشىندە سورپا, كونديتەر ونىمدەرىن, قانت, جارما مەن كۇرىشتەن جاسالعان تاعامدار, اششى جانە تۇزدالعان تاعامدار, سونداي-اق شوكولاد پەن كوفە, كاكاونى پايدالانباۋ نەمەسە ولاردى تۇتىنۋدى ازايتۋ تۋرالى اتاپ ءوتتى. جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋىندا كۇنىنە 5-7 رەت, بىراق از-ازدان تاماقتانعان دۇرىس.
جۇرەك جۇمىسى جاعىنان بولاتىن ازداعان وزگەرىستەرگە كوڭىل اۋدارعان دۇرىس. ماڭىزدى سيمپتومدارى:
- ءالسىن-ءالسىن قول, جاۋىرىن نەمەسە مويىنعا بەرىلەتىن كەۋدە ارتىندا, كەۋدەنىڭ سول جاق جارتىسىندا پايدا بولاتىن اۋىرۋ سەزىمى;
- كەۋدەنىڭ قىسۋى مەن اۋانىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن سەزىنۋ;
- جالپى السىزدىك, سونداي-اق كەۋدەنىڭ سىزداپ اۋىرۋى نەمەسە اۋىرلىقتىڭ بولۋى;
- بەلگىسىز ەتيولوگيادا جۇرەكتىڭ اينۋى مەن قۇسۋى.
ستەنوكارديا ۇستاماسىنىڭ ورشىگەن كەزىندە شۇعىل تۇردە مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلۋى ءتيىس: ناۋقاس تىنىش جانە جايلى ورىنعا ورنالاسۋى ءتيىس. دەنەنىڭ وڭتايلى ءتۇرى – شالقالاپ وتىرعىزۋ كەرەك. ەگەر اۋىرۋ قوزعالعان كەزدە ءورشيتىن بولسا, وندا توقتاپ, وتىرا تۇرۋ قاجەت. ناۋقاستا قورقۋ سەزىمىن بولدىرماس ءۇشىن تىنىشتاندىراتىن دارىلەر قابىلداعان ءجون. كيىمىن شەشىپ, كەۋدەسىن اشىپ جانە تازا اۋا كىرۋ ءۇشىن بولمەنى جەلدەتۋ قاجەت. ءتىلىنىڭ استىنا نيتروگليتسەريننىڭ ءبىر تابلەتكاسىن سالۋ كەرەك, سەبەبى ول تامىرلاردى كەڭەيتەدى, جۇرەك سوعىسىن قالپىنا كەلتىرەدى جانە اۋىرۋ سيندرومىن توقتاتادى. ول ەرىگەندە قاندى سۇيىلتىپ جانە قاناينالىمىن جاقسارتۋ ءۇشىن ءاسپيريننىڭ ءبىر تابلەتكاسىن ءتىلدىڭ استىنا سالۋ كەرەك. ەگەر نيتروگليتسەريندى قابىلداعاننان كەيىن 10 مينۋت وتكەن سوڭ دەنساۋلىق جاعدايى جاقسارماسا, ءدارىنى قايتا قابىلداۋ قاجەت. كۇردەلى جاعدايلاردا 10 مينۋتتىق ۇزىلىسپەن 5 تابلەتكاعا دەيىن قابىلداۋعا بولادى. سيمپتومى توقتاعاننان كەيىن ناۋقاس توسەكتەن تۇرماۋى ءتيىس. كەيىنگى 2 ساعاتتىڭ ىشىندە توسەكتە جاتۋ رەجيمى قاتاڭ ساقتالىپ, تىنىشتىق پەن دەمالۋى قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس.
