رۋحانيات • 16 قاراشا, 2020

جوق ىزدەگەن جولاۋشى

937 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىنالى كوكشەنىڭ سارقىلماس ءبىر بايلىعى – ابىز ءپىشىندى اقساقالدارى. ەل مۇراتىن ءوزىنىڭ ومىرلىك ۇستانىمى ەتىپ العان اعالارىمىزدىڭ ءبىرى – مەيرامبەك قيىقوۆ.

جوق ىزدەگەن جولاۋشى

ەل جايى ەسىنەن شىقپايتىن مەيرام­بەك اعا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 65 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي, سازگەر-جاۋىنگەر رامازان ەلەباەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل, قۇدىقاعاش اۋىلىنىڭ قۇرىلعانىنا 80 جىل تولۋىنا ارنالعان «رامازان ەلە­باەۆتىڭ ەلى» دەپ اتالاتىن كىتابىن شى­عاردى. اتالمىش جيناقتا اۋدان مەن اۋىلدىڭ بەلگىلى ادامدارى جايىندا ءسوز بولادى. بۇل اۋىل – كوكىرەگىڭدى ماقتانىش كەرنەپ, كەڭىنەن قامتىپ ايتۋعا تۇرارلىقتاي ەلدى مەكەن. شوق جۇل­دىزداي شاعىن ەلدى مەكەننەن ەكى بىر­دەي مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, ەكى عىلىم دوكتورى, بەس عىلىم كان­ديداتى شىققان ەكەن. ولاردىڭ ءومىر جولى, ىستەگەن ىستەرى كەيىنگى ۇرپاق ءۇشىن ۇلكەن ونەگە. ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعى مەرەكەسى قارساڭىندا ەل اقساقالى ءمالتاي جۇنىسوۆپەن بىرلەسە اۋىل ورتاسىنداعى ەسكەرتكىشتى جاڭارتىپ, ۇلكەن ءىس-شارا وتكىزدى. شوق جۇلدىزداي شاعىن اۋىلدان ۇشىپ شىعىپ, ارقايسىسى ءار قيىردا ەڭ­بەك ەتىپ جۇرگەن وسى جەردىڭ پەرزەنتتەرى تۇگەلگە جۋىق جينالدى.

اۋىلدىڭ كىرە بەرىسىندە «قۇدىقاعاش 1929» دەگەن جازۋى بار, بيىكتىگى 17 مەتر­لىك اسپانعا ۇمتىلعان ستەللا تۇر. بۇل ستەللانى تۇرعىزعان وسى اۋىلدىڭ تۋماسى ومىربەك ەلۋباەۆ. ءبىر قۋانىشتىسى, اعايىندى اسىلحان, سەيىلحان شارىپوۆتەر ءوز قاراجاتتارىنا جاڭا مەشىت سالىپ بەردى. توي بارىسىندا قانشاما شارۋا اتقارىلدى.

مەيرامبەك اعا الاشتىڭ ايتۋلى ازاماتى, عۇلاما عالىم قانىش ساتپاەۆ­تىڭ بەلسەندى ناسيحاتشىسى. جالعىز ناسيحاتشىسى عانا ەمەس, زەردەلەي زەرتتەگەن زەرتتەۋشىسى. ۇلىنى ۇلگى ەتۋدىڭ ارقاسىندا 2006 جىلى عالىمدى ونەگە تۇتقان, سولاي بولماققا ۇمتىلعان 19 مەكتەپ تۇلەگى سەمەيدەگى كەن بارلاۋ كوللەدجىنە وقۋعا ءتۇستى. 2011 جىلدان بەرى «التىن ساقا» ۇلتتىق ويىنىن جانداندىرۋدا الدەنەشە سايىس وتكىزىلدى. وبلىس تۇرماق رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە. بۇل ارادا ۇلتىمىزدىڭ ۇمىت بولعان سالت-ءداستۇرىن تىرىلتسەم دەگەن ماقسات جاتىر.

– «قازاقتانۋ» عىلىمي-اعارتۋشىلىق جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ ورتاق مادەني كودىنىڭ, ءبىرتۇتاس قۇن­دىلىقتارىنىڭ جانە جالپىۇلتتىق تاريحي ساناسىنىڭ نەگىزىندە حالىقتىڭ بىرلىگىن نىعايتۋ, – دەيدى مەيرامبەك اعا, – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىنداعى بۇل جوبا قازاقتىڭ مادە­نيەتىن, تاريحىن, سونداي-اق, قازاق حال­قى­نىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن ناسي­حاتتاۋعا باعىتتالىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە قوناق­جايلىلىق, سەنىم مەن دوستىق سياق­تى قاسيەتتەردى دارىپتەۋ ارقىلى جاس­تار­دىڭ بويىندا ەلجاندىلىق سەزىمىن وياتۋ.

العاشقىدا قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ ورتالىق اپپاراتىنان حات كەلىپ, «رۋحاني جاڭعىرۋ» – «قازاقتانۋ» اتتى ۇلكەن عىلىمي-اعارتۋشىلىق جوبا­سىنىڭ جۇمىسىن جۇرگىزۋ ءىسى مەيرامبەك اعاعا تاپسىرىلعان. ويتكەنى, اعانىڭ بۇگىنگە دەيىن اتقارىپ كەلە جاتقان جۇ­مى­سى قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىن جاس ۇرپاق­تىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ.

البەتتە, جوبا اياسىندا كوپتەگەن ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. قازاق حالقىنىڭ قۇندىلىقتارىن ءتۇسىنىپ, ناسيحاتتاۋ ءۇشىن بەلسەندى تۇردە جاستاردى تارتۋ – جوبانىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى.

كوكشە جۇرتشىلىعىنىڭ كوزى ۇي­رەنگەن ءبىر سۋرەت بار. ۇلتقا قاتىستى, بولا­شاققا بايلانىستى كەز-كەلگەن ۇلكەن­دى-كىشىلى جيىننىڭ ناق ورتاسىندا ەل مۇراتىن كوكسەگەن, جۇرت بىرلىگىن ار­مانداعان تىنىمسىز ءبىر جان جۇرەدى. ول – مەيرامبەك قيىقوۆ. پەندە عۇمىر – سوق­تىقپالى سوقپاق. ادام – جولاۋشى. ىزدە­گەن جوعى ەلىنىڭ ەستە جوق كەزەڭدەگى ءىنجۋ-مارجان ىسپەتتى سالت-ءداستۇرى, ادەت-عۇرپى.

 

كوكشەتاۋ

 

سوڭعى جاڭالىقتار