ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق كودەكسىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە وقۋشىلارعا ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋ كونتسەپتسياسى مەن باعدارلامالار, ادىستەمەلىك قۇرالدار جاسالا باستاعانى بەلگىلى. مەكتەپتەردە بارلىق سىنىپتاردا ەكولوگيالىق سىنىپ ساعاتتارىن وتكىزۋدىڭ ادىستەمەلىك نۇسقاۋلىعى ءبىلىم مەكەمەلەرىنە تولىق جەتكىزىلگەن. ماڭعىستاۋ وبلىسى ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ن.قويجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىلىم مەكەمەسى جانە تابيعات قورعاۋدى باستى باعىتى ەتكەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەر باستاماسىمەن «تابيعاتپەن ۇندەس مەكتەپ», «تابيعاتپەن ۇندەس بالاباقشا», «ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرى اراسىنداعى پيلوتتىق ەكولوگيالىق جوبالاۋ» ءداستۇرلى وبلىستىق كونكۋرستارى وتكىزىلىپ كەلەدى. «قورشاعان ورتا ەكولوگياسى» اتتى ەلەكتروندىق وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرال جاسالىپ, «تابيعاتتى ايالا» ەكولوگتەر, تابيعات زەرتتەۋشىلەر مەن جاس ولكەتانۋشىلاردىڭ وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق فورۋمدارى, «تۋعان جەر باعدارلاماسى اياسىندا «تۋعان ولكەم قانداي كوركەم» دەرەكتى فيلمدەر بايقاۋى, «ەكوديزاين» وبلىستىق بايقاۋى, «مەكتەپ ۇيىرمەسى-2020» ەكولوگيا, تۋريزم جانە ولكەتانۋ باعىتتارىنداعى ۇيىرمە جەتەكشىلەرى اراسىنداعى وبلىستىق كونكۋرسى, ء«بىز تازالىقتى قولدايمىز» جاس ۆولونتەرلەردىڭ وبلىستىق اكتسياسى, «مەكتەپ جىلىجايلارىندا تاجىريبەلىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جولدارى» ادىستەمەلىك-كەڭەس, «ەكولوگيالىق پروبلەمالاردىڭ جاسوسپىرىمدەردىڭ دامۋىنا اسەرى» وبلىستىق سەمينار-كەڭەس سياقتى كوپتەگەن شارا وتكىزىلەدى.
ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ەكولوگيالىق, تۋريستىك جانە ولكەتانۋ جۇمىستارىن دامىتۋ تۋرالى 2018 جىلى جانە 2020 جىلدىڭ تامىز ايلارىندا بىرلەسكەن بۇيرىقتار دايىندالىپ, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ەكولوگيالىق, تۋريستىك جانە ولكەتانۋ جۇمىستارىن دامىتۋدىڭ 2018-2023 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلگەن. ەكولوگيا, تۋريزم, ولكەتانۋ سالالارىن دامىتۋ بارىسىندا قورشاعان ورتانىڭ تازا ساقتالۋى مەن جاقسارۋىنا باسا نازار اۋدارۋ, اتالعان جۇمىستار سالاسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا وبلىستىق, اۋداندىق, قالالىق تاقىرىپتىق سەمينار-كەڭەستەر مەن ءوزارا تاجىريبە الماسۋ جۇمىستارىن جۇيەلى تۇردە ۇيىمداستىرىپ وتىرۋ تاپسىرىلعان.
ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋگە دەگەن قاجەتتىلىك ادامنىڭ ومىرىنە قاجەت قولايلى ورتانى قامتاماسىز ەتۋمەن بايلانىستى. ماڭعىستاۋ وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى دۇيسەن قۇسبەكوۆتىڭ پىكىرىنشە, قورشاعان ورتانىڭ ساناسى ادامنىڭ نەگىزگى قۇقىعىنىڭ ءبىرى – دەنساۋلىقتى جانە دامۋدىڭ نەگىزگى ماقساتىن انىقتايدى. بۇل رەتتە «تابيعاتپەن ۇندەس مەكتەپ» جانە «تابيعاتپەن ۇندەس بالاباقشا» سياقتى ءداستۇرلى بايقاۋلاردىڭ بەرەرى مول. وسىنداي شارالار ارقىلى وسكەلەڭ ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە, قورشاعان ورتانى قورعاۋدى ۇيرەتۋگە بولادى جانە بۇل رەتتە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ءرولى وراسان بولىپ قالا بەرمەك.
ماڭعىستاۋ وبلىستىق قوعامدىق كەڭەس توراعاسى قۇرالبەك كەلجانوۆ وتىرىستا ادامزات بالاسىنىڭ بيوسفەراعا تيگىزەتىن ۇستەمدىگى كەيىنگى كەزدە بايقالا باستاعانىن تىلگە تيەك ەتتى. سەبەبى بيوسفەرا كومپونەنتتەرى جەر, سۋ, وسىمدىكتەر الەمى, جانۋارلار دۇنيەسىنىڭ ازايىپ كەتۋىنە ىقپال ەتۋى عاجاپ ەمەس. بيوسفەرانىڭ ەكولوگيالىق-بيولوگيالىق تەپە-تەڭدىگىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ ماڭىزدى. جەر شارى بويىنشا وسىنداي ەكولوگيالىق وزگەرىستەر بولىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, قورشاعان ورتاعا دەگەن كوزقاراستى بۇگىننەن باستاۋ كەرەك جانە بۇل ورايدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا كوڭىل ءبولۋ قاجەت.
كەڭەس وتىرىسىنا قاتىسقان Yessenov Univercity رەكتورى بەرىك احمەتوۆ, تۇراقتى دامۋ ءپرينتسيپىن ەنگىزۋ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. ماسەلەن, 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداما بار جانە ونىڭ 17 باعىتى ايقىندالعان. الايدا ۇلتتىق دەڭگەيدە تۇراقتى دامۋ تۇجىرىمداماسى ءالى كۇنگە دەيىن تولىققاندى قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەن. كەيبىر ينستيتۋتتار قىسقامەرزىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋىمەن الەك. ماسەلەن, ءال-فارابي ۋنيۆەرسيتەتى جانە ساتباەۆ تۇراقتى دامۋ باكالاۆرى باعدارلاماسىن جاساقتاعانمەن, ولار تەك ەكولوگيالىق كونتەكسكە كوبىرەك كوڭىل بولگەن جانە تولىققاندى ادىستەمەلىك تۇرعىسىنان زەردەلەنبەگەن. بەرىك احمەتوۆتىڭ ويىنشا, ۇلتتىق دەڭگەيدە دايىن بولۋدى كۇتپەي-اق ماڭعىستاۋ ءوڭىرى دەڭگەيىندە وزىندىك تۇجىرىمداما قابىلداۋ قاجەت جانە وعان «تۇراقتى دامىعان ماڭعىستاۋ» دەگەن اتاۋ جاراسار ەدى. ونىڭ اياسىندا 2030 جىلعا دەيىن كەدەيلىك دەڭگەيى بەلگىلى ءبىر پايىزعا جەتەدى, سۋ تاپشىلىعى, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى وسىنشا پايىزعا جەتەدى دەپ الدىن الا بولجام جاسالماق. ياعني بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ 17 ينديكاتورى نەگىزىندە وڭىرلىك دەڭگەيدە جىلدا باعالاپ وتىرۋ ارقىلى, ءتۇيىنى تارقاماعان ماسەلەلەردى شەشۋگە بولادى. ءبىلىم بەرۋ, جوعارى وقۋ ورىندارى, دەنساۋلىق, ەكولوگيا جانە باسقا دا سالالار ينديكاتورىن كورە وتىرىپ, ۇلتتىق نەمەسە وڭىرلىك دەڭگەيدە ادىستەمە جانە ستاندارت قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى.
ادامداردىڭ قورشاعان ورتاعا قاتىگەزدىك تانىتۋى بەلگىلى. جاس ۇرپاق, جالپى ادامزات ساناسىنا تابيعات قورعاۋدى ءسىڭىرۋدىڭ ۇتىمدى جولدارى قايسى؟ بۇل – بۇگىنگى كۇننىڭ باستى تاقىرىبى... بىراق ۇرپاقتى تابيعاتپەن ەتەنە ارالاستىرىپ, ونىمەن سىرلاس-مۇڭداس بولۋى ءۇشىن سوڭى ءارتۇرلى ماراپاتتارمەن اياقتالاتىن ءارتۇرلى شارالار وتكىزۋ قانشالىقتى ءتيىمدى؟
ماڭعىستاۋ وبلىسى
