جالپى, قالامدى مۇرات تۇتقان اعايىننىڭ ءبىر-بىرىنە ءباتۋالى جاقىندىعى, ىشتارتقان ىنتىماعى بولادى. اسىرەسە جاستار جاعى ۇلكەن قالامگەرلەردىڭ شىعارماشىلىق لابوراتورياسىن قىزىقتاپ, قوعامدىق تىرلىگىنەن, ادامدارمەن قارىم-قاتىناسىنان, وتباسىنىڭ جاعدايىنان سىرتتاي حاباردار بولىپ وتىراتىن. ءبىز دە سول جىلدارى كەمەل اعامىزدىڭ ۇلى ماسكەۋدە وقىعانىن, ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن, كوپتەگەن جاستىڭ ارمانىنا اينالعان ايگىلى ءبىلىم ورداسى – مگيمو-نى ءبىتىرىپ, الىپ يمپەريانىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە لاۋازىمدى قىزمەتتە جۇرگەنىن ۇزىنقۇلاقتان ەستيتىنبىز. سوندا جاستارعا ۇلگى بولارلىق ۇلاعاتتى ۇل وسىرگەن كەمەل اعامىزعا قىزىعا قاراۋشى ەدىك, مايدانگەر اعامىزدىڭ كەلىستى كەلبەتىنە, مول پىشىلگەن تۇلعاسىنا سىرتتاي ءسۇيسىنۋشى ەدىك.
ءسويتىپ, ەل تاۋەلسىزدىگىن العان العاشقى جىلدارى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ ءوزىن دە كوردىك. ول كەز – ءبىزدىڭ دە ەل قاتارلى قىزمەتتەرگە ارالاسا باستاعان شاعىمىز. دەربەس مەملەكەتىمىزدىڭ جاڭاشا قۇرىلىپ جاتقان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە ورىنباسار بولىپ تاعايىندالعان قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىمەن ءبازبىر جينالىستاردا بىرگە وتىرىپ, جۇرتشىلىق الدىندا قاتار ءسوز سويلەگەن كەزدەرىمىز دە بولدى. سول كەزدەسۋلەردىڭ وزىندە-اق ءبىز ونى الاعاي دا بۇلاعاي مىنا زاماننىڭ تىنىسىن تاپ باسىپ, ساياسي تۇرعىدا مىقتاپ ىسىلعان, پاراساتى بيىك, پايىمى نىق ازامات رەتىندە تانىعانبىز.
شىنىن ايتساق, ول جىلدارى ارمان ەتكەن تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن قازاقتا ەيفوريا باسىم ەدى, قوعامدا جالعان ايقاي, جاساندى ۇرانشىلدىق كوپ بولدى. ەركىن شىعارماشىلىقتان كەلىپ, قايناعان ساياساتتىڭ قازانىنا توپ ەتە تۇسكەن ءبىزدىڭ دە ساياسي ساۋاتىمىز شالاعاي-دى. ماسكەۋدە قىزمەت ەتىپ, كەڭەستىك ساياساتتىڭ بەل ورتاسىنان شىققان قاسىم-جومارت توقاەۆ زامانداسىمىزدىڭ جازىلعان سويلەمنىڭ استارىن قاپىسىز بايقاپ, ايتىلعان ءسوزدىڭ تۇسپالىن سەزە بىلەتىن ءبىلىم كەمەلدىگىنە, كوزقاراس كوكجيەگىنىڭ كەڭدىگىنە ىشتەي قايران قالىپ جۇردىك. سىرتتان تاڭىلماق بولعان ساياسي ويىنداردىڭ بايىبىنا بويلاي الماي, «نەگە بۇلاي؟» دەگەن ءبىزدىڭ ءدۇدامال سۇراعىمىزعا ماسەلەنى جىلىكتەپ شاعىپ, جىكتەپ تالداپ, قولمەن قويعانداي ءتۇسىندىرىپ بەرەتىن. زامانا جەلى قاي جاقتان سوعىپ تۇرعانىن اڭعاراتىن الگىندەي زەرەكتىگى ماسكەۋدىڭ ايتۋلى مەكتەبىنىڭ جەمىسى ەكەنىن, عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ءداستۇرى بار ورىس ديپلوماتياسىنىڭ تاجىريبەسىنەن ءوتىپ, سول سالاداعى يگى جاقسىلاردىڭ ءدارىسىن تىڭداپ, تاربيەسىن العاندىقتىڭ اسەرى ەكەنىن ءبىز ەرىكسىز مويىندايتىنبىز.
اتا-بابامىز ارمان ەتكەن تاۋەلسىزدىگىمىزگە قول جەتكىزگەن سول توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىنان باستاپ قاسىم-جومارت توقاەۆ ساياسي ارەنادا ءوزىن ورنىقتى تۇلعا, سالماقتى ساياساتكەر رەتىندە تانىتا ءبىلدى. اسىرەسە جاس مەملەكەتىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىن قالىپتاستىرۋدا تاباندى قىزمەت جاسادى, ءونىمدى ەڭبەك ەتتى. اقپاننىڭ قۇبىلمالى اۋا رايىنداي اۋمالى-توكپەلى توقسانىنشى جىلدار ءبارىمىزدىڭ جادىمىزدا. ول كەز – ەلدىكتىڭ التىن ارقاۋى سانالاتىن ىشكى ساياساتىمىز دا, سىرتقى ساياساتىمىز دا ۇستارانىڭ جۇزىندە شاتقاياقتاپ تۇرعان شاق ەدى. وسىناۋ ۇركىن ەل وتكەل تاپپاي قينالعان قيىن جىلدار, قىستاۋ كەزەڭدەردە ەلىمىزدىڭ ەركىندىگىن, ەگەمەندىگىن, تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ قالۋدا سىرتقى ساياساتتى ساۋاتتى جۇرگىزە ءبىلۋدىڭ ماڭىزى اسا زور بولاتىن. مىنەكي, ءدال وسى كەزدە توقاەۆ بىلىكتى مامان, تاجىريبەلى ديپلومات رەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاسىنان تابىلا ءبىلدى, پرەزيدەنتتىڭ سەنىمدى سەرىگىنە اينالدى. ەلباسىمەن بىرگە مەملەكەتىمىزدىڭ كەرەگەسىن كەرىسىپ, شاڭىراعىن كوتەرىستى. شەتەلدەرمەن اراداعى الىس-بەرىستى, ديپلوماتيالىق بايلانىستى شەبەر قيۋلاستىرىپ وتىردى. وزگە مەملەكەتتەرمەن اراداعى قارىم-قاتىناسىمىز نىعايىپ, ابىروي-بەدەلىمىز ارتىپ جاتسا, وسى باعىتتا ناتيجەلى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرعان ءمينيستردىڭ ەڭبەگى زور ەكەنى داۋسىز. شەتەلدەگى قانداستارىمىزدىڭ مۇددەسىن قورعاۋدا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى رەتىندە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ اتقارعان شارۋالارى ءوز الدىنا ءبىر توبە. مينيسترلىكتىڭ ارالاسۋىمەن شەتەلدەردە تۇراتىن قانداستارىمىزدىڭ اتامەكەنىنە ورالۋىنا, اتاجۇرتىمەن قاۋىشىپ, اعايىنمەن ارالاسۋىنا باعىتتالعان كوپتەگەن جەڭىلدىك جاسالدى. بۇگىندە قازاقتىڭ سانى بىرسىدىرعى كوبەيىپ جاتسا – بۇل يگىلىكتى شارۋادا توقاەۆ باسقارعان مينيسترلىكتىڭ شەشۋشى ءرولى بولعانىنا ءبىز كۋامىز.
جالپى, قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ تەكتىلىگى تەرەڭنەن ەكەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس: اناسى – شەت تىلدەرىن مەڭگەرگەن پەداگوگ, اكەسى – جوعارىدا جازعانداي, ءتول ادەبيەتىمىزدىڭ تىڭ جانرىنىڭ كوشباسىندا تۇرعان قابىرعالى قالامگەر. وسىنداي زيالى شاڭىراقتان شىققان قاسىم-جومارت جاسىنان كىتاپتى ءسۇيىپ, بىلىمگە قۇشتار بولىپ ەرجەتۋى – زاڭدى قۇبىلىس. بەس-التى شەت ءتىلىن ەركىن مەڭگەرىپ, جاۋاپكەرشىلىگى مول لاۋازىمدى قىزمەتتەردە جۇرسە دە جازۋدان دا, ىزدەنۋدەن دە قول ۇزبەگەن ازاماتتىڭ دارا جولى بارشاعا ونەگە. ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى توقاەۆ بۇگىندە بىرنەشە تانىمدىق كىتاپتىڭ اۆتورى. ساياسي, عىلىمي ماقالالارى ۇنەمى كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندەگىسىن ءدوپ باسىپ ءجۇر. قىزمەت بارىسىندا دا بارلىق لاۋازىمدىق ساتىلارمەن ورلەپ, مينيستر, پرەمەر-مينيستر, مەملەكەتتىك حاتشى بولدى, ءتىپتى الەمدىك دەڭگەيدەگى جوعارى لاۋازىمداردىڭ ءبىرى – بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتىپ, بوگدە ەل, بوتەن جۇرتقا قازاق دەيتىن حالىقتىڭ زياتكەرلىگىن, وي-ءورىسىنىڭ كەڭدىگىن, تانىم-تۇسىنىگىنىڭ تەرەڭدىگىن, شالقار ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىن تانىتتى.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى 2007 جىلدان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنا توراعالىق ەتتى. سىرتقى ديپلوماتياداعى ماڭىزدى تۇلعانىڭ ەلدىڭ ىشكى ماسەلەلەرىندە بالەندەي بەلسەندىلىك تانىتپاۋى – ساياساتتىڭ جازىلماعان تالابى ەدى. سول سەبەپتى جۇرتشىلىق ونىڭ قوعامداعى وقيعالاردىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە قوسقان ۇلەسىن سەنات توراعاسى بولعان جىلدارى عانا ايقىن اڭعارا باستادى. اسىرەسە اناۋ جىلدارداعى جەر داۋى ماسەلەسىندە توقاەۆ حالىقتىڭ كوكەيىندەگىسىن ءدوپ باسىپ, كوڭىلىنەن شىققان بولاتىن. قانداي جاعدايدا دا ونىڭ قاراپايىم جۇرتپەن, بۇقارا حالىقپەن جاقىندىعى سەزىلىپ تۇردى. ونىڭ ءبىر دالەلى – توقاەۆتىڭ Twitter الەۋمەتتىك جەلىسىنىڭ بەلسەندى قولدانۋشىسى ەكەندىگى. وسى جەلىدە ول قوعامدا بولىپ جاتقان وزەكتى ماسەلەلەرگە ويى مەن پىكىرىن ءالى كۇنگە دەيىن اشىق ءبىلدىرىپ وتىرادى. قازىرگى كەزدە «الەۋمەتتىك جەلىدە بەلسەندى ادام» دەگەن ءسوز «قوعامعا, ءوزىن قورشاعان ورتاعا اشىق ادام» دەگەن ويدى بىلدىرەدى.
سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ جازۋشى اعايىننىڭ جۇرەگىن باۋراعان تاعى ءبىر قىرىن ايتپاسقا بولماس... ايتۋلى مەرەكەلەرگە, كاسىبي مەيرامدارعا وراي اقىن-جازۋشىلار سەنات توراعاسىنان قۇتتىقتاۋ حاتتار الىپ تۇراتىن. سول توپتىڭ ىشىندە ءبىز دە بارمىز. بىلاي قاراعاندا, جۇرتقا جاريا قىلارداي جاڭالىق تا ەمەس, ەلەۋسىز عانا سىيلاستىق پەيىل, كىسىلىك ارەكەت. بىراق ءبارىمىز دە ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان پەندەمىز عوي, الگىندەي جىلى ءسوز, جاقسىلىق تىلەكتىڭ ءوزى قالامگەر قاۋىمىن قۋانىشقا بولەپ, كوڭىلىن ءبىر كوتەرىپ تاستايتىنىن نەسىنە جاسىرايىق. بولماشى عانا وسى ارەكەتتىڭ ارتىندا توقاەۆتىڭ بيىك مادەنيەتى, كوشەلى كىسىلىگى, دەگدار بولمىسى تۇرعانىن اڭعاراتىنبىز.
وسى ايتىلعانداردى سارالاي كەلە, تەكتى ازامات, تەگەۋرىندى تۇلعا, سۇڭعىلا ساياساتكەر قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەت تىزگىنىن قولىنا الىپ, پرەزيدەنت بولىپ سايلانعاندا شىن جۇرەكتەن قۋانعان قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ الدىندا قالامگەرلەر قاۋىمى تۇردى كوش باستاپ. ويتكەنى تار جول, تايعاق كەشۋدەن وتكەن شيرەك عاسىردان استام تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ازاماتتىق ابىرويىنا سەلكەۋ تۇسىرمەگەن, ادامدىق ار-وجدانىن تازا ساقتاپ كەلە جاتقان, بۇگىنگى كۇنى دە پرەزيدەنتتىك بيلىكتىڭ ساباقتاستىعىن پايىمدى پاراساتپەن ادەمى جالعاستىرىپ وتىرعان قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ – مەملەكەت تاعدىرىن سەنىپ تاپسىرۋعا بولاتىن بىردەن-ءبىر ازامات ەكەنىن ولار قاپىسىز تاني ءبىلدى. سوندىقتان دا وعان ۇكىلەگەن ۇمىتتەرىن ارتىپ, الەمدىك دەڭگەيدەگى بەدەرلى بەدەلىنىڭ بيىگىنەن – تۋعان ەلىنىڭ مۇددەسى, حالقىنىڭ اسقاق مۇراتى جولىندا بەرەكەلى تابىسقا قول جەتكىزە بەرۋىن تىلەيدى.
الىبەك اسقاروۆ,
جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
