مەديتسينا • 24 قاراشا، 2020

جاس دارىگەرلەر ىندەتپەن قالاي كۇرەستى؟

12 رەت كورسەتىلدى

بيىل مەديتسينا ماماندىعىن ءبىتىرىپ، قولىنا ديپلومىن العان ءبىراز جاس ماماننىڭ ەڭبەك جولى پاندەميانىڭ شارىقتاۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. جاسپىن دەپ قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ تۇرۋدىڭ ءتىپتى رەتى جوق. ىندەت جاس-كارىگە قاراماي باۋداي تۇسىرگەن بەتتە الدىڭعى شەپكە وسى جاستار شىقتى.

 

جازدا ىندەت ءورشىپ تۇرعان مەزەتتە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اجار عينايات كوروناۆيرۋسقا قار­سى 46 مىڭ مەدقىزمەتكەر كۇرەسىپ جاتقانىن، ونىڭ ىشىندە 9 مىڭىنىڭ دارىگەر ەكەنىن ايتقان بولاتىن. ۆەدومستۆو وكىلىنىڭ ايتۋىنشا، ءدال قازىر ەلىمىزگە 1400-دەي دارىگەر، 1700-دەي مەدقىزمەتكەر كەرەك. سونىمەن قاتار وتاندىق مەديتسينا سالاسى ينفەكتسيونيست، پۋلمونولوگ، انەستەزيولوگ، رەانيموتولوگ سەكىلدى ماماندار تاپشىلىعىن قاتتى سەزىنىپ تۇر.

مەديتسينا ماماندارىن دايار­لايتىن ىرگەلى وقۋ ورنى س.اسفەن­دياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مە­دي­تسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىن 2018 جىلى 1 485 تۇلەك ءبىتىرىپ شىقسا، 2019 جى­لى 1 314 تۇلەك تامامداعان. ال 2020 جىلى ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرىپ، ەڭبەك نارىعىنا ارالاسقان 1 271 تۇلەكتىڭ 815-ءىن وقۋ ورنى باسشىلىعى وزدەرى جۇمىسقا ورنالاستىرسا، 452 ستۋدەنت ءوز بەتىنشە جۇمىس تاۋىپ العان. وسى ءبىلىم ورداسىندا وقىعان ايبەك ەرمەكباەۆ ستۋدەنت شاعىنان ەڭبەككە ارالاسقان. سودان دا بولار ورتالىق قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانادا كوروناۆيرۋس دەرتىنە شالدىققان ناۋقاستاردى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قابىلداپ، ولارمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەدى. ول ەپيدەميا ابىر-سابىرعا بەرىلمەۋدى، جىلدام ءارى ساپا­لى شەشىم قابىلداۋدى ۇيرەت­كەنىن ايتادى.

– ءوزىمدى قورىقپايمىن دەپ دا­يىنداپ، ىسكە كىرىستىم. قورىقساڭ، بۇل سالادا ءجۇرۋدىڭ ءوزى بەكەر. ىندەت قاتتى ورشىگەن كەزەڭدە ءبىر كۇن دەما­لىپ، ەكى تاۋلىك قاتارىنان جۇمىس ىستە­دىك. ءبىر ساعات بويى وباعا قارسى كوستيۋم­دى كيۋ، شەشۋ، التى ساعات لاس اي­ماقتا دارەتحاناعا بارماي، سۋ ىش­پەي ءجۇرۋ وتە قيىن. بىراق سونىڭ بارى­نە توزدىك. جەدەل جاردەممەن كەلگەن ناۋ­قاستاردى قابىلداپ، تىركەپ، بار­لىق اناليزدەرىن قاراپ شىعىپ، ءتيىستى ورىنعا – پتر-تەست نەمەسە كت-عا جى­بەرىپ وتىرامىز. شۇعىل وپەراتسيا جاسالۋى كەرەك ناۋقاس تۇسسە، وندا دەرەۋ وپەراتسيالىق بلوكقا كىرىپ، وپە­راتسياعا دايىندالامىز. بۇل كەزەڭ ءبىز ءۇشىن ءارى سىناق، ءارى ۇلكەن تاجى­ريبە بولىپ جاتىر، – دەيدى وپەرا­تسيالىق ءبولىم مەيىرگەرى ايبەك.

جاس ماماننىڭ سوزىنشە، ادەپكىدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان ناۋقاستار قاتتى شوشىپ، اينالاسىنا اگرەسسيا­سىن تانىتقان.

– ولار قانداي كوڭىل كۇيمەن كەل­سە دە قابىلداپ، اڭگىمەلەسىپ، قور­­­قىنىشىن باسۋعا تىرىسامىز. مۇن­­داي كۇيگە تۇسپەس ءۇشىن مەملە­كەت ايتىپ جاتقان نۇسقاۋلاردى ورى­ن­داۋىمىز كەرەك. ماسكا تاعىپ، انتي­سەپتيك سەۋىپ جۇرۋمەن شارۋا بىتپەيدى. اۋرۋدى جەڭۋ ءۇشىن ادام كوپ شوعىرلانعان جەرلەردەن اۋلاق بولىپ، توي-جيىن جاساۋدى دوعارۋ كەرەك. كوپ ادام ءالى قۇلاق اسپاي جاتىر، – دەيدى جاس مامان.

الماتى بالالار قالالىق كليني­كا­لىق جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىندا №5 ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ مىن­­دەتىن اتقارىپ جۇرگەن بايان وس­پ­ان­باەۆا دا 2013 جىلى س.اسفەن­دياروۆ ۋني­ۆەرسيتەتىن «جالپى مەديتسينا» ما­مان­دىعى بويىنشا ءبىتىرىپ شىق­قان.

– كارانتين كەزى قيىن ءتيدى. وت­باسى­مىزدان جىراقتاپ، قوناق­ۇي­دە تۇردىق. ارىپتەستەرىمىز ۆيرۋس جۇقتىرعان كەزدە ءبىزدىڭ دە قور­قى­نىشىمىز ۇدەپ كەتتى. №12 اۋرۋحانادا ىندەت جۇقتىرعاندار كۇرت كو­بەيىپ كەتكەن سوڭ ناۋقاستارىن بىزگە جىبەرىپ، ءبىزدى «حيرۋرگيالىق ءبولىم» ەتىپ جاساقتادى. مەن پەدياتريا­نى وقىعان سوڭ حيرۋرگيانىڭ قىر-سىرىنا تولىق قانىق ەمەسپىن. سون­دىقتان قالالىق جەدەل شۇعىل كومەك كورسەتۋ اۋرۋحاناسىنان ەكى حيرۋرگتى جىبەردى. سولارمەن جۇمىس ىستەپ، ءبىراز قيىندىقتى ەڭسەردىك. الايدا كەيىن ول ەكى حيرۋرگتان ۆيرۋس تابىلىپ، تاعى ەكى اپتاعا كارانتينگە جىبەردى. ايتەۋىر تەست ناتيجەسى «تەرىس» بولىپ شىعىپ، قايتا جۇمىسقا كىرىستىك. جۇمىس ۋاقىتىنىڭ تاڭعى 8-دە باس­تالىپ كەشكى 6-دا اياقتالاتىنىنا قاراماستان، ءجيى-ءجيى ءتۇن جارىمعا دەيىن قالىپ قويامىز. لاس ايماق­­قا كىرىپ، ناۋقاستاردى ارالايمىز. كىم شى­عا­دى، كىمگە كيسلورود كەرەك، كىم­نىڭ ءحالى اۋىر، كىمدى كت-عا ءتۇسى­رۋ كەرەك ءبارىن انىقتاپ، ءتيىستى ەم تا­عا­يىن­داپ، شارالار قابىلدادىق، – دەيدى بايان.

باياننىڭ جولداسى نۇرجان دا قالالىق جەدەل شۇعىل كومەك كورسەتۋ اۋرۋحاناسىندا دارىگەر-تراۆماتولوگ بولىپ جۇمىس ىستەيدى. ەكەۋى ەكى بالا تاربيەلەپ وتىر.

 

اباي ايماعامبەت،

«Egemen Qazaqstan»

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار