«قىزىل كىتاپقا» ەنگەن بۇل يىرمۇيىزدىلەر قازىر تاۋ ەتەگىنە جاقىن جۇرگەنمەن, كوبى ناۋرىزدىڭ سوڭىنا قاراي بارقىتبەلدىڭ بيىگىنە كوتەرىلىپ كەتەدى. ءالسىز, جارالى ارقارلار عانا قىسقى مەكەندەرىنەن ۇزاپ كەتە قويمايتىن كورىنەدى. «ارقار ورگەن جەرگە ىرىس داريدى, ونى كورگەن ادامنىڭ جولى بولادى» دەپ ىرىمدايدى قازاق. اي ءمۇيىزدى, جۇپ تۇياقتى ءتۇز تاعىلارىنا اقپارات جانە ەكولوگيالىق مونيتورينگ ءبولىمىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى رينات قاسىمبەكوۆ پەن اڭشى-بيولوگ ازامات راحيمبەكوۆ ءدۇربى سالىپ, كورگەن ەكەن. ۇستىرتتە عانا 17 باس جايىلىپ جۇرگەن. نەگىزىنەن 10-15 داراقتان توپتاسىپ, ۇيىرىمەن جۇرەدى. ارقاردىڭ ءىرىسى دە وسى تارباعاتاي, التاي تاۋلارىن مەكەن ەتەدى. عىلىمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, سالماعى 180 كەلىگە دەيىن جەتەدى ەكەن. ۇسكىرىك جەلگە, شىڭىلتىر ايازعا وتە ءتوزىمدى جانۋار. كوبىنەسە دارىلىك شوپتەردىڭ گ ۇلىمەن قورەكتەنەدى. قىستىڭ كۇنى دە وسى شوپتەردى تاۋدىڭ بوكتەرىنەن ىزدەيدى.
– كيەلى اڭدى تاۋدىڭ ەتەك جاعىنان كورىپ ساناپ, تىركەپ قويدىق. بۇل ءبىر كۇندە كوزگە تۇسكەندەرى عانا. الداعى ۋاقىتتاردا فوتوتۇزاق قۇرىپ قويساق, سۋرەتكە تۇسەتىنى انىق. بىلتىر 200-دەي باس ساناعىمىز, دەيدى رينات قاسىمبەكوۆ.
قورىقشىلار ساناقتىڭ العاشقى كۇندەرى تاۋدىڭ ىڭعىل-جىڭعىلىن جالپاق تاباندى قار كولىكتەرىمەن ارالاپ شىققان. جول-جونەكەي ارقاردان باسقا, قاسقىر, تۇلكى, قوياننىڭ ىزدەرى دە كەزدەسكەن. وزدەرى دە ءجيى كوزگە تۇسەدى. ساناققا بىلەك سىبانا كىرىسكەندە كوزبەن كورىپ قانا ەمەس, ءىز بويىنشا دا تىركەيدى. فوتوتۇزاققا تۇسكەندەر قوسا ەسەپكە الىنادى. قوراداعى قويداي تۇگەندەپ قويماسا دا, مولشەرىن تىركەپ, وزدەرى قورىپ جۇرەدى. تارباعاتايدىڭ تۇمسا تابيعاتى, اڭ-قۇستارى, وسىمدىكتەرى – قورىقشىلاردىڭ قورعاۋىندا.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
ءۇرجار اۋدانى
