13 جەلتوقسان, 2013

تاعىلىمدى تارتۋ

460 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا قازاقتىڭ تۇڭعىش مەرزىمدى باسىلىمدارىنىڭ ءبىرى, 1911-1913 جىلدارى جارىق كورگەن «قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان تۇشىمدى ماقالالاردى قامتىعان «قازاقستان» كىتابىنىڭ تانىستىرىلىمى بولىپ ءوتتى.

تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا قازاقتىڭ تۇڭعىش مەرزىمدى باسىلىمدارىنىڭ ءبىرى, 1911-1913 جىلدارى جارىق كورگەن «قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان تۇشىمدى ماقالالاردى قامتىعان «قازاقستان» كىتابىنىڭ تانىستىرىلىمى بولىپ ءوتتى.

«قازاقستان» گازەتى – 1911 جىل­عى 10 ناۋرىزدان 1913 جىلعى قاراشاعا دەيىن ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندە جارىق كورگەن العاشقى قازاق باسىلىمدارىنىڭ ءبىرى. گازەت سول كەزەڭدەگى ۇلت تاعدىرىنا قاتىستى ماسەلەلەردى كوتەرە ءبى­لىپ, حالىققا ونەر-ءبىلىم جولىن ۇسىنعان, وتىرىقشىلىققا شا­قىرعان, ناقتى كاسىبي كەڭەس بەرگەن وزىق ويلى باسىلىم بولدى. گازەت ماقالالارىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ ارادا ءبىر عاسىر وتكەندە دە وتە وزەكتى ەكەندىگى انىق كورىنەدى.

از ۋاقىت ىشىندە  سول كەزدە­گى زامان تىنىسىنا وراي وقىرمان­دارىنا كوپ جايتتاردى ايتا بىلگەن باسىلىم  1913 جىلى ­پاتشا وكىمەتىنىڭ قىسىمىمەن جابىلىپ قالادى. باسىلىم كەڭەس وكى­مەتى جىلدارى ەكىنشى مارتە رەپرەسسياعا ۇشىراسا دا, تىگىندىسى سانكت-پەتەربۋرگ پەن ماسكەۋ قا­لالارىندا عانا ساقتالعان ەكەن. گازەتتى شىعارۋشى عۇمار قا­راش 1921 جىلى قاستاندىقپەن ولتىرىلسە, رەداكتورى ەلەۋسىن بۇيرين قۋدالانىپ, 1932 جى­لى تاجىكستاندا اشتىقتان قازا تاپتى. ال ءوز زامانىندا پرو­گ­رەسسشىل يدەيالاردىڭ جارشىسى بول­عان «قازاقستان» گازەتى تۋرالى ايتۋعا, جازۋعا رۇقسات بولماي, 1947 جىلى ارنايى قاۋلى شى­عىپ, اقىن-اعارتۋشى عۇمار قاراش­تىڭ شىعارمالارىن وقۋعا, ناسيحاتتاۋعا تىيىم سالىنادى.

گازەت تاريحتا «قازاقستان» اتاۋ­ىن تۇڭعىش قولدانىپ, اينالىسقا ەنگىزۋىمەن دە ەرەكشە ەستە قالادى. بۇعان دەيىن بارلىق رەسمي قۇجاتتا قازاق اتاۋى «كير­گيز», «كيرگيز-كايساكي» دەپ بۇر­ما­لانىپ كەلسە, گازەت شىعارۋ­شى­لا­رى «قا­زاق» اتىن ۇلتتىڭ عانا ەمەس, مەم­لەكەتتىڭ اتاۋى ەتىپ كورسەتە ءبىلدى.

«قازاقستان» گازەتىنىڭ رەسمي رەداكتورى  ەلەۋسىن بۇيرين بولسا, ال باسىلىمدى ۇيىمداستىرۋعا, شىعارۋعا شاڭگەرەي بوكەەۆ, عۇمار قاراش, باقىتجان قاراتاەۆ, عابدولعازيز مۇساعاليەۆ, ءسالىم­گەرەي نۇرالىحانوۆ, مۇستافا كوكەباەۆ, باتىرحايىر نيازوۆ, باقتىگەرەي قۇلمانوۆ, ماعجان جۇماباەۆ, احمەت مامەتوۆ, عۇ­­­باي­دوللا بەرديەۆ, ت.ب. ۇلەس قوسقان.

2012 جىلى تۇڭعىش رەت «قا­زاقستان» گازەتىنىڭ ورىس مۇرا­­عاتتارىنداعى بارلىق سانى قا­زاقستانعا اكەلىنەدى دە, اراب ءار­پىندەگى ماقالالار كيريلليتساعا تۇگەل كوشىرىلىپ,  تۇپنۇسقامەن ءبىر­گە كىتاپ بولىپ جارىق كوردى. بۇل جيناقتا «قازاقستان» گازەتى ءجا­نە ونى شىعارۋشىلار تۋرالى دە­رەكتەر توپتاستىرىلعان. 

باتىس قازاقستان ءوڭىرىنىڭ ازاماتتارى شىعارعان «قازاقستان» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەر-تانىس­تى­رىلىمىندا پارلامەنت ءماجى­لى­سىنىڭ دەپۋتاتتارى شاۆحات وتە­مىسوۆ پەن ساميعوللا ورازوۆ, جازۋشى, عالىم, جۋرناليستەر تابىل قۇلياس, الىبەك اسقار, احمەت الياز, جامبىل ارتىقباەۆ, قايرات ساق, ەرلان سايلاۋباي, پەريزات سەيىت­قازى, جانتاس سافۋللين, مەي­رامحان جاپەكتەر بۇل يگىلىكتى شا­راعا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىرىپ, ءوز وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.

بەرىك سادىر,

«ەگەمەن قازاقستان».

سوڭعى جاڭالىقتار