تەگىندە, مارال ءوسىرۋ مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا جول اشادى. قازىر بۇل كاسىپتى تۇراقتى تابىس كوزىنە اينالدىرعان شىعىسقازاقستاندىق مارال وسىرۋشىلەردىڭ اۋىلىنا شەتەلدەن ارنايى كەلەتىن ادامدار قاتارى كوبەيىپتى. اسىرەسە, مارال ءمۇيىزىن كەسەتىن ماۋسىمدا دەرتىنە داۋا ىزدەگەن تۋريست لەگى ۇزىلمەيدى. ويتكەنى, مارال مۇيىزىنەن اققان قاننىڭ قۇرامىندا 25 ءتۇرلى ميكروەلەمەنت بار كورىنەدى, ونىڭ ادام اعزاسىنا تيگىزەتىن وڭ اسەرى وتە جوعارى ەكەنى مەديتسينادا دالەلدەنگەن. ءمۇيىزدىڭ بۋىنا ءتۇسىپ, سورپالانۋ كىسى بويىنداعى سۇيەك, بۋىن اۋرۋلارىنىڭ مىڭ دا ءبىر شيپاسى ەكەن. دەمەك, مارال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتاتىن ءجونى بار. مۇنىڭ كورىنىسىن شىعىس ايماقتاعى اۋدانداردىڭ تىرشىلىگىنەن بايقاۋعا بولار. قازىر شىعىس قازاقستاندا 16 مارال شارۋاشىلىعى جۇمىس ىستەيدى. ال باعىمداعى بۇعى مەن مارالدىڭ سانى 9 مىڭنان اسادى. مۇنداي شارۋاشىلىقتار نەگىزىنەن كاتونقاراعاي اۋدانىندا ورنالاسقان. سونىمەن بىرگە التاي, زايسان, كوكپەكتى, كۇرشىم, ۇلان اۋداندارى مارال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا بەل بۋىپتى. ياعني ءبىز مۇنى بۇعى مەن مارال باعۋدىڭ بولاشاعى زور كاسىپ ەكەنىن ايگىلەۋ ءۇشىن ايتىپ وتىرمىز. ءارى شىعىستاعى شارۋالاردىڭ ءىسى وزگە وڭىرلەرگە ۇلگى بولىپ وتىرعانىن دا اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك.
مىنە, وسى ماقسات جەتىسۋلىق كاسىپكەرلەردىڭ دە مارال شارۋاشىلىعىن اشۋعا تۇرتكى بولدى. مىسالى, ەندى «ارشالى تۋر» سەرىكتەستىگىنىڭ اۋماعىندا مارال تابىنى ءورىپ جۇرەتىن بولادى. جاقىندا اقسۋ اۋدانىنا قاراستى سۋىقساي اۋىلىنا شىعىس قازاقستان وبلىسىنان 23 باس مارال جەتكىزىلدى. بۇرىن-سوڭدى جەتىسۋ توپىراعىنا اياق باسپاعان جانۋارلار قازىر بەيىمدەلۋدەن ءوتىپ, جايىلىمعا شىعارىلعان.
– بۇعى باعۋ قازاققا تاڭسىق كاسىپ بولماسا دا, بۇرىن ىستەپ كورمەگەن ادامعا قيىن تيەرى انىق. وسى كاسىپپەن اينالىسۋعا بەل بۋعان سوڭ بيىل جازدا كاتونقاراعايعا ارنايى بارىپ, مارال شارۋاشىلىعىنىڭ قىر-سىرىنا قانىقتىق. ول جاقتاعى جىگىتتەردەن 10 كۇن بويى ساباق الىپ, تاجىريبە جيناپ قايتتىق. پانتى ازىرلەۋدى دە ۇيرەندىك. ەندى جەتىسۋدا دا مارال سانىن كوبەيتىپ, پانتىمەن ەمدەيتىن ورتالىق اشۋعا نيەتتىمىز, – دەيدى «ارشالى تۋر» سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىسى بەرىك الدابەرگەنوۆ.
ايتپاقشى, اقسۋلىق شارۋانىڭ تىڭنان جول تاۋىپ, بۇرىن باستاماعان ىسكە تاۋەكەل ەتۋى الماتى وبلىسىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىنىڭ جىل سايىن ارتىپ وتىرعانىنا دالەل بولاتىن سياقتى. ويتكەنى, جەتىسۋدىڭ اسەم تابيعاتى مەن قولايلى دەمالىس ايماقتارى وڭىردەگى ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
باسقانى قويعاندا, الاكول جاعالاۋىنا كەلۋشىلەر لەگى سوڭعى جىلدارى ەكى ەسەگە ءوستى. ءتىپتى بيىلعى پاندەميا جاعدايىنداعى قيىندىقتارعا قاراماستان, وبلىسقا كەلۋشى تۋريستەر قاتارى ۇزىلمەپتى. ماسەلەن, جاعاجايداعى دەمالىس ماۋسىمىنىڭ العاشقى ءبىر جارىم ايىندا عانا الاكولدە 629 مىڭنان استام ادام تىنىققان ەكەن. وسى كەزەڭدە كول جاعالاۋىندا 3 ملرد 739 ملن تەڭگەگە سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتىلىپتى. ال جالپى دەمالىس ماۋسىمى بارىسىندا كەلگەن تۋريست سانى 1 ملن ادامنان اسىپ وتىر.
سونداي-اق قارقىندى دامۋ جولىنا تۇسكەن تۋريستىك باعىتتىڭ ءبىرى ۇلتتىق پاركتەر اۋماعىندا. بيىلعى التى ايدا اۋماققا كەلگەن ادام سانى 125 مىڭنان استى. قۋانارلىعى, تۋريزمنەن تابىس تابۋعا اۋداندار دا كىرىسىپ جاتىر. ماسەلەن, بيىل سارقان اۋدانى اۋماعىنا الىس-جاقىن شەتەلدەردەن 23 مىڭنان استام دەمالۋشى كەلدى. ونىڭ ىشىندە «جوڭعار الاتاۋى» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى» مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ اۋماعىنا كەلۋشىلەر سانى ارتقان. مۇندا 13 ەكولوگيالىق جانە مادەني-تاريحي تۋريستىك باعىت جاسالعان ەكەن. وتكەن جاز ماۋسىمىندا ۇلتتىق پاركتەگى تابيعات بايلىعىن كوزبەن كورىپ قايتۋعا 1500 تۋريست ارنايى ات باسىن بۇرعان كورىنەدى.
ال وسى اۋدانمەن ىرگەلەس جاتقان اقسۋ اۋدانىندا ەندى مارال شارۋاشىلىعى ورىستەسە, پانتى تەراپياسىمەن ەمدەۋ ورتالىقتارى كوپتەپ اشىلاتىنى انىق. سەبەبى قازىر بۇل بيزنەس ءتۇرى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كاتونقاراعاي اۋدانىندا جەمىستى بولىپ وتىر. ال الماتى سياقتى ءىرى مەگاپوليسكە ءبىر تابان جاقىن اقسۋ وڭىرىندە وسى ءىس ىلگەرىلەسە, شيپا ىزدەگەندەر مەن قىزىق قۋعاندار سانى دا ارتاتىنى ءسوزسىز. دەمەك, بۇعى باققان شارۋانىڭ باي بولارىنا سەنىم بار.
الماتى وبلىسى
