ەلىمىز ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان سوڭ پەتروپاۆل قالاسى ارقىلى وتەتىن وڭتۇستىك-ورال تەمىر جولى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ مەنشىگى دەپ تانىلىپ, ال وعان تيەسىلى بارلىق الەۋمەتتىك نىساندار قالالىق اكىمدىككە قارايتىن بولدى. سونىڭ ىشىندە تەمىرجولشىلاردىڭ اۋرۋحاناسى, جاتاقحانالارى, تۇرعىن ۇيلەرى بولدى. قازىر ولار جوندەلىپ, شاھار تۇرعىندارىنىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋدە. اسىرەسە قالانىڭ №1 اۋرۋحاناسى كوشىپ بارعان ەمحانانىڭ داڭقى زور. قالاداعى جامان ىندەتتەن ەمدەيتىن ورتالىق تا وسىندا جاراقتاندىرىلعان.
مىنە, وسى الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ اراسىندا بۇرىنعى تەمىرجولشىلاردىڭ مادەنيەت ءۇيى دە بولدى. داعدارىس جىلدارىندا ونى ەشكىم جوندەي الماي, كوپتەگەن قىزمەتى توقتاپ قالعان ەدى. ءىشى مەن ماڭايى دا كۇتىم بولماعاندىقتان توزاڭقىراپ قالعان. ەرتەرەكتە سالىنعان عيمارات بولعاندىقتان كىرپىشتەرى قوپسىپ, ىرگەتاسى بۇزىلا باستاعان. ءوزى قالا ۆوكزالىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقاندىقتان ول جەردە قانداي دا ءبىر مادەني شارا دا وتكىزىلمەدى. بۇرىنعىداي ەمەس تەمىرجولشىلاردىڭ بالالارىنا دەگەن قامقورلىق تا ءبىرشاما ازايعان ەدى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ ازاماتتارى بولعانمەن كورشى ەلدىڭ قىزمەتكەرلەرى بولعاندىقتان, ولارعا كونتسەرتتەر قويىپ, دەمالىس ساعاتتارىن ۇيىمداستىرۋ دا قالا اكىمدىگى تاراپىنان ءجيى قولعا الىنعان جوق. ونىڭ ۇستىنە تەمىرجولشىلاردىڭ كوبى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ازاماتتىعىن العاندار بولاتىن.
مىنە, وسى ءۇيدى 2003 جىلدان بەرى پەتروپاۆل شاھارىنىڭ اكىمدىگى ءوزىنىڭ قامقورلىعىنا الىپ, قالانىڭ مادەنيەت ۇيىنە اينالدىرعان. سودان بەرى بۇل عيماراتتىڭ باعى قايتا جانىپ, تۇلەپ سالا بەردى. سول كەزدەن قالا تۇرعىندارىنا ارنالعان بارلىق مادەني-دەمالىس شارالارىن دايىنداۋ, سونداي-اق ءتۇرلى مەرەكەلەرگە ارنالعان كونتسەرتتەر, فەستيۆالدەر, كورمەلەر, شىعارماشىلىق كەشتەر, ءتىپتى سپورتتىق جارىستار ۇيىمداستىرۋ وسى مەكەمەنىڭ مىندەتىنە اينالعان. ارينە, ولارعا قازاق جانە ورىس تەاترلارىنان, فيلارمونيادان جانە باسقا دا ونەر ۇجىمدارىنان وكىلدەر شاقىرىلدى, الايدا نەگىزگى اۋىرتپالىق وسى مادەنيەت ۇيىنە جۇكتەلدى. العاشقى كەزدە وندا 7 شىعارماشىلىق ۇجىم جۇمىس ىستەدى. سولاردىڭ ىشىندە تورتەۋىنىڭ «حالىقتىق» اتاعى بولعان. قازىر ونداي اتاعى بارلار 9. تىل جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنىڭ حالىقتىق حورى, «زابياكي» جاستار توبىنىڭ, «ەكسپرومت» حالىق ءبيى تەاترىنىڭ جانە ت.ب. اتاعى الىسقا جەتتى. سونداي-اق «سامعاۋ» ۆوكالدىق توبى, «ۋكراينسكيە ۆەچورنىتسي» توبى, «جەرۇيىق» تريوسى جانە ت.ب. قالا تۇرعىندارىنا جاقسى تانىس. قازىر مادەنيەت ۇيىندە بارلىعى 22 شىعارماشىلىق توپ بار. ءبىز بارعاندا ولاردىڭ جۇمىسى دۇرىلدەپ, ءبىرى كىرىپ, ءبىرى شىعىپ, قايناپ جاتتى.
قالا اكىمى بولات جۇمابەكوۆ بىلتىر مادەنيەت ءۇيىن قايتا جاراقتاندىرىپ, اعىمدىق جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە قالالىق بيۋدجەتتىڭ ەسەبىنەن قىرۋار قاراجات ءبولدى. ءۇيدىڭ قازىرگى ديرەكتورى, ەسەپ-قيساپ, شارۋاشىلىق جاعىنا جۇيرىك, بۇرىن باس بۋحگالتەر بولعان ايناش دوسپامبەتوۆا قالالىق مادەنيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءاليا بەيسەنوۆانىڭ قولداۋىمەن اكىمدىكتى جوندەۋ جۇمىستارىنا قاراجات بولۋگە كوندىرە بىلگەن. سونىڭ ارقاسىندا الدىمەن جاڭا شىعارماشىلىق ۇجىمدار اشىلدى. بۇرىن دومبىراعا ۇيرەتۋ ۇيىرمەسى بولماسا قازىر وندايدىڭ ەكەۋى اشىلعان. ونىڭ اتاۋى «اسپاپتار ستۋدياسى» دەپ اتالىپ, ونىڭ قۇرامىنا, ءتىپتى قوبىز, جەتىگەن, داۋىلپاز, ساقپان, سىرنايدىڭ بىرنەشە ءتۇرى سياقتى حالىقتىق اسپاپتارعا بالالاردى ۇيرەتەتىن قوسىمشا توپ جاراقتالعان. بۇرىن مۇندا قازاق بالالارى سيرەك كەلەتىن بولسا قازىر ءتۇرلى ۇجىمدار مەن ۇيىرمەلەرگە قاتىساتىن 600-دەي ادامنىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعى قازاق جاستارى ەكەن. ولاردى ۇلتتىق اسپاپتارعا باۋليتىن جەڭىس قابدۋلباريەۆ دەگەن مامان. قازىرگى جامان ىندەتتىڭ كەسىرى عانا بالالاردىڭ ءجيى كەلۋىن بولدىرماي تۇر, ايتپەسە حالىق اسپاپتارىندا ويناۋعا ۇيرەنگىسى كەلەتىندەر كوپ كورىنەدى. ونىڭ ۇستىنە وسى عيماراتتىڭ جانىندا №20 قازاق مەكتەبى دە بار. مادەنيەت ۇيىنە كەلگىشتەيتىن نەگىزىنەن سول مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى ەكەن. قازاق جانە ورىس تىلدەرىندەگى دراما ۇيىرمەسىن اشۋ دا ۇجىمنىڭ العا قويعان ماقساتتارىنىڭ ءبىرى. تەك جامان ىندەت جويىلسا بولدى, كىرىسكەلى وتىر. ال قول ونەرىنە ۇيرەتەتىن ۇيىرمە بۇگىنگى تاڭدا جۇمىس ىستەپ تۇر. وعان قاتىساتىن بالالار سانى دا ءبىرشاما كوپ. ال بيلەۋ, ءان ايتۋ ۇيىرمەلەرى مەن انسامبلدەرى باياعىدان بەرى تۇراقتى جۇمىس ىستەۋدە.
«جوندەۋ جۇمىستارىن الدىمەن ەسىكتىڭ الدىن تولىقتاي جارىقتاندىرۋدان باستادىق. بۇرىن بۇل جەردە مۇلدە جارىق بولماي, بالالارىن كەشكى ۇيىرمەلەرگە اكەلەتىن اتا-انالار نارازىلىق ءبىلدىرىپ جاتاتىن ەدى. قازىر كەشكى مەزگىلدە دە مادەنيەت ءۇيىنىڭ ماڭى سامالاداي جارقىراپ تۇرادى. ءتىپتى عيماراتتىڭ الدىنداعى دەمالىس سكۆەرىنە دەيىن جارقىراتىپ قويدىق», دەيدى ايناش ادىلقىزى.
ونىسى راس, بۇرىن كورگەنىمىزدە سىرتى جۇدەپ تۇراتىن بۇل عيمارات قازىر جارقىراعان زاماناۋي ۇيگە اينالىپتى. «مادەنيەت ءۇيى» دەسە دەگەندەي, وعان تيەسىلى بارلىق اتريبۋتتار ءتىزىلىپ تۇر. ءتىپتى ەسىكتىڭ الدىنا ساندىك ءۇشىن ريمدىك كولوننالار دا ورناتىلىپتى.
مۇنداعى بي زالىنىڭ ەدەنى كەڭەس زامانىنان بەرى جوندەلمەگەن ەكەن. بيىل سونىڭ ەدەنى دە تولىق اۋىستىرىلىپتى. ەندى ەسىكتىڭ الدىن قورشاتىپ, جابىق اۋلا دا جاسالماقشى. وندا مەكەمەنىڭ اۆتوكولىكتەرى, كيىز ۇيلەردىڭ اعاش قاڭقالارى, ساحنانىڭ ۇلكەن جابدىقتارى جاۋىن-شاشىننان ب ۇلىنبەي ساقتالاتىن بولادى.
قازىر مادەنيەت ءۇيىنىڭ ءوزىنىڭ لوگوتيپى, ينتەرنەتتە جاڭا سايتى بار. بۇل دا جۋىردا پايدا بولعان جاڭالىق.
قانداي زامان بولسا دا ادام مادەنيەتسىز, ونەرسىز ءومىر سۇرە المايدى. ءتىپتى سوعىس جىلدارىندا دا ونەر ۇجىمدارى ءوزىنىڭ جۇمىسىن توقتاتپاعان. جامان ىندەت تە وعان توقتاۋ سالا المايدى. سونىڭ ءبىر مىسالىن پەتروپاۆلدىڭ مادەنيەت ءۇيى كورسەتىپ تۇر. مۇنداعى قايناعان تىرلىك ونەردىڭ ءورىسى تارىلماعانىن كورسەتۋدە.
