ايماقتار • 04 جەلتوقسان، 2020

مۋزەيلەر، تاريحي مۇرالار جاڭعىرتىلۋدا

21 رەت كورسەتىلدى

سولتۇستىك قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرى تۋرالى جازعانبىز. جاقىن كۇندەردىڭ بىرىندە وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ استاناداعى  وكق –دا جۋرناليستەرگە بريفينگ بەرىپ، ەكونوميكالىق دامۋداعى تابىستار تۋرالى ءوز اۋزىمەن تولىقتىرىپ ايتاتىن بولادى.  ال ءبىزدىڭ بۇگىنگى ايتپاعىمىز وڭىردەگى مادەني سالاداعى جەتىستىكتەر. جامان ىندەتتىڭ ورشۋىنە قاراماي وبلىستاعى مادەني تابىستار دا ايتارلىقتاي بولىپ وتىر. بۇل سالادا دا پەرسپەكتيۆالى جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

قىزىلجار تاريحي قالا. مۇندا تاريحي، مادەني ەسكەرتكىشتەر كوپ. سونىڭ كوشباسشىسى ابىلاي حاننىڭ اق ءۇيى. قازاق حالقىنىڭ ۇلى حانىنا ارنالىپ سالىنعان وسىنداي عيمارات ەلىمىزدىڭ باسقا ەشبىر تۇكپىرىندە جوق. وبلىستا بيىل كارانتيننىڭ كوپ ۋاقىت بولعانىنا قاراماي وعان 3 مىڭداي ادام كەلىپ، تاماشالاعان. ال ونلاين رەجىمدە مۋزەيدى جانە وندا بولعان شارالاردى كورگەن ادامدار سانى 30 مىڭعا جۋىق. جامان ىندەتتىڭ كەسىرىنەن 2020 جىلعى جوسپارلانعان ءبىرشاما اۋقىمدى شارالاردى شەگەرۋگە تۋرا كەلگەن. سونىڭ وزىندە اقمولا وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە «ورداسى بولعان مەكەن ابىلايدىڭ» اتتى كورمەنى كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا ۇسىنعان. سونىمەن قاتار قازان ايىندا 5-ءشى وبلىستىق ەكسكۋرسيالار بايقاۋى ءساتتى وتكەن. «جالپى، جوسپار بويىنشا 11 ايدىڭ كولەمىندە 114 ونلاين شارالار ءوتتى. كەلەسى 2021 جىلعا اقمولا وبلىسى تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىننەن «وركەنيەتتى قازىنا»، سەمەي قالاسىننان «ابايدىڭ اسىل مۇراسى»،  مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدى «جيدەباي-ءبورىلى» اباي مۋزەي-قورىعىنىڭ كورمەلەرى جوسپارلانعان. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا 2020 جىلعى قىركۇيەك ايىندا "Syrly oiúlar" كورمەسى جارىق كورىپ، 2021 جىلعا  تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان «Aģash tamyrymen، adam dosymen myqty» اتتى كورمە جوسپارلانىپ وتىر»، دەيدى مۋزەيدىڭ ديرەكتورى ايان ساداەۆ. تەك وسىنداي ايرىقشا مۋزەيدىڭ ماڭىزىن وبلىس كولەمىندە عانا قالدىرماي، وعان رەسپۋبليكالىق مۋزەي مارتەبەسىن بەرۋ ماسەلەسى شەشىلسە – نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.

جالپى، كورەرمەندەردى تارتۋ ماقساتىمەن 2018 جىلدان بەرى سولتۇستىك قازاقستان مۋزەيلەرىنە كىرۋ تەگىن.  سونىڭ ارقاسىندا وبلىس مۋزەيلەرىنە كەلەتىن ادامدار سانى 2019 جىلى  20 پايىزعا ارتىپ،  172 مىڭ ادامعا جەتتى.

الەمدەگى تاماشا مۋزەيلەر كەلۋشىلەرگە تاريحي تانىم مەن ءبىلىم عانا ەمەس، مادەني-دەمالىس قىزمەتىن دە كورسەتەتىنىن ەسكەرىپ، سقو باسشىلارى دا مۋزەيلەردىڭ ىشىنەن دەمالىس ورىندارىن ۇيىمداستىرۋدى قولعا الىپ وتىر. ايتا كەتۋ كەرەك، وندايلاردى ءبىز دە ءوز كوزىمىزبەن كورگەنبىز. ۆاشينگتونداعى ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تاريحىنىڭ مۋزەيىنىڭ ءىشىن ارالاپ ءجۇرىپ، تىنىعاتىن، ءشاي ءىشىپ سەرگيتىن ورىنداردىڭ دا جاراقتالعانىن كورىپ، ريزا بولعان ەدىك. ەندى ءبىزدىڭ باسشىلار دا سوندايدى ەسكەرىپتى.

قىزىلجاردىڭ ەڭ ورتالىق، تاريحي كوشەسىندە توڭكەرىسكە دەيىن تاتار كوپەسى گانشيندەردىڭ دۇكەنى بولعان اسەم عيماراتقا ورنالاسقان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە سونداي قىزمەت كورسەتۋلەر قولعا الىنباقشى. اۋماعى 2400 شارشى مەتردى الاتىن بۇل مۋزەيدە 350 مىڭنان ارتىق ەكسپوناتتار بار. ولاردى قىزىقتاپ كەلۋشىلەر ءوزىمىزدىڭ ەلدەن عانا ەمەس كورشىلەس رەسەي فەدەراتسياسىنان دا جەتىپ ارتىلادى. تۋريستەردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسى مۋزەيدىڭ اۋلاسىندا «قىزىلجار ارت ورتالىق» اتتى قىزىقتى جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ ءمانىسى - وسى جەردە شىعىستىق،  ەۋروپالىق اسۇيلەرىنىڭ تاعامدارىن دايىندايتىن ارت-كافە اشىلماقشى. ونىڭ جۇمىسى كۇنى بۇگىنگە دەيىن سوزىلىپ، ءالى دە ءجۇرىپ جاتىر. ارت-كافە تۋريستەرگە تارتىمدى بولار دەگەن ءۇمىت بار. وسى جەردە ءتۇرلى مۋزىكالىق شىعارمالار دا ورىندالىپ، تۋريستەردىڭ كوڭىلىن كوتەرۋ جوسپارلانعان. سونىمەن بىرگە وسى جەر ءتۇرلى شىعارماشىلىق ادامدارى – جازۋشىلار، اقىندار، ارتىستەر، سۋرەتشىلەر باس قوساتىن ورتالىق بولار دەگەن بولجام بار.

سونىمەن قاتار وسى جەردەگى الاڭدا كورمە-گاللەرەيا دا ۇيىمداستىرىلماقشى. وندا قولونەرشىلەردىڭ تاماشا بۇيىمدارى، سۋرەتشىلەردىڭ كارتينالارى، اقىن-جازۋشىلاردىڭ كىتاپتارى قويىلاتىن بولادى.  ايتا كەتەتىن جايت، بۇگىنگى تاڭدا وبلىستا اعاش پەن تەمىردەن ءتۇرلى بۇيىمدار جاسايتىن 120 قولونەر شەبەرى بار.  

قىزىلجاردىڭ پوتانين كوشەسى قالاعا سولتۇستىكتەن ەنەتىن جولدا. وسى كوشەمەن ويقالادان كوتەرىلگەن جولاۋشى ابىلايدىڭ اق ءۇيىنىڭ قاسىمەن ءوتىپ، قالاعا كىرەدى. وسى پوتانين كوشەسىن اشىق اسپان استىنداعى مۋزەي قىلۋ جوسپارى دا بار. مۇنداعى كەيبىر ەسكى ۇيلەر جاڭالانىپ، تاريحي كەلبەتىن تاپقان. قازاق، تاتار، ورىس، قوقان، شالاقازاق  بايلارى مەن كوپەستەرى سالدىرعان اسەم بەزەندىرىلگەن ۇيلەر العاشقى قالپىنا كەلتىرىلىپ، قالانىڭ بۇرىنعى كوركىن كوز الدىڭا كەلتىرەدى.

سونىمەن بىرگە قالانىڭ ورتالىق كوشەسى – قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ باسىندا ورنالاسقان تاتار كوپەسى شامسۋدينوۆتىڭ دۇكەن ءۇيىن قالپىنا كەلتىرۋ دە قولعا الىنىپ وتىر.  بۇل ءبىر كەزدە كومپارتيا ورگاندارىنا بەرىلىپ، وبكوم بولعان، ودان كەيىن ۇزاق جىلدار بويى وبلىستىق اۋرۋحانا بولدى. ايحاي جەكەشەلەندىرۋ جىلدارىندا بىرەۋگە ارزانعا ساتىلىپ، ول كەرەكتى قۇرىلىس ماتەريالدارىن سۋىرىپ الىپ، ءۇيدىڭ قاڭقاسىن عانا قالدىرىپ، تايىپ تۇرعان. ەندى سول ءۇيدى دە قالانىڭ ءبىر تاريحي ەسكەرتكىشى رەتىندە قالپىنا كەلتىرۋ قولعا الىنباقشى. بۇگىنگى قىزىلجاردا ەكونوميكالىق دامۋمەن قوسا وسىنداي تاريحي-مادەني مۇرالاردى قالپىنا كەلتىرۋ دە قولعا الىنۋدا.

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزانداپ جاتىر

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:37

قالادا قار بورايدى...

ايماقتار • بۇگىن، 10:47

ۇقساس جاڭالىقتار