2020 جىل دەپوزيتتەرگە مىندەتتى كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنىڭ ساپالى جاڭارۋ جىلى بولدى. 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورىنىڭ (قدكق) باستاماسىمەن ۇلتتىق بانكپەن بىرگە كەپىلدەندىرىلگەن وبەكتىلەر ءتىزىمى كەڭەيتىلدى. ەسەپتەلگەن سىياقى شوتتاردا, كارتوچكالاردا جانە دەپوزيتتەردە ورنالاستىرىلعان جەكە تۇلعالار مەن جەكە كاسىپكەرلەردىڭ قاراجاتتارىنا, سونداي-اق سالىم بالانسىنا قوسىلعان كاپيتالداندىرىلعان سىياقىلارعا قوسىلدى
«ەندى دەپوزيت بويىنشا سىياقى ەسەپتەلگەنىنە نەمەسە كاپيتالداندىرىلعانىنا قاراماستان, KFGD كەپىلدىگىمەن زاڭمەن بەلگىلەنگەن كەپىلدەندىرىلگەن وتەماقى مولشەرى شەڭبەرىندە قامتىلعان», - دەپ ءتۇسىندىردى قور.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, ءار بانكتەگى ءبىر سالىمشىعا كەپىلدەندىرىلگەن سىياقىنىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى: 15 ميلليون تەڭگەدەن اسپايدى - ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى جيناق سالىمدارى بويىنشا; 10 ميلليون تەڭگەدەن ارتىق ەمەس - باسقا دەپوزيتتەر, ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى كارتوچكالار مەن شوتتار ءۇشىن, 5 ميلليون تەڭگەدەن ارتىق ەمەس - شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەر, كارتالار مەن شوتتار ءۇشىن. سالىمشىنىڭ ءبىر بانكتەگى تۇرىنە جانە ۆاليۋتاسىنا بايلانىستى بىرنەشە دەپوزيتتەرى بويىنشا جيىنتىق كەپىلدىك وتەماقىسى دەپوزيتتەردىڭ ءار ءتۇرى بويىنشا ليميتتەردى ەسكەرە وتىرىپ, 15 ميلليون تەڭگەدەن اسپاۋى كەرەك.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, ءار بانكتەگى ءبىر سالىمشىعا كەپىلدەندىرىلگەن سىياقىنىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى: 15 ميلليون تەڭگەدەن اسپايدى - ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى جيناق سالىمدارى بويىنشا; 10 ميلليون تەڭگەدەن ارتىق ەمەس - باسقا دەپوزيتتەر, ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى كارتوچكالار مەن شوتتار ءۇشىن, 5 ميلليون تەڭگەدەن ارتىق ەمەس - شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەر, كارتالار مەن شوتتار ءۇشىن. سالىمشىنىڭ ءبىر بانكتەگى تۇرىنە جانە ۆاليۋتاسىنا بايلانىستى بىرنەشە دەپوزيتتەرى بويىنشا جيىنتىق كەپىلدىك وتەماقىسى دەپوزيتتەردىڭ ءار ءتۇرى بويىنشا ليميتتەردى ەسكەرە وتىرىپ, 15 ميلليون تەڭگەدەن اسپاۋى كەرەك.
ەندى سالىمشىلارعا كەپىلدىك وتەماقىسىن تولەۋ بانكتىڭ بارلىق بانكتىك وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋگە ارنالعان ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان كۇننەن باستاپ 35 جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي باستالادى. بۇل رەتتە ۋاقىتشا اكىمشىلىككە ليتسەنزيادان ايىرىلعان بانكتىڭ اكتيۆتەرى مەن مىندەتتەمەلەرىن ءبىر مەزگىلدە ەكۆايەر بانككە بەرۋ تۋرالى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن 20 جۇمىس كۇنى بولىنەدى, ونى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (ARRFR) ۇيلەستىرەدى.
ەندى سالىمشىلارعا كەپىلدىك وتەماقىسىن تولەۋ بانكتىڭ بارلىق بانكتىك وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋگە ارنالعان ليتسەنزياسىنان ايىرىلعان كۇننەن باستاپ 35 جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي باستالادى. بۇل رەتتە ۋاقىتشا اكىمشىلىككە ليتسەنزيادان ايىرىلعان بانكتىڭ اكتيۆتەرى مەن مىندەتتەمەلەرىن ءبىر مەزگىلدە ەكۆايەر بانككە بەرۋ تۋرالى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن 20 جۇمىس كۇنى بولىنەدى, ونى قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى ۇيلەستىرەدى.
ەگەر P&A وپەراتسياسىن جۇرگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانسا, دەپوزيتتەر بانكتىڭ باسقا اكتيۆتەرىمەن بىرگە باسقا قارجى ينستيتۋتىنا وتەدى, سايكەسىنشە ليتسەنزيادان ايىرىلعان بانكتىڭ سالىمشىلارى ساتىپ الۋشى بانكتىڭ كليەنتتەرى بولادى. ناتيجەسىندە, قور كورسەتىلگەن كەپىلدىك وتەماقىنى تولەۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەرگە يە ەمەس. ەگەر اگەنتتىك P&A وپەراتسياسىن جۇرگىزۋدەن باس تارتسا, وندا KDIF ليتسەنزيادان ايىرىلعان بانكتىڭ سالىمشىلارى الدىنداعى مىندەتتەمەلەردى قابىلدايدى جانە كەپىلدەمەلىك وتەماقىنى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە جانە كەپىلدىكتىڭ ماكسيمالدى مولشەرى شەگىندە تولەيدى.
ەگەر P&A وپەراتسياسىن جۇرگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانسا, دەپوزيتتەر بانكتىڭ باسقا اكتيۆتەرىمەن بىرگە باسقا قارجى ينستيتۋتىنا وتەدى, سايكەسىنشە ليتسەنزيادان ايىرىلعان بانكتىڭ سالىمشىلارى ساتىپ الۋشى بانكتىڭ كليەنتتەرى بولادى. ناتيجەسىندە, قور كورسەتىلگەن كەپىلدىك وتەماقىنى تولەۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەرگە يە ەمەس. ەگەر ARRFR P&A وپەراتسياسىن جۇرگىزۋدەن باس تارتسا, وندا KDIF ليتسەنزيادان ايىرىلعان بانكتىڭ سالىمشىلارى الدىنداعى مىندەتتەمەلەردى قابىلدايدى جانە كەپىلدەمەلىك وتەماقىنى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە جانە كەپىلدىكتىڭ ماكسيمالدى مولشەرى شەگىندە تولەيدى. تولەمدەردى باستاۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قورعا اگەنت-بانكتى تاڭداۋ بويىنشا تەندەردى وتكىزۋ ءتارتىبى مەن اگەنت-بانككە بۇرىن ۋاكىلەتتى ورگان بەلگىلەگەن تالاپتاردى ايقىنداۋ قۇزىرەتى بەرىلدى. 2020 جىلى ليتسەنزيادان ايىرىلعان بانكتەن سالىمشىلاردىڭ رەەسترىن جەدەل الۋ جانە سالىمشىلار تۋرالى مالىمەتتەردى اگەنت-بانككە بەرۋ كەزىندە قاتەلىكتەردى جويۋ ءۇشىن قور بانكتەردەگى اقپاراتتىق جۇيەنى جاڭارتىپ, قايتا ورناتتى.
ء«ىس جۇزىندە تولەمدەردىڭ باستالۋىن جەدەلدەتۋدىڭ اسەرى 2020 جىلدىڭ 18 قىركۇيەگىندە ليتسەنزيادان ايىرىلعان« تەنگري بانك »اق مىسالىندا كورىندى. اگەنتتىكتىڭ قىسقا ۋاقىت ىشىندە قابىلدانعان جاو جۇرگىزبەۋ تۋرالى شەشىمى جانە KDIF-ءتىڭ سالىمشىلار ءتىزىلىمىن دايىنداۋ جانە «ەۋرازيالىق بانك» اق اتىنان ۇسىنىلعان اگەنت-بانكتى تاڭداۋ جونىندەگى جەدەل جۇمىسى سالىمشىلارعا وتەماقى تولەۋدى 2020 جىلدىڭ 30 قىركۇيەگىنەن باستاپ, ياعني كۇننەن باستاپ 8 جۇمىس كۇنىنەن كەيىن باستاۋعا مۇمكىندىك بەردى. بانكتىڭ ليتسەنزياسىنان ايىرۋ », - دەپ اتاپ ءوتتى اگەنتتىك.
سالىستىرۋ ءۇشىن سوت پروتسەدۋرالارىنىڭ اياقتالۋىن كۇتۋگە بايلانىستى الدىڭعى بانكتەر ءۇشىن تولەمدەردى باستاۋ مەرزىمى ولاردىڭ ليتسەنزياسى جويىلعاننان كەيىن 80-دەن 107 جۇمىس كۇنىنە دەيىن سوزىلدى.
اگەنتتىك وسىعان دەيىن 2019 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىندا Tengri Bank سالىمشىلارىنا اگەنت-بانك ارقىلى 16,4 ملرد تەڭگە نەمەسە مىندەتتەمەلەردىڭ جالپى كولەمىنىڭ 92% تولەنگەنىن ەسكە ءتۇسىردى. تولەمدەر, كارانتيندىك شارالارعا قاراماستان, تۇراقتى رەجيمدە جۇزەگە اسىرىلادى - اگەنت-اگەنت سونىمەن قاتار وتىنىمدەردى قاشىقتىقتان بەرۋ, وتەۋ سومالارىن ونلاين-تەكسەرۋ جانە فيليالدارعا بارماس بۇرىن ولاردىڭ جۇكتەمەسىن باقىلاۋ نۇسقالارىن ۇسىنادى.
سونىمەن بىرگە كەپىلدىك وتەماقى تولەۋگە ءوتىنىش بىلدىرگەندەردىڭ ۇلەسى تومەن بولىپ قالادى جانە Tengri Bank بارلىق سالىمشىلارىنىڭ جالپى سانىنىڭ 16% قۇرايدى. وسىنداي جاعداي باسقا بانكتەردە دە بايقالادى. مىسالى, بۇگىنگى تاڭدا Qazaq Banki, قازاقستان ەكسيمبانكى جانە استانا بانكىنىڭ سالىمشىلارى الدىنداعى مىندەتتەمەلەر 99% -عا ورىندالدى. بۇل رەتتە ءوتىنىش بىلدىرگەن سالىمشىلاردىڭ ۇلەسى سايكەسىنشە 33%, 40% جانە 22% قۇرايدى. كەپىلدىك وتەمىنىڭ تالاپ ەتىلمەگەن سومالارىنىڭ ەڭ كوپ مولشەرى قاراجات قالدىعى 5 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن سالىمشىلارعا تيەسىلى. وسىلايشا, استانا بانكىندە ءوتىنىش بەرمەگەندەردىڭ جالپى سانىنان مۇنداي سالىمشىلاردىڭ ۇلەسى 93%, Qazaq Banki جانە Eximbank Kazakhstan-دا 77% قۇرايدى.
سونىمەن بىرگە كەپىلدىك وتەماقى تولەۋگە ءوتىنىش بىلدىرگەندەردىڭ ۇلەسى تومەن بولىپ قالادى جانە Tengri Bank بارلىق سالىمشىلارىنىڭ جالپى سانىنىڭ 16% قۇرايدى. وسىنداي جاعداي باسقا بانكتەردە دە بايقالادى. مىسالى, بۇگىنگى تاڭدا Qazaq Banki, قازاقستان ەكسيمبانكى جانە استانا بانكىنىڭ سالىمشىلارى الدىنداعى مىندەتتەمەلەر 99% -عا ورىندالدى. بۇل رەتتە ءوتىنىش بىلدىرگەن سالىمشىلاردىڭ ۇلەسى سايكەسىنشە 33%, 40% جانە 22% قۇرايدى. كەپىلدىك وتەمىنىڭ تالاپ ەتىلمەگەن سومالارىنىڭ ەڭ كوپ مولشەرى قاراجات قالدىعى 5 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن سالىمشىلارعا تيەسىلى. وسىلايشا, استانا بانكىندە ءوتىنىش بەرمەگەندەردىڭ جالپى سانىنان مۇنداي سالىمشىلاردىڭ ۇلەسى 93%, Qazaq Banki جانە ەكسيم بانك قازاقستاندا 77% قۇرايدى.
قور اگەنتتىك بانكتەر ارقىلى Tengri Bank سالىمشىلارىنا كەپىلدىك وتەماقىنى تولەۋ 2021 جىلدىڭ 30 قىركۇيەگىنە دەيىن, Delta Bank سالىمشىلارى - 2021 ج. 23 مامىرىنا دەيىن, استانا بانكى - 2021 ج. 28 قاڭتارىنا دەيىن جانە Qazaq Banki - 2021 ج. 24 ساۋىرىنە دەيىن سوزىلاتىنىن ايتتى. 2020 جىلعى 28 ناۋرىزدا «ناۋرىز بانك قازاقستان» اق سالىمشىلارىنا كەپىلدىك وتەماقى تولەمدەرى ونىڭ تۇپكىلىكتى تاراتىلۋىنا بايلانىستى توقتاتىلدى. دەپوزيتتەرگە مىندەتتى كەپىلدىك بەرۋ تۋرالى زاڭناماعا سايكەس, اگەنتتىكتىڭ سالىمشىلار الدىنداعى مىندەتتەمەلەرى قاتىسۋشى بانكتى ماجبۇرلەپ تاراتۋ تۋرالى ىسكەري سايكەستەندىرۋ نومىرلەرىنىڭ ۇلتتىق تىزىلىمىنە اقپارات ەنگىزىلگەن كۇننەن باستاپ ءبىر جىل وتكەن سوڭ توقتاتىلادى.
«اگەنتتىك كەپىلدىگى بۇگىندە جەكە جانە جەكە كاسىپكەرلەردىڭ بارلىق شوتتارىنىڭ, كارتالارىنىڭ جانە دەپوزيتتەرىنىڭ 99,8% -ىن قامتيدى. بۇل كەپىلدەندىرىلگەن سومادان جوعارى دەپوزيتتەر بارلىق دەپوزيتتەردىڭ 0,2% -ىن عانا قۇرايتىندىعىن كورسەتەدى », - دەدى قور.
ارنايى رەزەرۆ تەك كەپىلدەمەلىك تولەمدى تولەۋگە جانە بانك مەنشىگىنىڭ مولشەرى مەن كەپىلدەندىرىلگەن دەپوزيتتەر بويىنشا مىندەتتەمەلەر سوماسىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى P&A وپەراتسياسى بويىنشا تولتىرۋعا عانا پايدالانىلۋى مۇمكىن.
سونداي-اق, 2020 جىلى اگەنتتىك ء ادىسناماسىندا ەڭ جوعارى ۇسىنىلاتىن سىياقى مولشەرلەمەسىن انىقتايتىن وزگەرىستەر بولدى. ەندى مەرزىمدى ەمەس دەپوزيتتەر بويىنشا مولشەرلەمەلەر بازالىق مولشەرلەمەگە سايكەس كەلەدى, ال قىسقا مەرزىمدىلەردە ولار ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق ستاۆكاسى مەن سپرەدتىڭ سوماسى رەتىندە انىقتالادى. (بۇرىن قىسقا مەرزىمدى دەپوزيتتەر بويىنشا مولشەرلەمەلەر ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق ستاۆكاسى مەن سپرەدتەر قوسىلعان نارىقتىق مولشەرلەمە اراسىنداعى ەڭ ۇلكەن ءمان رەتىندە انىقتالاتىن). سونىمەن قاتار, شەتەلدىك ۆاليۋتاداعى دەپوزيتتەردىڭ بارلىق تۇرلەرى ءۇشىن اگەنتتىك ماكسيمالدى ۇسىنىلاتىن ستاۆكاسى - 1%. قور وتكەن جىلدىڭ قاڭتار-قاراشا ايلارىندا شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەر ۆاليۋتانى قايتا باعالاۋدى قوسپاعاندا, 2% -عا تومەندەدى دەپ مالىمدەدى.
سوڭعى رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس, جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتىك بازاسىنىڭ جالپى كولەمى 2020 جىلعى قاڭتاردان باستاپ 1,2 ترلن تەڭگەگە ءوسىپ, 10,5 ترلن تەڭگەنى قۇرادى (يسلام بانكتەرىندەگى سالىمداردى قوسپاعاندا). ونىڭ 59% -ى ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى دەپوزيتتەرگە, 41% -ى شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەرگە ءتۇستى.
