جىلىنا بىرنەشە رەت الماتىداعى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىندا «قان تاپسىرىپ, ءومىر سىيلا!» اتتى ناۋقان اياسىندا قان تاپسىرۋ اكتسياسى وتەدى. جۋىردا وتكەن كەزەكتى اكتسياعا 230-دان اسا دارىگەر قاتىسىپ, ناۋقاس جاندار ءۇشىن 160 ليتر قان تاپسىردى.
پەدياتريا ورتالىعىنىڭ دارىگەرلەرى مەن قىزمەتكەرلەرى دونور رەتىندە قان تاپسىرۋدى ادەتكە اينالدىرعان. سوڭعى قايىرىمدىلىق شاراعا 80-نەن اسا ەرىكتى قاتىستى. سولاردىڭ ءبىرى, مەديتسينالىق ستاتيستيكا ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرى, ورتالىقتىڭ تۇراقتى دونورى – قۇرالاي سماعۇلوۆا. ەرىكتى وسىمەن 22 جىل قاتارىنان دوناتسياعا قاتىسىپ جاتىر. اكتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ ارقايسىسى 450 ميلليليتر قان تاپسىردى. بۇل ءىستى يگى داستۇرگە اينالدىرعان اق حالاتتىلار كەزەكتى رەت ءبىر كىسىدەي اكتسياعا اتسالىسىپ, تالاي بالا مەن ادامداردىڭ ومىرىنە اراشا ءتۇسىپ وتىر.
شارانىڭ تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرۋشىسى, كلينيكالىق ترانسفۋزيولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قۋانىش ۇمبەتوۆتىڭ ايۋىنشا, «قان تاپسىرىپ, ءومىر سىيلا!» ۇرانىمەن وتەتىن شارا جىلىنا ەكى رەت ۇيىمداستىرىلسا, بيىل ءۇشىنشى رەت وتكىزىلگەن.
«قان تاپسىرماس بۇرىن, دونورلار الدىمەن مەديتسينالىق ساۋالداما تولتىردى. سونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا عانا قان تاپسىرۋعا رۇقسات الدى. اق حالاتتىلار تاپسىرىلعان قان كولەمى مەن ونىڭ ءمىنسىز ساپاسىنا باسا نازار اۋدارادى. پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىندا قان تاپسىرۋ 2013 جىلدان باستاپ وتكىزىلىپ كەلەدى. جىلىنا 2-3 رەت قان وتكىزىپ تۇراتىن تۇراقتى دونورلار بار. سوڭعى ەكى جىل ىشىندە ورتالىق قىزمەتكەرلەرى شامامەن 180 ليتردەي قان تاپسىردى. بۇل يگى ىسكە ورتالىق قىزمەتكەرلەرىمەن قوسا ورتالىقتا ەم الىپ جاتقان بالالاردىڭ اتا-انالارى دا قاتىسىپ كەلەدى.
ورتالىقتان جىلىنا شامامەن 130-160 ادام قان تاپسىرادى. مەديتسينالىق تەكسەرىستەن وتكەن ادامنان ستاندارت بويىنشا 450 ميلليليتر قان الىنادى. جىل سايىن دوناتسياعا قاتىسۋشى قىزمەتكەرلەر سانى ارتىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ورتالىقتا قان جانە ونىڭ كومپونەنتتەرى وسى ورتالىقتا ەم الىپ جاتقان ناۋقاس بالالارعا قولدانىلادى. كلينيكادا قاتەرلى دەرتكە شالدىققان, جۇرەك اقاۋلارىمەن تۋعان بالالار, اۋىر حيرۋرگيالىق وتا قاجەت بولعان ناۋقاس بالالار مەن جاڭا تۋعان نارەستەلەر ەم الادى. وتا كەزىندە, سۇيەك كەمىگىنىڭ قاتەرلى ىسىكتەرىندە, وعان قوسا سۇيەكتىڭ كەمىك مايىن ترانسپلانتاتسيالاۋ كەزىندە جانە باسقا دا جاعدايلاردا دارىگەرلەردىڭ تاعايىنداۋىمەن قان جانە ونىڭ قۇرامداس بولىكتەرى قۇيىلادى. ناۋقاستارعا قولدانىلاتىن بارلىق مەديتسينالىق قۇرىلعىلار ءبىر رەتتىك. بۇل بۇيىمداردىڭ بارلىعى بالالاردىڭ اتا-انالارىنىڭ قاتىسۋىمەن اشىلادى. قان قۇيۋ بارلىق مەديتسينالىق تالاپقا ساي جۇرگىزىلەدى», دەيدى ق.ۇمبەتوۆ.
دارىگەردىڭ پىكىرىنشە, قان تاپسىرۋ اعزاعا پايدالى. «قان تاپسىرۋدىڭ پايداسى مەن زيانى قوعامدا كوپ تالقىلانادى. مەديتسينا مامانى رەتىندە قان تاپسىرۋدىڭ نەگىزگى پايدالارىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بىرىنشىدەن, ەڭ باستىسى – قان تاپسىرعان ءار ادام 3 ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا تىكەلەي كومەگىن تيگىزەدى. ەكىنشىدەن, اعزاڭىزدىڭ قان قۇرامى جاڭارادى, قان قۇرامىنىڭ جاڭارۋى تەرىگە وتە پايدالى. ۇشىنشىدەن, قان تاپسىرۋ ارقىلى ادام بويىنداعى قان قىسىمى رەتتەلەدى. تورتىنشىدەن, قان تاپسىرۋدىڭ سەمىزدىكتىڭ الدىن الۋعا سەپتىگى بار. بەسىنشىدەن, ادام ءومىرىن ۇزارتادى. سونىمەن قاتار ءسىز قان تاپسىرا وتىرا, اعزاڭىز تۋرالى اقپاراتتى الا الاسىز. قان تاپسىرۋدىڭ اعزاعا ەش زيانى جوق. ۇلكەن ادام اعزاسىندا شامامەن 4,5-5ليتردەي قان بولادى, قان تاپسىرۋ بارىسىندا ءار ادام 450 ميلليليتردەن اسپايتىن قان تاپسىرادى. بۇل اعزاعا زيانىن تيگىزبەيدى», دەيدى ق.ۇمبەتوۆ.
بالالار دارىگەرلەرىنىڭ ىشىندە جۇيەلى تۇردە قان تاپسىرىپ وتىرۋدى ادەتكە اينالدىرعان بەلسەندى دونورلار دا بار. سولاردىڭ ءبىرى – انەستەزيولوگ دارىگەر گۇلجاحان ابدۋللاەۆا.
«قان تاپسىرۋدى ازاماتتىق مىندەتىم دەپ بىلەمىن. ءبىر دونور – ءبىر ءومىر. ءبىزدىڭ يگى ءىسىمىز كوپتەگەن ادامداردىڭ ءومىرىن قۇتقارۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. وسى كومەك ارقىلى ءبىز بىرەۋدىڭ اناسىنىڭ, اكەسىنىڭ, بالاسى مەن باۋىرىنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالامىز. پەدياتريا ورتالىعىنداعى بالالارعا دا كومەگى ءتيۋى مۇمكىن. وسى ارەكەتىمىزبەن ازاماتتاردى قان تاپسىرىپ, كومەك كورسەتۋگە شاقىرامىز. قان تاپسىرىپ – ءومىر سىيلايىق!», دەيدى گ.ابدۋللاەۆا.
«دونور» ءسوزىنىڭ لاتىن تىلىنەن اۋدارماسى ء«ومىر سىيلاۋشى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. كوپتەگەن ناۋقاس ءۇشىن بۇل ەكىنشى ءومىر سەكىلدى. قازىرگى كەزدە ورتالىقتا وسىنداي جاندارعا قول ۇشىن سوزىپ جۇرگەندەردىڭ سانى 200-دەن اسادى. قايىرىمدىلىق شاراسىنا ۇدايى قاتىساتىن اق حالاتتىلار ىشىندە العاش رەت قان تاپسىرىپ, دونور اتانعان قىزمەتكەرلەر دە بار. «دونور قانى – ءومىر ءنارى. شىنىمەن ەلىمىزدە سان مىڭداعان ادام قانعا مۇقتاج. كەز كەلگەن وقىس جاعدايدا, نەمەسە وتا كەزىندە ءومىر ءنارى اۋاداي قاجەت. قان قۇيۋعا مۇقتاج جاندارعا كومەگىم تيسە بولعانى. وسىندا ءوزىمنىڭ ءبىر ادامعا بولسىن سەپتىگىمدى تيگىزۋگە كەلىپ وتىرمىن», دەيدى العاش رەت قان تاپسىرعان ورتالىق قىزمەتكەرى, تەلەمەديتسينا كوورديناتورى ۇلجان المەن.
بۇگىندە ورتالىقتىڭ افەرەز بولىمىندە 68 ليتر قان ساقتاۋلى, بۇل دەگەنىمىز – 227 دوزا. قور ۇنەمى تولىقتىرىلىپ وتىرادى, ماتەريالدىڭ سيرەك تۇرلەرىنىڭ بولۋى باقىلانادى. وسىنداي شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ورتالىقتا كەز كەلگەن ۋاقىتتا اۋىر ناۋقاسقا قاجەتتى قان تابىلادى.
ەلىمىزدە جاسى 18-دەن اسقان, مەديتسينالىق كورسەتكىشى ناتيجەلى كەز كەلگەن ازامات دونور بولا الادى. ەرلەر جىلىنا 6 رەت, ايەلدەر 4 رەت قان تاپسىرۋعا مۇمكىندىگى بار. ايتا كەتەرلىك جايت, ورتالىقتا جىلدان-جىلعا ەرىكتى قان تاپسىرۋشىلار سانى ارتىپ كەلەدى. اكتسياعا قاتىسقان ءاربىر دونور قان تاپسىرىپ, بىرەۋدىڭ ومىرىنە اراشا بولىپ قانا قويماي, ءوزىنىڭ دەنساۋلىعى تۋرالى دا كوپ اقپارات الا الدى. اتاپ ايتقاندا, ول ءوزىنىڭ گەموگلوبينىنىڭ دەڭگەيىن, ءتۇرلى ينفەكتسيالىق اۋرۋلارمەن اۋىرعان, اۋىرماعانىن, سونداي-اق قان توبىن بىلە الدى.
