الەمدىك ستاتيستيكا الپەتى
الەمدەگى COVID-19 سالدارىنا قاراماستان (66,6 ملن – اۋىرعاندار سانى جانە 1,5 ملن – قايتىس بولعاندار), كولىك اپاتىنىڭ زاردابىن شەككەندەر اۋقىمى پاندەميادان قالىسار ەمەس. ددۇ مالىمەتتەرىنە سايكەس جول ءجۇرۋ بارىسىندا الەمدە جىل سايىن 3 ميلليوننان استام ادام ومىرىمەن قوشتاسادى نەمەسە جاراقاتتانادى. ساراپشىلار بۇل كورسەتكىشتى 2030 جىلعا قاراي جىلىنا 3,6 ميلليونعا دەيىن وسەدى دەپ بولجايدى. ەڭ كوپ ادام ءولىمى مەن جاراقاتتانۋ ءۇندىستاندا تىركەلگەن. وندا 1 ميلليون حالىققا 220 اپاتتان كەلەدى. اپاتتىڭ جوعارى كورسەتكىشتەرى قىتايدا (180) جانە اقش-تا (114) تىركەلگەن. بۇل باسقا ەلدەردىڭ ستاتيستيكاسىنان ەلەۋلى تۇردە ارتىق.
نورۆەگيا جولدارى الەمدەگى ەڭ قاۋىپسىز بولىپ سانالادى. 1 ملن حالىققا بار بولعانى 20 وقيعادان اينالادى. سونىمەن قاتار اپاتتىڭ ەڭ تومەن كورسەتكىشى شۆەتسيادا (25), جاپونيادا (25) جانە ۇلىبريتانيادا (30) تىركەلگەن.
قازاقستانداعى كورسەتكىش قانداي؟
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس 2020 جىلدىڭ 9 ايى ىشىندە شامامەن 9 مىڭ اپات تىركەلگەن, زارداپ شەككەن ادامدار سانى 13 مىڭنان اسادى. ارينە, بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا, كولىك اپاتىنىڭ كورسەتكىشى 22,2%-عا تومەندەگەن. بۇل تومەن كورسەتكىشكە جول ءجۇرۋدى كارانتين كەزىندە شەكتەۋ نەگىز بولعانى بەلگىلى. بارلىق رەسمي مالىمەتتەر بويىنشا قازاقستاندا بەس جىل ىشىندە 86,3 مىڭ جول-كولىك وقيعاسى ورىن العان.
كولىك اپاتى كوپ بولعان ايماقتار رەتىندە جىل سايىن الماتى جانە الماتى وبلىسى تىركەلەدى. بەس جىل ىشىندە بۇل وڭىرلەردە كولىك اپاتى سالدارىنان 24 847 جانە 10 343 ادام زارداپ شەككەن. ەڭ از جابىرلەنۋشىلەر شىمكەنت قالاسى جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تىركەلگەن – 692 جانە 1 120 وقيعا.
جول-كولىك وقيعاسىنىڭ تۇرلەرى
ەڭ كەڭ تاراعان جكو ءتۇرى – جاياۋ ادامدى قاعىپ كەتۋ. سوڭعى بەس جىل ىشىندە ەلدە اتالعان ءتۇردىڭ 37 032 وقيعاسى تىركەلگەن. بۇل الماتى جانە الماتى وبلىسىندا ءجيى بولادى – 12 318 جانە 4 086 وقيعا. ەڭ ازى شىمكەنتتە جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا – 431 جانە 433 وقيعادان تىركەلدى.
جكو ساناتى بويىنشا ەكىنشى ورىندا – كولىكتەردىڭ سوقتىعىسۋى. ودان 29 723 قازاقستاندىق زارداپ شەككەن. كوبىسى الماتى جانە الماتى وبلىسىندا – 8 259 جانە 3 776 ادام, ال ەڭ ازى شىمكەنتتە جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا – 179 جانە 420 ادامنان.
جكو ساناتى بويىنشا ءۇشىنشى ورىندا – كولىكتىڭ اۋدارىلۋىنان ادامداردىڭ قاتتى زارداپ شەگۋى مۇمكىن وقيعالار. كولىك اۋدارىلۋىنىڭ 6 925 وقيعاسى تىركەلگەن. زارداپ شەككەندەردىڭ كوبىسى الماتى وبلىسىندا – 1 056, الماتى قالاسىندا – 933 جانە جامبىل وبلىسىندا – 892. اپاتتىڭ ەڭ تومەن كورسەتكىشتەرى – شىمكەنتتە (13 وقيعا) جانە نۇر-سۇلتان قالاسىندا (24 وقيعا).
سودان كەيىن ستاتيستيكاداعى ەڭ كەڭ تاراعان جكو ءتۇرى – بوگەتتەرگە سوقتىعۋ. بەس جىل ىشىندە بوگەتتەرگە سوعىلعان جكو سانى – 3 969. سونىڭ ىشىندە 933 جانە 857 وقيعاسى الماتى جانە الماتى وبلىسىندا بولعان. ەڭ از اپات سانى شىمكەنتتە, سولتۇستىك قازاقستان جانە اتىراۋ وبلىستارىندا – 23, 33 جانە 44 وقيعا.
سوڭعى بەس جىل ىشىندەگى كورسەتكىشتەرى ەڭ تومەن جكو ساناتتارى بار. مىسالى, جولاۋشىنىڭ كولىك سالونى ىشىندە نەمەسە كولىك شاناعىندا قۇلاۋى سالدارىنان 2 794 قازاقستاندىق جاپا شەكتى. ۆەلوسيپەدشىمەن سوقتىعىسۋ كەزىندە – 1 665 ادام, ال توقتاپ تۇرعان كولىك قۇرالىنا سوعىلۋى كەزىندە – 1 339 ادام. ەڭ از جكو جانۋارلاردى باسىپ كەتۋ بارىسىندا بولعان – 643 وقيعا.
سونىمەن قاتار جوعارىدا كورسەتىلگەن وقيعالاردىڭ بىرىنە دە جاتپايتىن 2 165 وقيعا تىركەلگەن.
نازار اۋدارۋ قاجەت, كولىك اپاتى ستاتيستيكاسىندا ۇساق جول-كولىك وقيعاسى تىركەلمەگەن, كولىك يەلەرى بۇل جاعدايلاردا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جانە وتەم الۋ ءۇشىن ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنا جۇگىنبەگەن.
ۇلتتىق بانك مالىمەتتەرىنە سايكەس بيىل 10 اي ىشىندە ساقتاندىرۋشىلارعا وگپو مىندەتتى اۆتوساقتاندىرۋ بويىنشا 22,2 ملرد تەڭگە تولەنگەن, بۇل بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 4%-عا تومەن. كاسكو ەرىكتى ساقتاندىرۋ بويىنشا تولەم سومالارى بيىل 42,9 ملرد تەڭگەنى قۇراعان, بۇل بىلتىرعىدان 3% از.
«كۇردەلى جكو بولعان جاعدايدا, ەگەر زارداپ شەككەندەر بار بولسا, ءبىرىنشى كەزەكتە مەديتسينالىق جەدەل كومەكتى جانە مىندەتتى تۇردە جول پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى مەن اپاتتىق كوميسساردى شاقىرتۋ قاجەت. ولار كەلگەنشە اۆتوموبيل ورنىنان قوزعالماۋعا ءتيىس. ەگەر نۇقسان مولشەرى 350 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن بولسا, ساقتاندىرۋ كومپانياسى وتەماقىسىن وقيعا بولعان جەردە قولما-قول تولەۋى مۇمكىن. بۇنداي ەرەجە تەك Freedom Finance Insurance سك-دا بار», دەيدى Freedom Finance Insurance سك وكىلدەرى.
