وقيعا • 25 قاڭتار، 2021

قاس-قاعىم ءسات. الپىس جىل. حاس شەبەر

157 رەت كورسەتىلدى

«سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ن.قيزاتوۆ. سۋرەتتى تۇسىرگەن نۇرمانبەت قيزات ۇلى...». وتكەن كەڭەستىك كەزەڭدە دە، بۇگىنگى ەگەمەندىكتىڭ داۋىرىندە دە بۇل اتى-ءجونى كوزىقاراقتى گازەت وقىرماندارىنا وتە جاقسى تانىس ەكەنى ايدان انىق.

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن نۇرمانبەت قيزات ۇلى

ءتىپتى، ءبىر ەمەس بىرنەشە بۋىن ءۇشىن دە دەيىكشى! جاي عانا تانىس ەمەس، فوتوۇلدىرگە ءتۇسىپ ۇلگەرگەن تالاي-تالاي تانىمال تۇل­عالاردىڭ بەينەلەرى، تاڭعاجايىپ تابي­عاتتىڭ تىلسىم كورىنىستەرى كىسى جادىندا كوپكە ساقتالاتىنداي اسەرىمەن ەستە قالىپ قويعان. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، نۇرمانبەت اعا قيزات ۇلى بۇگىندە قازاق باسپاسوزىندە، ونىڭ ىشىندە قازاق فوتوجۋرناليستيكاسىندا ءوز ورنى ايقىندالعان تاعىلىمدى تارلانبوز ازامات. ەڭ العاش يىعىنا «فەد» فوتواپپاراتىن اسىنىپ جامبىل اۋداندىق «ەكپىندى ەڭبەك» («اتامەكەن») گازەتى رەداكتسياسىنىڭ تابالدىرىعىنان ات­­تاعاندا نەبارى 20 جاستاعى بوزبالا قاتا­رىن­دا ەكەن. سودان... جان سەرىگى فوتواپپا­را­تىن 60 جىل قولىنان تاستاماپتى. 60 جىل!!!

كۇتپەگەن توسىن راكۋرس. ويلى كومپوزيتسيا. شەجىرە شەرتكەن سىرلى سۋرەتتەر، كورىنىستەر. ەزۋىڭە كۇلكى ۇيىرەر فوتوەتيۋدتەر... سىناپتاي سىرعىپ وتكەن سان جىلدار بەدەرىندە شەبەردىڭ ءوز قولىنان سومدالىپ دۇنيەگە كەلگەن سان الۋان فوتوسۋرەتتەردى پاراقتاعان سايىن قيزات ۇلىنىڭ قاس-قاعىم ءساتتى قاعىپ تۇسەتىن ايرىقشا قابى­لەت-قارىمىنا ءتانتى بولاسىڭ. حاس شە­بەر­لىگىنە سۇيسىنەسىڭ. تابيعات سىيلاعان تالانتىنا تامساناسىڭ. ومىردەگى كەز كەلگەن كەزدەيسوق قۇبىلىستى، وقىرمانىنىڭ جانىن سەلت ەتكىزەر ساۋلەلى سۋرەت-بەينەنى قاز-قالپىندا اڭعارىپ قانا قويماي، شىرايىن اشىپ، تاسقا باسقانداي تاڭبالاپ وقىرمانىن ويعا شومدىراتىنىن قاي­تەرسىز!..

1

فوتوجۋرناليستيكانىڭ الىپپەسىن اۋىلداعى قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنىڭ پورترەتتىك سۇلباسىن جاساۋدان، تابي­عاتتىڭ ءتورت مەزگىل شاعىنىڭ تامشىدايىن عانا بايقالىپ قالاتىن تاماشا سىر-سۇلۋلىعىن تاسپاعا ءمۇلت جىبەرمەي ءتۇسىرىپ الۋدان باستاعان جاس ورەن ءىس ۇستىندە شيرىعىپ شىڭدالدى. باستاپقىدا وسىناۋ بالاڭ جىگىتتىڭ جالپى ءبىر ءداۋىردىڭ، ودان كەيىن باس­تالاتىن جاڭا كەزەڭنىڭ تاريحي جىلناماسىن جاسايمىن-اۋ دەپ ويلاماعانى حاق. جۇرەك قالاۋىنىڭ ۇدە­سىنەن شىعۋ ءۇشىن تەر توكتى. ەل مەن جەر­دىڭ، ەڭبەك ادامىنىڭ شىنايى بول­مىس-بەينەسىن گازەت بەتىندە كوركەمدەپ ۇيلەس­تىرۋدى ۇيرەندى. بار بولعانى وسى. ەڭ­­بەگىن ەش پۇلدامادى. جۇلدىزدى شاق­­­تا­رعا شە­بەردى ۋاقىتتىڭ ءوزى الىپ كەلىپ­تى...

الماتىداعى «ۇلاعات» باسپاسىنان جارىققا شىققان «جان شۋاعى» اتتى كولەمدى اۆتورلىق يلليۋستراتسيالىق-فوتوالبوم نۇرمانبەت قيزات ۇلىنىڭ فوتوسۋرەت الەمىندەگى شىعارماشىلىق جولىنىڭ بالاماسىز كورسەتكىشى دەۋگە لايىق. الپىس جىل اياسىنداعى قاس-قاعىم ساتتەر! بۇل تۋرالى ماەسترونىڭ ءوزى بىلاي دەيدى: «فوتوۇلدىرگە ءاربىر ىلىنگەن قاس-قاعىم ساتتىك كورىنىس مەنىڭ ءومىرىمنىڭ ايناسى ىسپەتتى. مەنىڭ ءومى­رىمنىڭ شۋاقتى ساتتەرى دەسەم دە قاتە­لەسپەيمىن. ولار سانسىز، ەسەپتەگەن دە ەمەسپىن، مۇمكىن، ون مىڭ... ءجۇز مىڭ، مۇمكىن، ميلليون...».

1

سەكسەننىڭ سەڭگىرىندەگى حاس شەبەر تاريحتىڭ ءار كەزەڭىنەن شەجىرە شەرتكەن ارحيۆ سۋرەتتەرىن اقتارىپ، ۇيدە قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرعان جوق. سول باياعى ءوزىمىز كۋا بولعانداي، ءبىر گازەتتە جەتى جىل بىرگە جەمىستى قىزمەت ەتكەن جىلدارداعىداي، وقتاۋلى فوتواپپاراتىن اسىنىپ الىپ قۇر اتتاي شاۋىپ، شاشاۋ شىعارماي ءىس تىندىرىپ ءجۇر. ءوزى ايتقانداي، ء«باسپاسوزدىڭ جاۋىنگەر جانرى – فوتوسۋرەت دەگەن سىرلى ونەردىڭ سۇڭقار قۇسىن قولىنا قوندىرعانىنا شۇكىرشىلىك ەتىپ قويادى»، دەيدى اياۋلى ارىپتەس اعامىز.

جانى سۇيگەن كاسىپكە الپىس جىل ادال بولۋ قۇبىلىسى دەيمىز بە؟..

 

 

الماتى  

سوڭعى جاڭالىقتار

قازاقستاندا جاڭا كەن ورنى تابىلدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 16:21

ەڭ سۇلۋ ۆولەيبولشى كىم؟

سپورت • بۇگىن، 16:15

ەل قورعاعان ەردىڭ ەسىمى جاڭعىردى

رۋحانيات • بۇگىن، 14:49

كورشىنىڭ كوپ-كورىم كومەگى

قوعام • بۇگىن، 14:23

ۇقساس جاڭالىقتار