كەز كەلگەن تۇزەۋ مەكەمەسىندەگى اسكەريلەرگە قىرانداي قىراعىلىق كەرەك. قىلمىس جاساپ, قامالعانداردىڭ نە ويلاپ جۇرگەنى وزدەرىنە عانا ايان. سوندىقتان دا تۇزەۋ مەكەمەسىن كۇزەتەتىن اسكەريلەر ابدەن دايىندىقتان وتەدى. مۇندا قارۋ قولدانۋ ءوز الدىنا, مورالدىق-پسيحولوگيالىق تۇرعىدان ءازىر بولماسا, قيىنداۋ. الدا-جالدا بىرەۋ-مىرەۋ سىتىلىپ قاشسا, ساربازدار ساسقالاقتاماي, ەرەجەگە ساي قيمىلداۋعا ءتيىس. وقيعا بولعان ورىنعا جەتۋ نورماتيۆتەرى دە بەلگىلەنگەن. 100 مەتر جەرگە 30 سەكۋند بولسا, ءبىر شاقىرىم جەرگە 5 مينۋتتا جەتۋ قاجەت. تىڭعىلىقتى دايىندىقسىز, ساۋىت كيىپ, قارۋ ارقالاپ جۇگىرۋ وڭاي ەمەس.
كەشەگى اباقتىدان قاشقانداردى اۋىزدىقتاعان ەربول وتارباەۆتىڭ, وكوپقا تۇسكەن گرانات جارىلىسىنان كۋرسانتتى قۇتقارىپ قالعان قايرات ۇمبەتوۆتىڭ ەرلىكتەرى – ەل ەسىندە. سولارمەن يىق تىرەستىرە قىزمەت ەتكەن ۇلتتىق ۇلاننىڭ شىعىس وڭىرلىك قولباسشىلىعىنا قاراستى 6699 اسكەري ءبولىمى كومانديرىنىڭ تاربيە جانە الەۋمەتتىك قۇقىقتىق جۇمىستارى جونىندەگى ورىنباسارى, پودپولكوۆنيك ماقسۇت جۇسىپبەكوۆ اسكەري ءومىردىڭ قىزىعى مەن شىجىعىن اڭىمەلەپ بەردى.
– قىزمەتىمىز قيىن. جاۋاپكەرشىلىك جوعارى. ساربازداردىڭ ناعىز جاۋىنگەر بولىپ شىعۋى ءۇشىن وفيتسەرلەر, سەرجانتتار وقىتادى, تاربيەلەيدى. كەيىن قاسيەتتەرىنە, كاسىبيلىكتەرىنە, وقۋ-جاتتىعۋداعى كورسەتكىشتەرىنە قاراي بولىنەدى. بولىمدە بەس اتقىشتار روتاسى بار. ءبارى تۇزەۋ مەكەمەلەرىن كۇزەتەدى. ولاردىڭ ۇشەۋى وسكەمەندە, ەكەۋى شەمونايحا مەن جاڭعىزتوبەدە ورنالاسقان. بولىنىسكە بولىنگەن سوڭ ءار كۇزەتۋ مەكەمەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي ەكى اپتا تاعى دايىندىقتان وتەدى. كەشەگى جاس بالا – بۇگىن جاۋىنگەر, – دەيدى پودپولكوۆنيك م.جۇسىپبەكوۆ.
جاس ساربازدار جاۋىنگەرلىك قىزمەتكە تۇسكەن سوڭ تۇزەتۋ مەكەمەسىنىڭ ىشىندەگى ءتارتىپتى باقىلايدى, ءىستى بولعانداردى اباقتىلارعا, تەرگەۋ وقشاۋلاعىشىنا ايداۋىلدايدى. ماقسۇت جۇسىپبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قولعا قارۋ العان سوڭ اراگىدىك سىن ساتتەر بولىپ تۇرادى. قاۋىپتىڭ بەتىن قايتارۋ ءۇشىن سارباز كەز كەلگەن توسىن وقيعاعا ۇنەمى دايىن جۇرەدى.
– اسكەري قىزمەتتەگى جيىرما جىل ىشىندە وقىس جاعدايلار كوپ بولدى. اتىراۋدا لاڭكەستىك توپتاردى قولعا ءتۇسىرۋ وپەراتسيالارىنا قاتىستىم. ءدىني جات اعىمدا جۇرگەندەر قورقۋدى بىلمەيدى. وندايدا وق اتۋدان بۇرىن ءوز-وزىڭە بەكەم بولۋدى ويلايسىڭ. سونداي جاعدايدا باتىرلىق تانىتقان ارىپتەستەرىمدى كەيىنگى بۋىنعا ۇنەمى ۇلگى ەتىپ جۇرەمىن. 2011 جىلى بالقاشتاعى 36-شى تۇزەۋ مەكەمەسىنەن قاشپاق بولعانداردى بايقاعان بەكجان السەيىتوۆ قارۋ قولدانىپ, توقتاتقان. ەگەر ول توقتاتاتپاعان جاعدايدا, ءبىر توپ قىلمىسكەر قاشىپ شىعىپ, قوعامعا قاۋىپ توندىرەر ەدى. وتان الدىنداعى قىزمەت دەگەن سول ەمەس پە, – دەيدى ماقسۇت جۇسىپبەكوۆ.
قىزىلوردا ءوڭىرىنىڭ تۋماسى, پودپولكوۆنيك م.جۇسىپبەكوۆ سەگىزىنشى سىنىپ وقىپ جۇرگەندە-اق اسكەري مەكتەپكە وقۋعا تۇسكەن. سول جەردەن اسكەري ءومىردىڭ الىپپەسىن مەڭگەرىپ, پەتروپاۆلداعى ۇلتتىق ۇلان اسكەري ينستيتۋتىندا ءبىلىمىن تولىقتىرعان. ءاۋ باستا اسكەري وقۋعا تۇرتكى بولعان تۇركيانىڭ جاندارمەرياسىندا وقىپ جۇرگەن كورشىسىنىڭ بالاسى ەدى. ماقسۇت ماقساتىنا جەتتى. بالا ارمانى ورىندالدى. ەڭبەك جولىن قازاقستاننىڭ باتىسىنان باستاعان ول بۇگىندە ەلدىڭ ءار وڭىرىندە قىزمەت ەتىپ كەلەدى. قىزمەت بابىمەن قازاقستان كولەمىندە كوشىپ-قونىپ جۇرگەنىنە وتباسىسى دا ۇيرەنىپ العان. ءبىر قالادا ءسال ۇزاق تۇراقتاپ قالسا, بالا-شاعاسى «كوشپەيمىز بە؟» دەپ ەلەڭدەي باستايدى ەكەن.
جالپى, وتان الدىندا بورىشىن وتەۋ ءۇشىن ساپقا تۇرعان ساربازدار اسكەري ومىرگە تەز ۇيرەنىسىپ, كەلىسىمشارتپەن قىزمەتتە قالىپ جاتادى. ۇلتتىق ۇلان اسكەري ينستيتۋتىندا وقىپ, وفيتسەرلىك قىزمەتكە كەلگەندەر دە جاۋىنگەرلىك جۇمىسقا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى.
سۇستى دۋالدى بويلاپ, ساربازداردى باستاپ كەلە جاتقان لەيتەنانت شىڭعىس ادىلبەك تە پەتروپاۆل قالاسىنداعى اسكەري وقۋ ورنىنىڭ تۇلەگى. وقۋىن ءتامامداپ, ديپلومىن العان سوڭ بۇيرىقپەن شىعىسقا جىبەرىلگەن. جاس وفيتسەردىڭ 6699 اسكەري بولىمىندە قىزمەتكە كىرىسكەنىنە كوپ بولا قويعان جوق. جوعارى ءبىلىم ديپلومىن العان وفيتسەرلەردى العاشىندا ۆزۆودقا باسشى ەتەدى. ۋاقىت وتە العىرلىعىنا, تالابىنا قاراي روتا كومانديرىنىڭ تاربيە جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالادى. سودان كەيىن عانا روتاعا كوماندير بولادى.
– اسكەر قاتارىندا وتان الدىنداعى بورىشىن وتەۋگە كەلگەن ساربازداردى جاۋىنگەرلىككە تاربيەلەۋمەن اينالىسامىز. اي سايىن اتىس الاڭىندا وقۋ-جاتتىعۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەمىز. مۇندا اسكەري ءتارتىپ بولعانىمەن, ساربازداردىڭ كوڭىل كۇيىنە, مىنەزىنە مىندەتتى تۇردە قارايلايمىز. دەمالىستارىن, تۋعان كۇندەرىن ەرەكشە ەتىپ ۇيىمداستىرۋعا تىرىسامىز, – دەيدى لەيتەنانت شىڭعىس ادىلبەك.
جاۋىنگەرلىكتىڭ قىر-سىرىن ابدەن مەڭگەرىپ بارىپ, اسكەر ساپىنا قىزمەتكە كەلگەن شىڭعىس ادىلبەكتىڭ ءبىر مىندەتى دە وسى – بەلگىلەنگەن كەستەگە سايكەس قاتارداعى جاۋىنگەرلەردى باستاپ, شاقىرىمدارعا سوزىلىپ جاتقان تۇزەۋ مەكەمەسىنىڭ اۋماعىن باقىلاپ قايتادى. باقىلاپ قانا قايتپايدى, قورشاۋدىڭ بويىنداعى ءار مەترگە ءمان بەرەدى. بۇرىن دۋال مەن تىكەنەكتى سىم تارتىلعان قورشاۋ اراسىنداعى ءۇش-ءتورت مەتر جولاقپەن ات جەتەكتەيتىن. سوندا اتتىڭ سەزىمتالدىق قاسيەتىن ايتساڭىزشى, جەر استىنان ۇڭگىپ قازىلعان تۇستان سەكىرىپ وتەدى ەكەن. قازىر تەحنيكانىڭ كومەگىمەن جەر استىنىڭ قازىلعان-قازىلماعاندىعىن انىقتايدى.
تۇزەتۋ مەكەمەسىنىڭ ءتورت بۇرىشىن كىرپىك قاقپاي كۇزەتەتىن ۇلتتىق ۇلان ورەندەرىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستىق, ساربازدارىمەن اڭگىمەلەستىك. سوزدەرى نىق, ويلارى ورىندى. ىشتەرىندە قۇرالايدى كوزگە اتقان سۇر مەرگەندەر دە, قارسى كەلگەندى الىپ ۇراتىنداي بالۋاندار دا بار. بەرگەن انتىنا ساي قىزمەت ەتىپ جۇرگەندەرىنە ريزا بولدىق.
وسكەمەن
