AERC قولدانبالى ەكونوميكانى زەرتتەۋ ورتالىعى 2020 جىلدى قورىتىپ, 2021 جىلدى باجايلاپ, ءار توقسان سايىنعى ءداستۇرلى ماكروەكونوميكالىق بولجامىن جاريالادى. بولجامنىڭ جالپى نوبايىندا Brent ماركالى مۇنايدىڭ 2021 جىلى باررەلىنە ورتاشا 48,5 دوللار بولاتىنى; ساۋدا سەرىكتەس ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى 4,5 پايىزعا وسەتىنى; قازاقستاننىڭ مۇناي مەن گاز كوندەنساتى ءوندىرىسىن 86 ملن توننا دەڭگەيىنە جەتكىزەتىنى جانە بيىل ىشكى جالپى ءونىم ء(ىجو) 4,8 پايىزعا وسەتىنى ايتىلادى. ال تۇتىنۋشىلىق ينفلياتسيا 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا ءبىرشاما باياۋلاپ, 2021 جىلى 6,5 پايىزدى قۇراماق.
«ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ەلدەر «جۇمساق» اقشا-نەسيە ساياساتىن ۇستاندى. لوكداۋن جانە بيزنەستىڭ تەجەلۋى سالدارىنان قازاقستان ەكونوميكاسى 2,6 پايىزعا قۇلدىرادى. قىزمەت كورسەتۋ سەكتورى 5,6 پايىزعا كەرى كەتىپ, جىل سوڭىندا قالپىنا كەلە باستادى. بۇل جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنداعى كارانتين شارالارىنىڭ جەڭىلدەۋىنە بايلانىستى. كوپ قىزمەتتىڭ ونلاين رەجىمگە كوشۋى ونلاين قىزمەتتەرگە دەگەن سۇرانىستى ارتتىردى. بۇل اسىرەسە اقپارات جانە بايلانىس سالاسىنا وڭ ىقپال ەتتى. ناتيجەسىندە, بۇل سالاداعى ءوسىم 8,6 پايىزعا (2019 جىلمەن سالىستىرعاندا) جەتتى. سونداي-اق قۇرىلىس (+11,2 پايىز), وڭدەۋشى ونەركاسىپ (+3,9 پايىز) سالالارى دا جىلدى وڭ ناتيجەمەن ءتامامدادى. الايدا ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە, بىلتىر 11 ايدا ىشكى ساۋدا اينالىمى 12,9 پايىزعا, ونىڭ ىشىندە ەكسپورت 18,2 پايىزعا تومەندەپ كەتكەن. يمپورت 5 پايىزعا ازايعان. نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيا سالۋ دا 3,4 پايىزعا كەمىپ, تەرىس ديناميكا كورسەتكەن», دەلىنەدى زەرتتەۋدە.
سونداي-اق AERC ءوز زەرتتەۋىندە مەملەكەتتىك جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋ باعدارلامالارى بانك سەكتورىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعى ءۇشىن قاۋىپ تۋدىرىپ وتىر دەپ ەسەپتەيدى. وسى قيىندىقتى ەڭسەرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان «قازاقستان ورنىقتىلىق قورى» ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردى نارىقتا ءوز ونىمدەرىن ۇسىنۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىپ وتىر دەلىنەدى.
«ۇشىنشىدەن, اقشانىڭ نارىقتىق قۇنىن ارزانداتۋ ارقىلى ەكونوميكانى ىنتالاندىرۋ تاجىريبەسى ەكونوميكادا كوپىرشىك ۇرلەنۋ قاۋپىمەن قاتار جۇرەدى. جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ ارقىلى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە قولداۋ كورسەتۋ شاراسى بانكتەردى نەسيە الۋشىلارعا قويىلاتىن سكورينگتىك تالاپتاردى تومەندەتۋگە ءماجبۇر ەتەدى. بۇل بانكتەردەگى ناشار زايمداردىڭ (NPL) كوبەيۋىنە اسەر ەتەدى. 2020 جىلى شاعىن بيزنەستى نەسيەلەۋ 19,3 پايىزعا وسكەن (2019 جىلمەن سالىستىرعاندا). مۇنداي قاۋىپ تۇرعىن ءۇي نارىعىندا دا بار. بىلتىر جاڭا ۇيلەر باعاسى 5,2 پايىزعا, ەكىنشى نارىق ۇيلەرى 13,1 پايىزعا وسكەن. بۇل ۇدەرىس بيىل دا جالعاسىپ, قاڭتاردا ءوسىم 3 جانە 5 پايىزعا دەيىن ارتتى» دەلىنەدى زەرتتەۋدە.
AERC بولجامىنشا, بيىل نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيا 2 پايىزعا, نومينالدى اقشالاي كىرىس 9,5 پايىزعا وسەدى. سونىمەن قاتار دوللار كۋرسى 432,8 دەڭگەيىندە بولۋى مۇمكىن. بۇل دەگەنىڭىز بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 4,8 پايىزعا السىرەۋدى اڭعارتادى. دەگەنمەن ساۋدا بالانسى وڭ كورسەتكىشكە باستايدى دەگەن بولجام بار. 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋارلاردى ەكسپورتتاۋ كولەمى يمپورتتاۋدان 11,9 ملرد دوللارعا اسىپ ءتۇسۋى ابدەن مۇمكىن. ەكونوميكانىڭ رەالدى سەكتورىنداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ قالپىنا كەلە باستاۋىن ەسكەرە وتىرىپ سالىق بازاسى باياۋ قوزعالىسپەن بولسا دا ەڭسەسىن تىكتەيدى, مەملەكەتتىك بيۋدجەت ءتۇسىمى 10,8 پايىزعا وسەدى دەپ بولجام ايتادى.
قازىرگى ماكروەكونوميكالىق احۋال مەملەكەتتىك بيۋدجەت پەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ جوعارعى شىعىندارىن ساقتاۋدى تالاپ ەتپەك, ويتكەنى AERC بولجامىنشا, اتالعان سەكتور 2021 جىلى وسىمگە جەتىپ, 15,1 ترلن تابىس كورسەتەدى. دەگەنمەن مەملەكەتتىك بيۋدجەت تابىسى 2020 جىلعىدان 14 پايىزعا تومەن بولادى. بۇل ۇلتتىق قوردان ترانسفەرتتەردىڭ ازايۋىمەن تۇسىندىرىلەدى. وسىلايشا, مەملەكەتتىك بيۋدجەت سالدوسى 2021 جىلى 2,5 ترلن تەڭگە تاپشىلىق ولشەمىندە نەمەسە ءىجو-ءنىڭ 3,1 پايىزى كولەمىندە بولماق.
