پرەزيدەنت گرانتىنىڭ يەگەرى الەكساندر تاسبولاتوۆ اردان اتتاما, اتتاساڭ ادامدىقتىڭ تۋىن كوتەرىپ, سودان قالايدا ارىلۋ كەرەك دەگەن ويدى قوزعاپ, بۇرىن «ارىلۋ» اتتى كىتاپ جازسا, ەندى, مىنە, «شىندىق» دەگەن جيناعىن وقىرماندارىنا تارتۋ ەتىپ وتىر.
پرەزيدەنت گرانتىنىڭ يەگەرى الەكساندر تاسبولاتوۆ اردان اتتاما, اتتاساڭ ادامدىقتىڭ تۋىن كوتەرىپ, سودان قالايدا ارىلۋ كەرەك دەگەن ويدى قوزعاپ, بۇرىن «ارىلۋ» اتتى كىتاپ جازسا, ەندى, مىنە, «شىندىق» دەگەن جيناعىن وقىرماندارىنا تارتۋ ەتىپ وتىر.
ارىپتەسىمىز تاعى دا شىر-پىر بولىپ شىندىقتى ىزدەيدى. «تىرلىكتىڭ تىرەگى اقيقات, راس, ەكەۋى كەيدە كەشىگىپ جاتادى, ءتۇبى مارەدەن كورىنبەي قويمايدى», دەيدى. «وعان دەيىنگى جول سان تاراۋ, سوقپاعى كوپ, اقيقاتتى ايتقىزباۋ ءۇشىن اياقتان شالاتىن سودىر باتىراشتار دا جوق ەمەس. ونىڭ ىشىندە ەل سەنگەندەر دە بار, بيلىك تۇتقاسىن ۇستاعاندار دا جەتىپ-ارتىلادى», دەپ ءبىر قايىرىپ تاستايدى. وعان كەلتىرەر دالەل دە مولىنان. «بەرسەڭ قولىڭنان, بەرمەسەڭ جولىڭنان الاتىن قۇدىرەتتى كۇشىم جوق, بار ماقساتىم كەلەڭسىزدىكتى جۇرتقا قالام قۋاتىمەن جەتكىزىپ, الدىن الۋ, ءتۇپ-تامىرىمەن وتاپ تاستاماسام دا, قاسيەتسىزدىكتەن تابان تارتۋ كەرەكتىگىن تالقىعا سالۋ, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قولىنان كەلگەندەر حالىقتىڭ جۇيكەسىنە تيمەسىن, جاقسىلىق ۇيلەسىم تاپسىن, جاماندىق كۇيرەسىن دەۋ», دەيدى. ەستىر قۇلاق, قانە؟!
«شىندىق» اتتى كولەمدى كىتاپ ءتورت بولىمنەن تۇرادى. العىسوزىن جوعارعى سوتتىڭ بۇرىنعى توراعاسى بەكتاس بەكنازاروۆ جازىپتى. «الەكساندر... قۇقىقتىق تاقىرىپتى قوزعاعاندا جۋرناليست تە سۋديا سياقتى بەيتاراپ بولۋ كەرەكتىگىن بىلەدى. سوندىقتان تەك وقيعانى, جاعدايدى قاز-قالپىندا بايانداپ, شىندىقتىڭ ءجۇزىن اشادى دا, تۇجىرىم جاساۋ, شەشىم قابىلداۋدى وكىلەتتى قۇقىق قورعاۋ ورگانىنىڭ ەنشىسىنە قالدىرادى», دەيدى. وسى سوزدەر ارىپتەسىمىزدىڭ جاڭا كىتابىنىڭ بۇكىل بولمىسىن ايقىن اشىپ تۇرعانى انىق.
ابزال ىسكە بۇكىل سانالى عۇمىرىن ارناعان جۋرناليست كىتابىنىڭ ءبىرىنشى ءبولىمى – دەرەگى بار دۇنيەلەر. تاقىرىپتىڭ ءوزى-اق نە تۋرالى ەكەنىن تايعا تاڭبا باسقانداي كورسەتىپ تۇر. ۇڭىلەلىك: «زورلىق», «جالا», «ساباق», «جاۋاپكەرشىلىك», «شاتاق», «قيانات», «بۇرمالانعان بيلىك», تاعى باسقا بولىپ جالعاسىپ كەتە بەرەدى. ماسەلەن, «زورلىقتا» كەيبىر قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ قولدان ۇيىمداستىراتىن جات قىلىقتارى جان-جاقتى ايتىلادى. ءۇش بىردەي ادامنىڭ تاعدىرىمەن ويناعاندار ولاي ەمەس, بىلاي دەگەن كۋاگەرلەردىڭ ءسوزىن دە قۇلاققا قىستىرمايدى. ءتىپتى, ءبىرىن-ءبىرى ۇناتقان جاستاردىڭ اراسىنا وت سالىپ ويناۋى قيسىنسىز-اق. ءۇش جىگىتكە قىز زورلادى دەگەن جەلەۋمەن كۇيە جاعىپ تۇرمەگە توعىتادى. سوتتايدى. ءسويتىپ, قۇقىق قورعايدى دەگەندەردىڭ وزدەرى ازاماتتارعا ايىپسىز زورلىق كورسەتەدى. جازىقسىز جابىرلەيدى. بۇل ساناڭا سىيمايدى. قىلدان تايساڭ, قولدان ۇيىمداستىرۋ دەگەنىڭىز وسى شىعار.
زاڭ الدىندا قارا دا, حان دا جاۋاپتى دەگەن ماسەلەنى ا.تاسبولاتوۆ «جاۋاپكەرشىلىك» دەگەن جازباسىندا جان-جاقتى قوزعايدى. ال باسپانا ماسەلەسى, اسىرەسە, اۋىلدىڭ ويرانى شىققاننان كەيىن قازاقتىڭ باس قايعىسىنا اينالدى. ارىپتەسىمىز بۇل تۋرالى دا جان-جاقتى وي تەربەيدى. ول «شاتاق» اتتى دۇنيەسىندە كورىنىس تاپقان.
اتا زاڭىمىزدا كورسەتىلگەن باستى قۇندىلىق – ادام, ونىڭ ءومىرى, بوستاندىعى, قۇقىعى ەكەنىن بىلە تۇرىپ سونى بۇزاتىندار جايلى تەرەڭ تولعام جاسايتىن «بۇرمالانعان بيلىك» اتتى دۇنيەنىڭ ايتارى از ەمەس. اسىرەسە, سوت ورىنداۋشىلارىنان جاپا شەگەتىندەر «جىرلانادى».
تاۋەلسىزدىكتەن كەيىنگى جىلدارى اباي اتامىزدىڭ «ادامدى ءسۇي» دەگەن سوزىنە باعىپ, ەلىمىزگە كەلگەندەردىڭ بارىنە, ونىڭ ىشىندە ءدىن وكىلدەرى دەلىنەتىندەرگە دە قۇشاعىمىزدى ايقارا اشىپ, اشىق مەملەكەت ەكەنىمىزدى ايتىپ جۇردىك. ەسىگىمىزدى اشۋ بىلاي تۇرسىن, ءتورىمىزدى ۇسىندىق. سويتسەك, ولاردىڭ اراسىندا ارام نيەت يەلەرى دە بار ەكەن. سوندايلاردىڭ كەسىرىنەن قازاق وتباسىلارىنىڭ كەيبىرى الا-قۇلالىققا ۇرىندى. ءبىر ءۇيدىڭ ۇل-قىزدارى اران-اران بولدى. وسى جەردە كەنيانىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى دجۋمو كەنياتاننىڭ: «ميسسيونەرلەر افريكاعا كەلگەن كەزدە بىزدە جەر, ولاردىڭ قولىندا «جاڭا وسيەت» (بيبليا)» بولدى. ولار ءبىزدىڭ كوزىمىزدى جاۋىپ, قۇدايعا باس يۋگە ماجبۇرلەدى. اقىر اياعىندا كوزىمىزدى اشقاندا جەرىمىز ولاردىڭ يەلىگىنە ءوتتى دە, ال ءبىزدىڭ قولىمىزدا «جاڭا وسيەت» قالدى», دەگەن ساباق الار ءسوزى ويعا ورالادى. الەكساندر تاسبولاتوۆتىڭ بۇل جيناعىنا 15 كوركەم اڭگىمە كىرگەن ەكەن. قاي تۋىندىسىن الساڭ دا, ادىلدىكتى ارقاۋ ەتىپ, ادامدار اراسىنداعى مەيىرىم مەن شاپاعاتتى جوعالتىپ المايىق, جولدا قالدىرمايىق, كەيىنگىگە ءارىن كەتىرىپ, بوياۋىن وڭدىرىپ الماي تاپسىرايىق دەگەندى ءسوز ەتەدى.
كىتاپتىڭ سوڭعى بولىمىندەگى تانىمدىق ماقالالار مەن سۇحباتتار دا وقىرماننىڭ كوڭىلىنەن شىعارى انىق. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ارىپتەسىمىزدىڭ «شىندىعى» شىمىر شىندىقتىڭ جوقشىسى, ادىلدىكتىڭ ايبىنىن كورسەتەتىن دۇنيە دەي كەلىپ, شىرعالاڭدى وقيعالار سوڭىندا ادەمى شەشىمىن تاۋىپ جاتاتىنىن باسا ايتقاندى ءجون دەپ بىلەمىز.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان».
