قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن قاراپ وتىرساق, ەل باستاعان حانى مەن ونى قوستاعان حالقىنىڭ سان تاراۋ جولداردى باسىنان وتكەرگەندىگى جونىندە مول ماعلۇماتتار الا الامىز. وسى جولدا ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ۇلىقتاپ, جەكە شاڭىراق كوتەرىپ, قازاق دەگەن حالىقتى ساقتاپ قالۋ تەك سىرتتان ءتونىپ كەلگەن جاۋعا نايزانىڭ ۇشىمەن, بىلەكتىڭ كۇشىمەن ويسىراتا سوققى بەرگەن ءبىلىمى مەن بىلىگى, جاۋىنا باس يمەس قايتپاس قايسار قاسيەتى, ساياساتكەرلىگى وتە جوعارى بولعان, دانا باسشىلاردىڭ عانا قولىنان كەلگەنى ءسوزسىز. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن سول اۋىر جۇك ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ يىعىنا ءتۇستى. پرەزيدەنتىمىز قارۋلى كۇشتەردىڭ مەملەكەت ومىرىندەگى ءرولى مەن ماڭىزىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, تاۋەلسىز ەلدىڭ قورعانىس سالاسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا كۇنبە-كۇن كوڭىل ءبولىپ, تىكەلەي باسشىلىق جاساپ كەلەدى.
ەلباسىمىز «عاسىرلار توعىسىندا» اتتى كىتابىندا: «مەنىڭ اسكەري ماسەلەلەرگە توقتالۋىم تەگىن ەمەس. بارىنەن بۇرىن وسى اسكەري-تەحنيكالىق جانە اسكەري-ستراتەگيالىق سالادا قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ, ەكونوميكانىڭ, ءتىپتى, تۇتاس قوعامدىق-ساياسي جۇيەلەردىڭ شىن قاۋقارى انىق كورىنەدى», دەپ جازعان بولاتىن.
قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن قاراپ وتىرساق, ەل باستاعان حانى مەن ونى قوستاعان حالقىنىڭ سان تاراۋ جولداردى باسىنان وتكەرگەندىگى جونىندە مول ماعلۇماتتار الا الامىز. وسى جولدا ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ۇلىقتاپ, جەكە شاڭىراق كوتەرىپ, قازاق دەگەن حالىقتى ساقتاپ قالۋ تەك سىرتتان ءتونىپ كەلگەن جاۋعا نايزانىڭ ۇشىمەن, بىلەكتىڭ كۇشىمەن ويسىراتا سوققى بەرگەن ءبىلىمى مەن بىلىگى, جاۋىنا باس يمەس قايتپاس قايسار قاسيەتى, ساياساتكەرلىگى وتە جوعارى بولعان, دانا باسشىلاردىڭ عانا قولىنان كەلگەنى ءسوزسىز. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن سول اۋىر جۇك ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ يىعىنا ءتۇستى. پرەزيدەنتىمىز قارۋلى كۇشتەردىڭ مەملەكەت ومىرىندەگى ءرولى مەن ماڭىزىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, تاۋەلسىز ەلدىڭ قورعانىس سالاسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا كۇنبە-كۇن كوڭىل ءبولىپ, تىكەلەي باسشىلىق جاساپ كەلەدى.
ەلباسىمىز «عاسىرلار توعىسىندا» اتتى كىتابىندا: «مەنىڭ اسكەري ماسەلەلەرگە توقتالۋىم تەگىن ەمەس. بارىنەن بۇرىن وسى اسكەري-تەحنيكالىق جانە اسكەري-ستراتەگيالىق سالادا قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ, ەكونوميكانىڭ, ءتىپتى, تۇتاس قوعامدىق-ساياسي جۇيەلەردىڭ شىن قاۋقارى انىق كورىنەدى», دەپ جازعان بولاتىن.
ءيا, جاس مەملەكەتتىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قالىپتاسۋى بارشامىزدىڭ كوز الدىمىزدا ءوتىپ جاتىر. ماسەلەن, 1991 جىلعى 10 جەلتوقساندا قازاق كەڭەستىك سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەپ وزگەرتۋ تۋرالى زاڭعا قول قويىلسا, 1991 جىلعى 16 جەلتوقساندا قازاقستان ءوزىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىن بارشا الەمگە جاريا ەتتى. مىنە, سول كۇندەردەن باستاپ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قالىپتاسۋىنا بەلسەنە ارالاسىپ, ونى زامانا تالاپتارىنا ساي جوعارى ساپادا جەتىلدىرۋ ماسەلەسىن قولعا الدى.
كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جاعدايى تىم تومەندەپ كەتكەن ەدى. ال تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن ەلدىڭ ءوزىنىڭ ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن قورعايتىن قۋاتتى قورعانى – قارۋلى كۇشتەرى بولۋى ومىرلىك ماڭىزدى مىندەت ەدى. جاڭا ۇلگىدەگى ارميا قۇرۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن اسكەري قۇرىلىستىڭ زاڭنامالىق نەگىزىن, تۇجىرىمداماسى مەن تەتىگىن جاساۋ قاجەت بولدى. 1991 جىلعى 25 قازاندا قازاقستان پرەزيدەنتى وسى يگى ماقسات جولىنداعى ەڭ العاشقى قادامىن جاسادى, ءسويتىپ, بۇل كۇنى مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. قازاق كسر مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ تاۋەلسىز قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قۇرىلۋى مەن دامۋىندا ەرەكشە ورىن الاتىن تۇلعالاردىڭ ءبىرى, مەنىڭ ۇستازىم تاياۋدا عانا ارامىزدان كەتكەن ساعادات نۇرماعامبەتوۆ تاعايىندالدى. از ۋاقىت ىشىندە كوميتەتتىڭ نەگىزگى لاۋازىمدارى تاجىريبەلى وفيتسەرلەردەن جاساقتالىپ, جۇمىس قىزۋ ءجۇرىپ جاتتى.
بۇل كەزدە ەل اۋماعىنداعى اسكەري قۇرىلىمداردىڭ كوپشىلىگى ورتالىققا باعىناتىن تۇركىستان اسكەري وكرۋگىنە قارايتىن. سوندىقتان ولاردىڭ باسشىلىعىمەن ءتيىستى بايلانىس ورناتۋ دا مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىنە وڭايعا تۇسكەن جوق.
1992 جىلعى 7 مامىردا پرەزيدەنتىمىز تاۋەلسىز ەلدىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن قۇرۋداعى كەلەسى شەشۋشى قۇقىقتىق اكت – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرىن قۇرۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويدى. وسى ماڭىزدى قۇجات قازاقستان اۋماعىندا ورنالاسقان قارۋلى كۇشتەر مەن ونىڭ بۇكىل مۇلكى رەسپۋبليكانىڭ قۇزىرەتىنە كوشەتىنىن انىقتاپ بەردى. وسى كۇنى مەملەكەت باسشىسى جاس مەملەكەتتىڭ قورعانىس سالاسىنداعى تاعدىرى ءۇشىن وتە ماڭىزدى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قورعانىس مينيسترلىگى ەتىپ قايتا قۇرۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويدى. تاۋەلسىز ەلدىڭ العاشقى قورعانىس ءمينيسترى بولىپ گەنەرال-پولكوۆنيك س.ق.نۇرماعامبەتوۆ تاعايىندالدى.
وسى كەزەڭ تۋرالى حالىق قاھارمانى س.نۇرماعامبەتوۆ كەزىندە بىلاي دەپ جازعان ەدى: «ەلباسىنىڭ قارۋلى كۇشتەردى قۇرۋ تۋرالى جارلىعى شىققاننان كەيىن ۇيىمداسىپ, قاجىرلى ەڭبەكتەنۋ قاجەت بولدى. ءبىز اسكەرلەر اراسىندا ۇلكەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. بۇل جۇمىستى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى باسقاردى. ول ۋاقىتىنىڭ ازدىعىنا قاراماستان بارلىق ۇلكەن گارنيزونداردا بولىپ, اسكەري بولىمدەر باسشىلارىمەن, جەكە قۇراممەن جانە ولاردىڭ وتباسىلارىمەن كەزدەستى, سونداي-اق, ولاردىڭ وقۋ-جاتتىعۋلارىنا دا قاتىستى. مەملەكەت باسشىسى جاس مەملەكەتتىڭ قورعانىس سالاسىنىڭ تاعدىرىنا قاتىستى: «ەشكىم سەندەرگە تيمەيدى. سەندەر باسقارىپ وتىرعان ورىندارىڭدا بولاسىڭدار. قارجىلاندىرۋدى ءبىز قامتاماسىز ەتەمىز. ەسكەرتەمىن, بىراق بىردە-ءبىر «ينە» جوعالمايتىن بولسىن», – دەدى. ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرىن قۇرا وتىرىپ, ءبىز اسكەردى ودان ءارى قاراي دامىتۋدى دا ويلادىق».
پرەزيدەنت جارلىقتارى مەن وكىمدەرى نەگىزىندە قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باسقارۋشى قۇرامى جاساقتالدى. ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولىپ سەيىلبەك التىنبەكوۆ تاعايىندالدى, كەيىننەن, ونىڭ رەسپۋبليكالىق ۇلانعا قولباسشىلىققا اۋىستىرىلۋىنا بايلانىستى بۇل لاۋازىم الىبەك قاسىموۆقا جۇكتەلدى. ءار جىلدارى اناتولي ريابتسەۆ, توقتار اۋباكىروۆ تە بۇل جوعارى لاۋازىمدى اتقاردى. ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بولعان ءارى قارۋلى كۇشتەر تۇرلەرىن باسقارعان مۇحتار التىنباەۆ (اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس كۇشتەرىنىڭ قولباسشىسى), الي ۆولكوۆ (اسكەري-اۋە كۇشتەرىنىڭ قولباسشىسى), مينيسترلىكتىڭ باستى باعىتتارداعى جۇمىسىن باسقارعان ايتقالي يسەنعۇلوۆ, سابىر تەمىربەكوۆ, ۆالەري ساپساي سەكىلدى وفيتسەرلەر دە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقارىپ, تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ قورعانىس ءىسىنىڭ قالىپتاسىپ, اياعىنان تىك تۇرىپ كەتۋىنە ۇلەسىن قوستى.
ارينە, قازاقستاننىڭ كەڭ-بايتاق جەرىندە كوپتەگەن اسكەري بولىمدەر, بازالار, عارىشتى زەرتتەۋ جانە اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىسپەن دە اينالىساتىن ءتۇرلى اسكەري-زەرتتەۋ نىساندارى مەن پوليگوندارى ورنالاسقان بولاتىن. كەڭەس وداعىنىڭ قازاقستاندا قالعان اسكەري «مۇراسىندا» مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىك پەن اۋماقتىق تۇتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋشى اسكەري قۇرىلىستى قالىپتاستىرۋ مەن جان-جاقتى دامىتۋ ءۇشىن نە قاجەتتىڭ ءبارى بار ەدى.
الدىمەن قازاقستان ارمياسى قۇرلىق اسكەرلەرى, اسكەري-اۋە كۇشتەرى, اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس اسكەرلەرى مەن اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى سەكىلدى ءداستۇرلى ءتورت تۇرىنەن تۇردى.
ەلباسى ءوز ەڭبەكتەرىندە قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى كەزەڭىندە ەلىمىز باستان كەشكەن قيىندىقتاردى ەسكە الىپ وتىرادى. ارينە, جاس مەملەكەتتىڭ العاشقى قالىپتاسۋ جىلدارىندا ءتۇرلى قيىندىقتار بولماي قالعان جوق. سوندايدا كەيبىر ساراپشىلار بۋىنى ءالى قاتايماعان ەلدە كۇردەلى الەۋمەتتىك-ساياسي, ۇلتارالىق كيكىلجىڭدەر بولۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپتىڭ دە شەتىن شىعارىپ ءجۇردى. راسىندا دا, بۇل كەزدەرى بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ كوپتەگەن ايماقتارىندا ۇلتارالىق قاقتىعىستار بوي كورسەتە باستاعان ەدى. وسىنداي كۇردەلى جاعدايلاردا قازاقستاندىقتار وزدەرى رياسىز سەنگەن كوشباسشىسىمەن بىرگە ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىق پەن ۇلتارالىق بەيبىتشىلىكتى ساقتاپ قالا الدى. وعان قوسا 1993 جىلى 11 اقپاندا پرەزيدەنتىمىز بەكىتكەن العاشقى اسكەري دوكترينا قازاقستاننىڭ سوعىس پەن بەيبىتشىلىك ماسەلەلەرىنە, باسقا مەملەكەتتەردىڭ مۇددەلەرى مەن قاۋىپسىزدىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ءوزىنىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە دەگەن جاڭا كوزقاراستارىن, باعىت-باعدارىن انىقتاپ بەردى. العاشقى دوكترينادا: «پرەزيدەنت جوعارعى باس قولباسشى بولىپ تابىلادى, ول ەلدىڭ قورعانىسى مەن قارۋلى كۇشتەرىنە جالپى باسشىلىق جاسايدى», – دەپ اتاپ كورسەتىلدى.
اسكەري دوكترينانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بىرقاتار اسكەري زاڭدار قابىلداۋ قاجەت بولدى. سوعان بايلانىستى قىسقا مەرزىمدە اسكەري ماسەلەگە قاتىستى بىرنەشە زاڭ قابىلداندى. 1993 جىلعى 9 ساۋىردە پرەزيدەنت مەملەكەتتىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن, باسقا دا كوپتەگەن قۇجاتتاردى ازىرلەۋگە نەگىز بولعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قورعانىسى جانە قارۋلى كۇشتەرى تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. قارۋلى كۇشتەردىڭ قۇرامى: اسكەري باسقارۋ ورگاندارىنان, قۇرلىق اسكەرلەرىنەن, اسكەري-اۋە كۇشتەرىنەن, اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس اسكەرلەرىنەن, اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنەن, تىلدان تۇراتىن بولىپ بەكىتىلدى. ال سوعىس بولعان جاعدايدا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ شەكارا اسكەرلەرى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ىشكى اسكەرلەرى, رەسپۋبليكالىق ۇلان جانە ازاماتتىق قورعانىس باسقارماسى مەن بولىمدەرى دە قارۋلى كۇشتەر قاتارىنا كىرەتىنى ايقىندالدى.
قارۋلى كۇشتەر قۇرىلعان كۇننەن باستاپ ەلباسى قورعانىس جۇيەسى باسشىلىعىنداعى لاۋازىم يەلەرىنە تاۋەلسىزدىگىمىزدى قىراعى قورعاۋ قاجەت ەكەنىن ۇنەمى ەسكە سالىپ كەلەدى. 1992 جىلى 8 جەلتوقسانداعى قارۋلى كۇشتەر باسشىلىق قۇرامىنىڭ كومانديرلىك جيىنىنا قاتىسۋشىلار الدىندا العاش رەت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى رەتىندە سويلەگەن سوزىندە ن.نازارباەۆ: «ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتىڭ قۇرىلىمىنداعى نەگىزگى ىرگەتاس – قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ. سوندىقتان بىزگە ەل ەگەمەندىگىن قورعاۋ مۇددەسى ءۇشىن كەز كەلگەن قاتەرگە توتەپ بەرەتىن, سانى از بولعانمەن, ساپاسى بيىك زاماناۋي اسكەر قاجەت», – دەدى. مىنە, سول كەزدەن باستاپ كۇنى بۇگىنگە دەيىن مەملەكەت باسشىسى قارۋلى كۇشتەر, باسقا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرىلىمداردىڭ قالىپتاسۋ ۇدەرىسىنە بەلسەنە قاتىسىپ, اسكەرىمىزدىڭ دامۋ باعىتتارىن ايقىندايدى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا تەتىكتەرىن بەلگىلەيدى, جاس مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن ساقتاۋعا باعىتتالعان ىستەردىڭ ساپاسىن ۇدايى ارتتىرۋدى ۆەدومستۆو باسشىلارىنان تالاپ ەتىپ, وسى ماقساتتا ولاردىڭ الدىنا ناقتى مىندەتتەر قويىپ كەلەدى.
ۇنەمى ۋاقىت تالابىنا ساي وڭتايلى شەشىم قابىلدايتىن ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ 1997 جىلعى 17 قاراشادا قارۋلى كۇشتەر قۇرىلىمىنا ەلەۋلى وزگەرىستەر ەنگىزگەن جارلىققا قول قويدى. اۋەلى قورعانىس مينيسترلىگى مەن باس شتابتىڭ قىزمەت اۋقىمى اجىراتىلدى. قورعانىس مينيسترلىگىنە اسكەري-ساياسي باسشىلىق جاساۋ, ەلدەگى قورعانىس قۇرىلىسىن ۇيىمداستىرۋ جانە قارۋلى كۇشتەردىڭ تۇرلەرىن باسقارۋ جۇكتەلدى. باس شتابقا قارۋلى كۇشتەردى شۇعىل-ستراتەگيالىق قولدانۋشى ورگان قىزمەتى تاپسىرىلدى. سونداي-اق, قارۋلى كۇشتەر ءۇش ءتۇرلى قۇرامنان: جالپى ماقساتتاعى كۇشتەر, اۋە قورعانىسى كۇشتەرى, مەملەكەتتىك شەكارانى قورعاۋ كۇشتەرىنەن تۇراتىن بولىپ بەكىتىلدى.
وسى وزگەرىستەردىڭ بارلىعى: «باسقا مەملەكەتتەر سياقتى قازاقستان دا ءوزىنىڭ قورعانىسقا قابىلەتتىلىگىن نىعايتۋدى بۇكىلحالىقتىق ءىس جانە مەملەكەتتىڭ ەڭ باستى مۇراتتارىنىڭ ءبىرى دەپ سانايدى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن قورعاۋ», – دەگەن پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ءجىتى قاداعالاۋىندا بولدى.
مەملەكەت باسشىسى ەلدىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىگىنىڭ سىرتقى جانە ىشكى قاتەرلەرىن ەسكەرەتىن جاڭا اسكەري دوكترينانىڭ قاجەتتىگىن تەرەڭ سەزىندى. وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنىڭ سوڭىندا قابىلدانعان ءبىرىنشى اسكەري دوكترينانىڭ كوپتەگەن باعىت-باعدارى قازاقستاننىڭ گەوساياسي جاعدايىندا بولىپ جاتقان وزگەرىستەرگە, ونىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرى مەن ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە تونگەن جاڭا قاتەرلەرگە ساي بولماي قالدى.
اسكەري سالانىڭ باستى قۇجاتىنا سايكەس قازاقستان اسكەرىنىڭ قۇرىلىمىندا كۇردەلى وزگەرىستەر جۇزەگە استى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ 2000 جىلعى 6 شىلدەدەگى جارلىعى نەگىزىندە قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى ەكى ءتۇرلى قۇرىلىمعا ورالدى (جالپى ماقساتتاعى كۇشتەر جانە اۋە قورعانىسى كۇشتەرى). جالپى ماقساتتاعى كۇشتەر قۇرامى زىمىراندىق اسكەرلەر مەن ارتيللەريا جانە اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس اسكەرلەرى بولىپ اجىراتىلدى. قارۋلى كۇشتەر اسكەرلەرىنىڭ دەربەس اەروۇتقىر اسكەرلەرى قۇرىلدى. جاڭا اسكەري-اۋماقتىق قۇرىلىمعا ءوتۋ ىسكە اسىرىلدى, اسكەري وكرۋگتەر قۇرىلىپ, اسكەرلەردىڭ قۇرامى بەكىتىلدى.
2000-2002 جىلدار ارالىعىندا وڭتۇستىك, شىعىس, باتىس, ورتالىق اسكەري وكرۋگتەرى قۇرىلدى. 2001 جىلعى 7 مامىردا وڭتۇستىك, شىعىس, باتىس وكرۋگتەرىنىڭ قولباسشىلارى جانە استانادا جاڭادان قۇرىلعان ۇتقىر كۇشتەر وكىلى سالتاناتتى جاعدايدا ءوز اسكەرلەرىنىڭ جاۋىنگەرلىك تۋلارىن پرەزيدەنتتىڭ قولىنان قابىلداپ الدى.
قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دا پرەزيدەنتىمىز جاڭا مىڭجىلدىقتا تاۋەلسىز قازاقستان ارمياسىنىڭ قانداي بولاتىنىنا توقتالىپ, جەكە قۇرامنىڭ دايارلىعىنا قويىلاتىن تالاپتارىن جەتكىزدى. وندا قازاقستاننىڭ ححI عاسىرداعى جاۋىنگەرىنىڭ وتانىنا ادال, جان-جاقتى ءبىلىمدى, دەنساۋلىعى مىقتى, كەلبەتى كەلىسكەن بەينەسىن سومداۋدى بۇگىننەن باستاۋىمىز قاجەت ەكەندىگىن ايتتى. سوعان ساي ەلباسى قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العان كۇننەن باستاپ بۇگىنگە دەيىن قارۋلى كۇشتەردىڭ, باسقا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرىلىمداردىڭ زامانا تالابىنا ساي ەكپىندى دامۋىنا, الەمنىڭ وزىق ەلدەرى دەڭگەيىنە جەتە الۋىنا قولداۋ كورسەتىپ, جان-جاقتى جاعداي جاساۋدا.
بۇل ورايدا, ەلباسىمىز مەملەكەت ءومىرىنىڭ باسقا سالالارى سەكىلدى قورعانىس سالاسىنداعى سۇراقتار مەن ماسەلەلەرگە دە تەرەڭ بويلاپ, جان-جاقتى ساراپقا سالۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. ول ەگەمەن قازاقستان ارمياسىنىڭ دامۋ ۇدەرىسىنەن ۇنەمى حاباردار جانە ەلدىڭ اسكەري كۇش-قۋاتىنىڭ ارتۋ بارىسىنىڭ باستى كۋاگەرى.
مەملەكەت باسشىسى اسكەر تۇرلەرىنىڭ دامۋىنا اسقان ىسكەرلىكپەن ءمان بەرەدى, ولاردىڭ جەكە قۇرامىمەن ءجيى-ءجيى كەزدەسىپ, ماڭىزدى اسكەري جاتتىعۋلارعا قاتىسادى. ەل پرەزيدەنتىنىڭ ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى اسكەري جاتتىعۋلارعا قاتىسۋى, بولىمشەلەردىڭ جاۋىنگەرلىك دايارلىق دەڭگەيىن باعالاۋى جاۋىنگەرلەردى جاڭا جەتىستىكتەرگە جەتەلەيدى, ولاردىڭ ساناسىندا پاتريوتيزم, وتان الدىنداعى بورىش سەزىمدەرىن بەكىتىپ, قازاقستان مەملەكەتى مەن ونىڭ اسكەرىنىڭ جارقىن بولاشاعىنا دەگەن سەنىمىن نىعايتادى. ماسەلەن, مەملەكەت باسشىسى – جوعارعى باس قولباسشى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ءوزى 2013 جىلعى 9 مامىرداعى اسكەري شەرۋگە قاتىسىپ, جامبىل وبلىسىنداعى گۆاردەيسكي كەنتىندە بولۋى, اسكەري سالاداعى سوڭعى تەحنيكالار اشىق الاڭقايدا سىنالعان كەزدە, وعان جاقسى باعا بەرۋى ەلىمىزدىڭ قورعانىس سالاسىنا دەگەن شىنايى قامقورلىعىنىڭ كورىنىسى.
پرەزيدەنت جاڭا قاتەرلەر مەن سىناققا تولى, مىنا اۋمالى-توكپەلى زامانا اعىمىنا ساي اسكەريلەردىڭ جەدەل ارەكەت ەتە الۋىنا ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى. ويتكەنى, بۇگىنگى كۇنى جاھانداعى جانە ايماقتاعى احۋال تۇراقتى ەمەس, سوندىقتان دەر كەزىندە قامدانىپ, ءتيىستى شارا قولدانۋدىڭ, توسىن جايلارعا اركەز دايىن بولۋدىڭ ماڭىزى زور.
ەگەمەن قازاقستاننىڭ قارۋلى كۇشتەرى كەز كەلگەن جاعدايدا جوعارعى باس قولباسشى قويعان مىندەتتەردى مۇلتىكسىز ورىنداۋعا قابىلەتتى. بۇگىنگى اسكەرىمىز مەملەكەتوتىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىگىنە سەنىمدى كەپىل بولا الادى. شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, قازاقستاننىڭ قارۋلى كۇشتەرى كەڭەستەن كەيىنگى كەڭىستىكتەگى وزىق ۇشتىكتىڭ قاتارىندا, ال ورتالىق ازيا ايماعىندا ءبىزدىڭ ارميا ەڭ ۇزدىك دەپ تانىلدى.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا التاي مەن اتىراۋ اراسىن, كەڭ بايتاق سارىارقانى مەكەن ەتكەن قازاقستان – بۇگىندە ەۋرازيانىڭ جۇرەگىندە ورنالاسقان, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتقان كوپۇلتتى مەملەكەتكە اينالدى. تاتۋلىق پەن بىرلىكتى تۋ ەتكەن ەلباسىمىز ۇلى كوشتى سەنىمدى باستاپ كەلەدى.
مەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قالىپتاسۋى مەن ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋداعى ءرولى تۋرالى باياندايتىن «جوعارعى باس قولباسشى – اسكەري قاۋىپسىزدىك كەپىلى» دەپ اتالاتىن ەڭبەگىمدى جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ ماقساتىندا جازىپ ۇسىندىم. از دا بولسا وسى ەڭبەگىم ارقىلى وسكەلەڭ جاس ۇرپاق قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ءبىر كۇندە قۇرىلماعانىن, ونىڭ وزىندىك تاريحى بار ەكەنىن بىلە ءجۇرسىن دەگەن نيەتتەن تۋىنداعان ەدى.
اباي تاسبولاتوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ
دەپۋتاتى, حالىقارالىق ىستەر قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى.
