مىڭ ءتۇرلى ماماندىق – بىرەۋى سەنىكى

ونى دۇرىس تاڭداۋ اركىمنىڭ وزىنە بايلانىستى مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتايىن دەپ وتىرعان تۇلەكتەر ماماندىق تاڭداۋدان قاتەلەسپەۋى كەرەك. ويتكەنى, ول ادامنىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن باستى شارت. ديپلوم العاننان كەيىن جۇمىسقا وڭاي ورنالاساتىن ماماندىق بار ما دەگەن سۇراق توڭىرەگىندە بىزدە جاۋاپ ىزدەپ كوردىك. قازاقستاندا قازىرگى ۋاقىتتا ءبىر ادامعا ەكى ەكونوميست, ءبىر زاڭگەردەن كەلەدى ەكەن. ال ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ميسترلىگى جاريالاعان بوس ورىندارعا كونكۋرس بويىنشا ولارعا سۇرانىس ءدال قازىرگى ۋاقىتتا 4 ادام عانا. بۇل جاعىنان زاڭگەرلەر كوبىرەك سۇرانىسقا يە, ولارعا ارنالعان بوس ورىن التاۋ. ءوز رەزيۋمەلەرىن تىركەپ جۇمىس ىزدەپ جۇرگەن زاڭگەرلەردىڭ سانى – 6865, ال تىركەلمەي باسقا ماماندىقتا قىزمەت جاساپ جۇرگەندەر قانشاما. بۇل كورسەتكىشتەن اتالمىش ماماندىقتىڭ قازاقستاندا جەتىپ, ءتىپتى ارتىلىپ جاتقاندىعىن بايقايمىز. الايدا وسى ەكى “اتىشۋلى” ماماندىققا قۇجات تاپسىرۋشىلار ءالى كۇنگە كوپ كورىنەدى. ال سلەسار مەن ەلەكتريك ماماندارى از بولىپ تۇر. عالامتور بەتتەرى مەن ءتۇرلى گازەتتەردە جاريالانعان بوس جۇمىس ورىندارىندا سلەسار مەن دانەكەرلەۋشىگە سۇرانىس 3869 بولسا, ەلەكتريكتەرگە 400 بوس ورىن بار. ال اۋىلدىق جەرلەرگە كومپيۋتەر جوندەۋشىلەر مەن مۇعالىمدەر اۋاداي قاجەت ەكەندىگىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەيدى. تەك قانا اتىراۋ وبلىسىندا كومپيۋتەر ماماندارىنا ارنالعان 30 بوس ورىن بار. ءان ساباعىنان بەرەتىن مۇعالىمدەرگە ارنالعان بوس ورىندار 24 بولسا, ارگونشىلەرگە قاجەتتىلىك 30 ەكەن. جانە باسقا دا وسىنداي تەحنيكالىق ماماندىقتاردىڭ مەملەكەتىمىزدە ۇلكەن سۇرانىسقا يە ەكەنى بەلگىلى بولىپ تۇر. ال ءبىزدىڭ حالىق ءالى دە بالالارىن ديپلومات قىلعىسى كەلەدى. ارينە, بالاسىنىڭ جوعارى ءبىلىمدى ديپلومات بولعانى كىمگە ۇناماسىن. بىراق كەيىن جۇمىس تابا الماي دالادا سەڭدەلىپ قالماسىنا كىم كەپىل. قازىرگى كەزدە جوعارى وقۋ ورىن­دارىندا 610264 تالىمگەر وقيتىن بولسا, كا­سىپتىك ليتسەيلەردە 115 504 جاس ءبىلىم الۋدا. ستاتيستيكالىق اگەنتتىكتىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قازىرگى ۋاقىتتا كاسىپتىك ليتسەيدى بىتىرگەندەردىڭ 80 پايىزى جۇمىسقا ورنالاسادى ەكەن. ال جوعارى ءبىلىم العان ازاماتتاردىڭ ءوز كۇشىمەن 48 پايىزى عانا جۇمىس تابا الادى . ولاي بولسا جۇمىس تابا الماعان بىلايعى قاۋىمدى ورتالىق بازارلاردان ىزدەپ كورگەن ءجون شىعار. وسىنى انىقتاۋ ءۇشىن ءبىز استانانىڭ ورتالىق بازارىنا جول تارتتىق. بۇل جەردە ارباكەشتەردەن باستاپ كۇزەتشىلەرگە دەيىن قازاقتار. كوبىسى اۋىلدان كوشىپ كەلىپ, ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىس تابا الماي, وسىندا جال­دانىپ جۇمىس ىستەپ ءجۇر ەكەن. ەڭ تاڭ­قالارلىعى سولاردىڭ ىشىندەگى ساتۋشىلار مەن ارباكەشتەردىڭ 40 پايىزى جوعارى وقۋ ورىندارى ديپلومىنىڭ يەگەرلەرى. جانە تەڭ جارتىسى قارجىگەرلەر مەن ەسەپشىلەر ەكەن. ماماندىقتارى بويىنشا جۇمىس تابا الماي, وسىنداعى دۇڭگىرشەكتەردىڭ قوجايىندارىنا جالدانىپ جۇمىس جاساپ ءجۇر. ءبىر ماسەلەنى شەشۋگە كەلگەندە ەكىنشى ماسەلەنىڭ ۇشى كورىنىپ قالدى. ياعني جوعارى ءبىلىمدى نەمەسە ورتا ءبىلىم العان ازاماتتار شەتەلدەن كەلگەن ادامدارعا جالدانىپ جۇمىس جاساپ تۇر. بۇل جابايى بازاردىڭ بولاشاعى جوق ەكەندىگى جاسىرىن ەمەس. ال بارلىق بازار ەۋروپالىق ستان­دارتقا ساي جابىق عيماراتتارعا كوشكەندە بۇل جاقتا كۇن كورىپ وتىرعان ازاماتتار قايدا بارماق؟ جاستىق شاقتا قارا جۇمىس جاساۋعا بولادى, ال كارىلىكتىڭ اۋىلى جاقىنداعاندا نە ىستەمەك؟ وسى ماسەلەلەر تۋرالى ولاردىڭ وزدەرى نە دەيدى؟ “مەن كوكشەتاۋ قالاسىندا ەسەپشى ماماندىعىنا وقىدىم. ءوز ماماندى­عىم­مەن جۇمىس تاپپادىم, ويتكەنى بارلىق جەرلەر دەرلىك جاڭادان ءبىتىرىپ كەلگەندەردى المايدى. ماعان اقشا كەرەك بولعاندىقتان استانا قالاسىنا جۇمىس ىستەۋگە كەلدىم. قازىرگى قوجايىنىمىز ءازىربايجان ۇلتىنىڭ وكىلى, تۇركيادان اياق كيىم الىپ كەلەدى, ءبىز سونى ساتامىز”, دەيدى 24 جاستاعى جاننۇر ەسىمدى قىز. جاننۇر سياقتى كۇندەلىكتى ءىشىپ-جەمىنە تابىس تاپقانىنا ءماز بولىپ جۇرگەندەر مۇندا تولىپ جاتىر. بىلتىرعى جىلى “جول كارتاسى” باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا ماماندىقتارى جوق ادامداردى بەلگىلى سومادا ستيپەنديا تولەپ, تەگىن مەملەكەت قارجىسىنا وقىتقان بولاتىن. الايدا وسى جەردە تۇرعانداردىڭ ون پايىزى عانا سول بەرگەن مۇمكىندىكتى پايدالانعان. ونىڭ جارتىسى عانا جۇمىسقا ورنالاسقان. مەملەكەت ادامداردىڭ ماماندىق تۇرلەرىن يگەرىپ, جۇمىس ىستەۋلەرىنە بەلگىلى ءبىر جاعدايلار تۋعىزىپ وتىر. سول مۇمكىندىكتى ۋاقىتىندا پايدالانباعان حالىق ەرتەڭ كىمگە وكپەلەيدى؟.. نازىم ءاشىمحان, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى.