سپورت • 20 قاڭتار, 2021

مۋحينانىڭ سوڭعى سالتوسى

437 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

تاعدىر تاۋقىمەتىن مولىنان تارتقان سپورتشىلاردىڭ ءبىرى – ەلەنا مۋحينا. كوزى ءتىرى بولعاندا اتاقتى گيمناسشى بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىندا 60 جاسقا كەلەتىن ەدى. الايدا جاتتىعۋ بارىسىندا اۋىر جاراقات العان ول ايىقپاس دەرتكە شالدىعىپ, ۇزاق ۋاقىت بويى توسەك تارتىپ جاتىپ قالدى. ال ول 2006 جىلدىڭ 22 جەلتوقسانىندا جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىستى. ول نەبارى 46 جاستا ەدى.

مۋحينانىڭ سوڭعى سالتوسى

ەلەنا ۆياچەسلاۆوۆنانىڭ تاعدىرى ادام قىزىعارلىقتاي ەمەس. ماسكەۋدە تۋىپ-وسكەن ول اناسىنان ەكى جاسىندا ايىرىلدى. بارىنە كىنالى اكەسى. اراققا سىل­قيا تويىپ العان ول ابايسىزدا وزدەرى تۇرىپ جاتقان ءۇيدى ورتەيدى. شارپىعان جالىننىڭ قۇشاعىندا قالعان اناسى مەرت بولادى. ودان كەيىن-اق اكەسى وڭال­مادى. ۆياچەسلاۆ باسقا ءبىر كەلىنشەكتىڭ ەتەگىنەن ۇس­تاپ, بەل­گىسىز جاققا كەتتى. ال كىش­كەن­تاي ءبۇلدىرشىننىڭ تاربيە­سىمەن اجەسى اينالىستى. سول اننا يۆانوۆ­نانىڭ  مەيىرىمى مەن شاپا­عاتىنىڭ ارقاسىندا ەلە­نا ەل قاتارلى ءبىلىم الىپ, سپورت­تىڭ سيقىرلى الەمىنە بويلادى.

سپورتتىق گيمناستيكانى سە­رىك ەتكەن قارشاداي قىز ۋاقىت وزا ءوز قاتارىنىڭ الدى بولدى. ال­عاشىندا انتونينا ولەجكو مەن الەكساندر ەگليتانىڭ قول استىندا جاتتىقسا, كەيىننەن ميحايل كليمەنكونىڭ ۇيىرمە­سىنە اۋىستى. كۇن ساناپ شەبەر­لىگى شىڭدالا تۇسكەن مۋحي­نا كوپ ۇزاماي مايتالمان ما­مان­داردىڭ قىراعى نازارىنا ىلىكتى. تىپتەن ونىڭ 1976 جىلى مونرەالدا الاۋى تۇ­تانعان وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋى دا مۇمكىن ەدى. بىراق «تاجىريبەسى از» دەگەن جەلەۋمەن ەلەنا ۇيەڭكى جاپىراقتار ەلىندەگى جارىستان شەت قالدى. باپكەرلەردىڭ تاڭداۋى وزگە گيم­ناس­شىلارعا ءتۇستى.

جوعارىداعى جاعداي 16 جاسار قىزدىڭ جىگەرىن جاسىتقان جوق. ول كۇردەلى ەلەمەنتتەردى بىرى­نەن كەيىن ءبىرىن ءمىنسىز ورىن­داپ, ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن تۇبە­گەيلى مويىنداتا باستادى. قىس­قا عانا مەرزىم ارالىعىندا حا­­لىق­ارالىق ارەنادا اۋىز تول­تىرىپ ايتارلىقتاي تابىس­تارعا قول جەتكىزدى. 1978 جىلى فرانتسيانىڭ ستراسبۋرگ قالا­سىندا ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىندا ءۇش ال­تىن مەدالدى موينىندا جار­قى­راتىپ, بارشا جۇرتتىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى. تارقاتىپ ايتساق, ەلەنا كوپسايىس پەن ەركىن جاتتىعۋدا الدىنا جان سالمادى. كوماندالىق باسەكەدە دە باس جۇلدەنى ولجالادى. ەكى جاتتىعۋدا كۇمىسپەن كۇپتەلدى. ناتيجەسىندە, الەمنىڭ ءابسوليۋتتى چەمپيونى اتاندى. اتالعان جارىستا مۋحينا مونرەال وليم­پياداسىندا بەس رەت جەڭىس تۇعى­رىنا كوتەرىلگەن اتى اڭىزعا اي­نال­عان رۋمىنيالىق گيمناسشى ناديا كومانەچيدىڭ ءوزىن ارتقا تاس­تادى.

جالپى 1977-1978 جىلدارى مۋحينانىڭ جۇلدىزى جارقىراي جاندى. جوعارىداعى تابىسىنان بولەك, ول كسرو مەن قارت قۇرلىقتىڭ تەڭدەسسىزى دەپ تانىلدى. الەم كۋبوگىندا التىن تۇعىرعا كوتەرىلدى. ونىڭ جەڭىستى جولى وسىلاي جالعاسىپ جاتتى. الدا – ماسكەۋ وليم­پياداسى مەن­مۇندالاپ تۇردى. سول جارىس­قا ەلەنا جاتپاي-تۇرماي دا­يىندالدى. كەڭەس وداعىنىڭ باس شا­ھا­رىندا وتە­تىن عالامدىق دودادا مۋحي­نا­نىڭ شوقتىعى بيىك بولا­تىنىنا ەشكىمنىڭ دە كۇمانى جوق ەدى.

ەلەنا وتە ەڭبەكقور ەدى. ول ەركىنسۋ, بوساڭسۋ دەگەندى بىل­مەيتىن. زالدا جانىن سالىپ جات­­تىعادى. باپكەرى دە تىم تالاپشىل ءارى قاتال ەدى. ول ءتۇر­لى ەكسپەريمەنتتەر جاساۋدى ۇنا­تاتىن. شاكىرتتەرىنىڭ اششى تەرىن ابدەن سىعىپ العانشا دامىل تاپپايتىن. مىنە, مۋحينا سونداي مەكتەپتەن ءوتتى. ميحايل كلي­مەنكو ونى ءاۋ باستان اسا كۇردەلى تاسىلدەردى ورىنداۋعا بەيىمدەدى. ال ورىندالاتىن ءادىس نەعۇرلىم كۇردەلى بولسا, جاراقات الۋ قاۋپى سوعۇرلىم جوعارى بولاتىنى تۇ­سىنىكتى عوي. بىراق باپكەرى ونداي «مايدا-شۇيدە» نارسەلەرگە اسا ءمان بەرمەيتىن. مىسالى, 1975 جىلى كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىندا مۋحينانىڭ مويىن ومىرتقالارىنا زاقىم كەلدى. ونداي جاعدايدا جاتتىعۋ بىلاي تۇرسىن, ءجۇرىپ-تۇرۋدى ءوزى قيىن. وعان قاراپ جاتقان كليمەنكو جوق. ول كۇن سايىن ەلەنانى اۋرۋ­حانادان الىپ كەتىپ, جاتتىعۋ جاساتاتىن.

ۋاقىت وزا ەلەنانىڭ ءوزى دە اناۋ-مىناۋ جاراقاتتاردى ەلەمەيتىن بولدى. قابىرعاسى قايىسىپ, ساۋساقتارى سىنىپ, ميى شايقالسا دا مىڭق ەتپەيتىن. كليمەنكونىڭ قاھارىنان قو­رىققانى سونشالىق, مۋحينا ەش­كىمگە بايقاتپاي ناشاتىر ءسپيرتىن يىسكەپ الاتىن دا تۇك بولماعانداي جاتتىعۋىن ءارى قاراي جالعاستىرا بەرەتىن.

1980 جىلدىڭ 3 شىلدەسى. ماسكەۋ وليمپياداسىنىڭ باس­تالۋىنا ەكى اپتادان اسا ۋاقىت قالدى. كسرو قۇراماسى ءوزىنىڭ سوڭعى وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىن مينسكىدە وتكىزىپ جاتتى. بىردە شۇعىل شارۋالاردىڭ شىعۋىنا بايلانىستى ميحايل كليمەنكو دەرەۋ ماسكەۋگە ۇشادى. ءدال سول كۇنى مۋحينا جالعىز ءوزى تومارعا شىعىپ, اسا ءبىر كۇردەلى سالتونى ورىنداۋعا بەكىندى. ورنىنان سەكىرگەن ەلەنا اۋەدە 540 گرادۋسكە اينالامىن دەپ, اعاتتىق جىبەردى. سونىڭ سالدارىنان جەرگە باسىمەن وڭباي قۇلادى. زالدا ۇنسىزدىك. اتاقتى سپورتشى ەس-ءتۇسسىز ەدەندە جاتىر. جاتتىقتىرۋشىلار 03 نومىرىنە قوڭىراۋ شالدى. شۇعىل جەتكەن جەدەل جاردەم ماشيناسى ونى دەرەۋ اۋرۋحاناعا الىپ كەتتى. كوپ ۇزاماي گيمناسشى قىز­دىڭ مو­يىن ومىرتقالارى قاتتى زاقىم­دانعان دەگەن سۋىت حابار جەتتى.

20 جاستاعى سپورتشىنى اجال تىرناعىنان امان الىپ قالۋ ءۇشىن دارىگەرلەر بارىن سالدى. ايتەۋىر, ەلەنا كوزىن اشىپ, ەسىن جيدى. بىراق سپورت تا, باسقاسى دا جايىنا قالدى. اي­گىلى سپورتشى اياعىنان تىك تۇرا الماي, ءومىر بويى مۇگە­دەك­تەر ارباسىنا تاڭىل­دى. 28 جىل بويى ول توسەك تارتىپ جاتىپ, 2006 جىلدىڭ 22 جەلتوقسانىندا قايتىس بولدى. مىنە, كەشە عانا ميلليونداعان كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اي­نال­عان اتاقتى گيمناسشىنىڭ قاي­عىلى تاعدىرى وسىنداي.

ال باپكەرى شە؟ شاكىرتى تو­سەككە تاڭىلىپ جاتقاندا ول ءحالىن سۇراپ بىردە-ءبىر رەت نە ۇيىنە, نە اۋرۋ­حاناعا كەلمەگەن دەسەدى. بىراق ەلەنا مۋحينا كوز جۇمعان سوڭ ميحايل كلي­مەنكو دا كوپ ءومىر سۇرمەدى. ول شاكىرتىنەن كەيىن ءبىر جىلدان سوڭ, ياعني تۋعان كۇنىندە دۇنيە­دەن وزدى. 2007 جىلدىڭ 14 قاراشاسىندا ول 65 جاسقا كەلگەن ەدى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار