ەكونوميكا • 08 قاڭتار، 2021

اگروسەكتوردىڭ الەۋەتى ارتقان جىل

18 رەت كورسەتىلدى

«ارپا-بيداي اس ەكەن، التىن-كۇمىس تاس ەكەن» دەگەن قاناتتى ءسوزدىڭ قادىرىن الەم جۇرتشىلىعى بىلتىردان باستاپ ايقىن ۇعىنعانداي بولدى. ىندەت ۋشىققان سايىن ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى باستى پروبلەمالاردىڭ بىرىنە اينالدى دەۋگە بولادى. سوڭعى بىرنەشە جىلدىڭ بەدەرىندە اگرارلىق سەكتوردى ەكونوميكانىڭ درايۆەرىنە اينالدىرۋعا تىرىسىپ جاتقان قازاقستان ۇكىمەتى دە پاندەمياعا قاراماستان، سالانى دامىتۋعا بۇرناعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا كوبىرەك كۇش سالدى.

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس، «ەQ»

 

وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا ءوسىم مول

ءتيىستى مينيسترلىكتەن الىنعان مالىمەتكە سۇيەنسەك، وتكەن جىلى اۋىل شارۋاشى­لى­عىندا ايتار­لىقتاي ءوسىم باي­قالدى. 11 ايدىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا جالپى ءونىم كولەمى 5،9 ترلن تەڭگەگە جەتىپ، وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن 5،3 پايىزعا اسىپ ءتۇستى. 11 وڭىردە ءونىم كولەمى ۇلعايدى، اسىرەسە اقمولا، قوستاناي، پاۆلودار وبلىستارى الدىڭعى قاتاردا.

جالپى، وتكەن جىلدى وسىمدىك شارۋاشىلىعى ءۇشىن قولايلى بولدى دەۋ قيىن. جازداعى قۋاڭشىلىق پەن كۇزگى جاۋىن-شاشىندى ايتپا­عاندا، پاندەمياعا بايلانىستى تۋىن­داعان پروبلەمالار دا شارۋا­لارعا ءبىراز قولبايلاۋ بولعان-دى. سوعان قاراماستان وسىمدىك شارۋا­شىلىعىندا ايتارلىقتاي جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىلدى.

ديقاندار جالپى كولەمى 20،8 ملن توننا استىق ءوندىردى. بۇل ىشكى سۇرانىستى تولىق وتەدى، سونداي-اق سىرتقى نارىققا شىعارۋ ارقىلى قازاقستاننىڭ استىق دەرجاۆاسى دەگەن مارتەبەسىن ساقتاپ قالۋعا ىقپال ەتكەنى انىق.

– استىق ساپاسى جوعارى بولدى. وندىرىلگەن بيدايدىڭ 80 پايىزى 1-3-ساناتقا جاتادى، – دەپ حابارلادى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى.  الدىڭعى جىلى الىنعان بيدايدىڭ 53 پايىزى وسىنداي جوعارى ساناتقا جاتقىزىلعان بولاتىن. جالپى، ەلىمىزدىڭ ديقاندارى وتكەن جىلى بارلىعى 4 ملن توننا كارتوپ، 4،3 ملن توننا كوكونىس، 2،5 ملن توننا باقشا داقىلدارىن، 297،2 ملن توننا ماقتا جينادى.

كوكتەمگى دالا جۇمىستارى، تۇقىم سەبۋ ناۋقانى توتەنشە جاع­داي­مەن تۇسپا-تۇس كەلگەنى بەلگىلى. ءسويتىپ، اگرارشىلاردىڭ اراسىندا الاڭداۋشىلىق تۋعان ەدى. الاي­دا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكە­لەي تاپسىرماسى بويىنشا اۋىل شارۋا­شىلىعى مينيسترلىگى ناۋقاندى ويداعىداي وتكىزۋگە باعىتتالعان شارالاردى ۋاق­تى­لى قابىلدادى. اتاپ ايتقاندا، ارزانداتىلعان جانار-جاعارماي، ءتيىستى تەحنيكالىق سايماندار فەرمەرلەرگە دەر ۋاقىتىندا جەتكىزىلدى، شارۋالاردىڭ كارانتين كەزىندە دە كەدەرگىسىز قوزعالۋىنا جاعداي جاسالدى.

پرەزيدەنت ق.توقاەۆ حالىققا ارناعان جولداۋىندا اۋىل شارۋا­­شىلىعىن كەڭىنەن قولداۋ قاجەت­تىگىن اتاپ كورسەتىپ، ۇكىمەتكە سالانى تسيفرلاندىرۋدى جولعا قويۋدى، جەردى كادەگە جاراتۋدى رەتتەۋدى تاپسىرعانى ءمالىم. بىل­تىر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكە­لەي تاپسىرماسى بويىنشا «اگرار­لىق نەسيە كورپوراتسياسى» ارقىلى اگروونەركاسىپ كەشەنى سۋبەك­تىلەرىن قولداۋ ءىس-شارالارىنا رەسپۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن 70 ملرد تەڭگە نەسيە ءبولىندى. قاراجات 2،4 مىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىسى­نە بەرىلدى. سونىمەن قاتار «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلا­ما­سى اياسىندا كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 100 ملرد تەڭگە باعىت­تالدى.

وتكەن جىلى ەگىستىك ال­قاپ­تارىن ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا دا ءبىرتالاي جۇمىس اتقارىلعانىن ايتا كەتەيىك. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋرو­سىنان الىنعان دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، تۇقىم سەبىلگەن ال­قاپ­­تار­دىڭ اۋماعى 2019 جىلمەن سا­لىس­تىر­عاندا 439 مىڭ گەكتارعا ۇلعايىپ، 22،7 ملن گەكتارعا جەتىپتى.

– زىعىر القابى – 239،8 مىڭ گەكتارعا نەمەسە 18،6 پايىزعا، ماقسارى القابى – 61،6 مىڭ گەكتارعا، ياعني، 23 پايىزعا، بيداي القابى 748 مىڭ گەكتارعا نەمەسە 6،8 پايىزعا، جۇگەرى القابى – 7،4 مىڭ گەكتارعا، ياعني 5 پايىزعا ۇلعايدى. باۋ-باقشا داقىلدارى ەگىلگەن جەردىڭ كولەمى دە الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 6،3 مىڭ گەكتارعا، ياعني 1،3 پايىزعا ارتتى، – دەپ حابارلادى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى.

وسىمدىك شارۋاشىلىعىن قولداۋ باعىتىندا اتقارىل­عان جۇمىس­تاردىڭ قاتارىن­دا فەرمەرلەردەن ءونىمدى فورۆاردتىق ساتىپ الۋ ءتاسىلى ەنگىزىلگەنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءلازىم. مينيسترلىك ەرتە كوكتەمدە شارۋالار تۇقىم سەبۋ ناۋقانىن ويداعىداي جۇرگىزۋى ءۇشىن ولاردىڭ كۇزدە الاتىن ءونىمىنىڭ ەسەبىنەن فورۆاردتىق كەلىسىمشارت جاساستى. ناتيجەسىندە 369 اۋىل شارۋاشىلىق تاۋارىن وندىرۋشىدەن وسىنداي جولمەن 24،55 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ساتىپ الىندى. اتاپ ايتقاندا، ۇكىمەت 453 مىڭ توننادان استام بيداي، 53،2 مىڭ توننا ارپا، 10 مىڭ توننادان استام كۇنباعىس پەن 300 توننادان ارتىق قاراقۇمىقتى كوكتەمدە تۇقىم سەبىلىپ جاتقان كەزدىڭ وزىندە ساتىپ الىپ قويدى.

اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ىلگەرىلەۋىنە مال شارۋاشىلىعى مەن قۇس شارۋاشىلىعىنىڭ دا قوسقان ۇلەسى قوماقتى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لىگى ەت باعىتىنداعى قۇس شارۋا­شى­­­لىعىن دامىتۋدا تولايىم تا­بىسقا جەتتى. قۇس ەتىنىڭ وتان­دىق ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ جانە قۇس شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ يم­پورت­تىق ۇلەسىن ازايتۋ ءۇشىن مي­نيسترلىك پەن وڭىرلىك اكىمدىك­تەر قازىرگى زامانعى جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن قۇرۋ، جۇمىس ىستەپ تۇرعان قۇس فابريكالارىن كەڭەي­تۋ جانە جاڭعىرتۋ جوبالارىنا بارىن­شا قولداۋ كورسەتۋدە.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • كەشە

ەرلىككە تولى سۋرەتتەر

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار